II SA/Ol 754/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.H. o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi T.H. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie doprowadzenia budynku mieszkalnego do stanu poprzedniego postanawia odmówić ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. T.H., którego skarga została odrzucona postanowieniem z dnia 17 lutego 2010 r., wniósł o ustanowienie na jego rzecz adwokata lub radcy prawnego. W uzasadnieniu podał, iż: "jest(-) w bardzo trudnej sytuacji materialnej. (Jego) miesięczny dochód to renta w kwocie 993 zł i 70 gr. Innych dochodów nie ma(-). Z dochodu, który jest dochodem netto wydaj(e) na opłaty i leki średnio od 500 do 700 złotych miesięcznie. W styczniu 2010 roku dokonał(-) następujących opłat: leki 57,75 zł telewizja kablowa 52,99 zł energia elektryczna 59,88 zł woda 29,48 zł i gaz 497,86 zł. Razem 697 zł 96 gr." "(O)d wielu lat nie prowadz(-i) z żoną A.H. wspólnego gospodarstwa domowego. Z własnych dochodów dokonuj(e) opłat wymienionych w formularzu (...), z którego wynika, iż (jego) dochody i wydatki wykluczają jakiekolwiek oszczędności. Natomiast żona z własnych dochodów pokrywa następujące wydatki i należności: za dwa telefony jeden stacjonarny drugi komórkowy, za przeglądy okresowe przewodów kominowych i wentylacyjnych, za przeglądy okresowe instalacji elektrycznej i instalacji gazowej, ubezpieczenie własne w PZU i ubezpieczenie mieszkania, za wywóz śmieci i podatek od nieruchomości i t.d i t.p. (...) (Z)ajmowane tylko przez(-) (niego) i żonę mieszkanie, które nie jest (ich) własnością i za które nie płac(ą) wogle jest w (ich) warunkach materialnych bardzo dużą pomocą ze strony dzieci, które mieszkają z rodzinami w innych miastach. (...) (W)ynajęcie podobnego mieszkania to koszt 900 do 1000 zł. miesięcznie". Skarżący oświadczył, iż z nikim nie prowadzi gospodarstwa domowego (mieszka z żoną, lecz nie prowadzi z nią gospodarstwa domowego; żona ma swoje wydatki, a on swoje), nie posiada wartościowego majątku, a jego miesięczny dochód z renty wynosi 1173 zł brutto. Ustosunkowując się do przedstawionego wniosku należy mieć na uwadze, iż w toku niniejszego postępowania był już rozpatrywany postulat skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił przyznania mu prawa pomocy. Za podstawę rozważań Sąd przyjął to, iż "T.H. przedstawiając swoją sytuację podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie posiada żadnego wartościowego majątku, a jedynym źródłem jego dochodu jest świadczenie rentowe w wysokości 1173,30 zł brutto. Z tych środków opłaca rachunki za wodę, energię elektryczną, lekarstwa, telewizję kablową, co w lipcu 2009 r. wyniosło ogółem 616,47 zł. Wydatki te związane są z mieszkaniem, które nieodpłatnie użycza od córki w zamian za dbanie o jego dobry stan techniczny oraz utrzymanie czystości przynależnej części posesji. W toku uzupełniającego postępowania dowodowego skarżący oświadczył, że zamieszkuje wspólnie z żoną A.H., z którą nie pozostaje w separacji. Małżonkowie nie prowadzą jednak wspólnego gospodarstwa domowego." Sąd poddał również ocenie okoliczność, iż w trakcie postępowania w dyspozycji małżonków pozostawały środki w kwocie 5500,99 zł. W zażaleniu skarżący podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, ponieważ znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Wskazał, że nie posiada żadnych oszczędności, a jego dochody wynoszą 993,70 zł miesięcznie. Pieniądze te przeznacza na bieżące wydatki oraz na zakup lekarstw w kwocie 200 zł. Zażalenie zostało oddalone postanowieniem z dnia 22 grudnia 2009 r. (sygn. akt II OZ 1142/09). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty postępowania (koszty sądowe i inne wydatki) istotne znaczenie ma jej stan majątkowy i dochody oraz sytuacja rodzinna. Oznacza to, że w przypadku, gdy skarżący wraz żoną prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, nie można ograniczać się do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego, ale należy uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich członków rodziny prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Uwzględniając wysokość emerytury skarżącego i jego żony (w sumie 2225 zł miesięcznie netto), okoliczność, iż na wspólnym koncie skarżącego i jego żony w toku postępowania sądowego znajdowały się środki pieniężne w wysokości ponad pięciu tysięcy złotych, a także wysokość ponoszonych wydatków na leczenie (200 zł) oraz koszty utrzymania, należało dojść do wniosku, iż skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Okoliczność, iż w dniu 21 sierpnia 2009 r. żona skarżącego wypłaciła wszystkie zgromadzone na koncie środki nie oznacza, że skarżący w toku postępowania ich nie posiadał. (...) Ponadto nie sposób przyjąć, iż skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żoną skoro razem mieszkają oraz posiadają wspólne konto." Mając powyższe na względzie zważono, co następuje: Jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (tak Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniu z 4 czerwca 2009 r., sygn. akt II FZ 176/09, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Dane podawane aktualnie przez skarżącego nie wskazują, by jego sytuacja uległa zmianie w stosunku do deklarowanej w poprzednio złożonym wniosku. Zresztą zignorowanie wskazanej przez Sąd konieczności uwzględnienia nie tylko sytuacji majątkowej strony, ale również możliwości finansowych współmałżonka oraz innych osób z rodziny zobowiązanych do alimentacji, samo w sobie prowadzi już do wniosku, iż skarżący nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej, co jest oceniane jako niewykazanie braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania [art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami)]. Abstrahując od tego, w przekonaniu orzekającego, waloru aktualności nie utracił pogląd, według którego, bez względu na okoliczności wypłacenia środków z konta, winno się je uwzględniać przy orzekaniu w zakresie prawa pomocy, skoro pozostawały w dyspozycji małżonków w trakcie postępowania przed Sądem. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 wskazanej ustawy, powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.