II SA/Ol 772/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Marzenna Glabas Hanna Raszkowska (spr.) Katarzyna Matczak Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2005 r. sprawy ze skargi L. J. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" r., Nr "[...]" w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego I. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu l instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz L. J. kwotę 200 zł. (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia 6 czerwca 1968 r., nr "[...]", przejęto w całości na własność Państwa bez odszkodowań i wolne od obciążeń gospodarstwo rolne położone we wsi H. gm. P. pow. W., składające się z działek numer 253 i 254 o łącznej powierzchni 5,13 ha i zabudowań, zapisane w księdze wieczystej numer "[...]" jako własność W. J. L. J. zwrócił się o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powyższą decyzją, wskazując w uzasadnieniu na naruszenie art. 145 § l pkt 4 Kpa. Starosta W. decyzją z dnia 14 lutego 2003 r., nr "[...]", odmówił wznowienia postępowania w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia 6 czerwca 1968 r., nr "[...]", z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, (przyjął, że wniosek złożony został dnia 30 marca 2001 r.) Decyzję tę Wojewoda uchylił w całości i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia (decyzja z dnia 3 kwietnia 2003 r., nr "[...]"). W uzasadnieniu wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz ustalenia adresów wszystkich spadkobierców i zapewnienie im czynnego udziału w postępowaniu. Decyzją z dnia 15 października 2003 r., nr "[...]", Starosta W. ponownie odmówił wznowienia postępowania w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego, na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia 6 czerwca 1968 r., nr "[...]", z uwagi na uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Od decyzji tej odwołali się L. J., K. P., S. S. i W. J. Decyzją z dnia 11 grudnia 2003 r., nr "[...]" Wojewoda uchylił decyzję będącą przedmiotem odwołania w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, stwierdzając w uzasadnieniu naruszenie art. 7, art. 77 § l i 3 oraz art. 80 Kpa. Organ wskazał też, że jako wniosek w sprawie o wznowienie postępowania należy traktować pismo L. J. z dnia l czerwca 1998 r. a jego pismo z 2001 r. jest jedynie sprecyzowaniem żądania. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2004 r., nr "[...]" Starosta W. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego W. J., położonego w H. gm. P., na podstawie decyzji Prezydium Rady Narodowej w W. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa znak: "[...]" z dnia 6 czerwca 1968 r. i decyzją z dnia 20 maja 2004r., nr "[...]" stwierdził, że przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem prawa, tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Nie uchylono decyzji, gdyż w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Po rozpatrzeniu odwołań: L. J., S. S. i W. J., Wojewoda decyzją z dnia 6 lipca 2004 r., nr "[...]" uchylił decyzję będącą przedmiotem odwołania i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdyż nie wszystkie strony brały udział w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji. Starosta W., po wznowieniu postanowieniem z dnia 20 lipca 2004r., nr "[...]" postępowania w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego W. J., decyzją z dnia 18 sierpnia 2004r., nr "[...]" stwierdził, że decyzja Prezydium Rady Narodowej w W. Wydział Rolnictwa i Leśnictwa z dnia 6 czerwca 1968 r., znak: "[...]", została wydana z naruszeniem prawa, tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz że nie uchylono w/w decyzji, ponieważ w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W uzasadnieniu podał, że przedmiotowa decyzja została skierowana wyłącznie do J. G. (w decyzji błędnie zapisane nazwisko G. zamiast G"[...]"), natomiast nie znaleziono dowodów wskazujących na uczestnictwo w postępowaniu pozostałych spadkobierców W. J. Wywiódł, że wnioskodawca i uczestnicy dowiedzieli się o przejęciu gospodarstwa najpóźniej w 1989 r. i wniosek z 1998 r. złożony do wojewody s. był spóźniony. Stwierdził też, że w momencie przejmowania gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa nikt z rodziny W. J. nie mieszkał w budynkach wchodzących w skład przejętego gospodarstwa, a samo gospodarstwo nie było uprawiane i w związku z tym, w myśl ówczesnych przepisów, stanowiło opuszczone gospodarstwo rolne. Od tej decyzji odwołanie złożyli W. J., L. J. i S. S., zarzucając, że gospodarstwo przejęto z naruszeniem prawa. Wojewoda decyzją z dnia 15 września 2004 r., nr "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielił wywody organu pierwszej instancji odnośnie istnienia w sprawie podstaw do wznowienia postępowania i merytorycznej oceny prawidłowości decyzji o przejęciu gospodarstwa z dnia 6 czerwca 1968 r., nr "[...]". Jednocześnie organ stwierdził, że wobec upływu ponad 10 lat od wydania decyzji zgodnie z art. 146 par. l i 2 kpa nie może nastąpić jej uchylenie. W złożonej skardze L. J. zarzucił zaskarżonej decyzji błędną ocenę stanu faktycznego sprawy przez przyjęcie, że przejęte gospodarstwo rolne na rzecz Skarbu Państwa faktycznie było opuszczone i wobec upływu ponad 10 lat od jej wydania, w świetle postanowień art. 146 § l i 2 Kpa, wniosek w sprawie zwrotu bezprawnie przejętego gospodarstwa rolnego nie może być uwzględniony z powodu przedawnienia, obrazę art. 146 § l i 2 Kpa przez błędne jego zastosowanie, gdyż w rzeczywistości nie zostały spełnione przesłanki przewidziane w dyspozycji tego przepisu, tj. doręczenie i ogłoszenie zgodnie z art. 110 Kpa w zw. z art. 49 Kpa, względnie art. 14 § 2 Kpa, obrazę art. 156 § l pkt 2 Kpa, gdyż zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej i rażącym naruszeniem prawa procesowego, tj. art. art. 7, 9, 10, 11, 61 § 4, 67 § l i 2, 79 § l, 107 § l, 110 Kpa, jak i prawa materialnego, tj. art. 931§ l Kodeksu cywilnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § l w zw. z art. 145 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 z późn. zm.) sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może ją wzruszyć jedynie wówczas, gdy narusza ona przepisy prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że decyzja Kierownika Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia 6 czerwca 1968 r., nr "[...]", dotycząca przejęcia na własność Państwa gospodarstwa rolnego W. J. położonego we wsi H. gm. P. pow. W., nie została doręczona stronom. Powyższy fakt organy obu instancji uznały za podstawę wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Należy zauważyć, że wznowienie postępowania jest trybem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości ostatecznej decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to stwarza zatem prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowany wadą enumeratywnie wymienioną w przepisach prawa procesowego. Przepis art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, póz. 168 i Dz. U. z 1962 r. Nr 33, póz. 156) przewidywał, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne i mogą być uchylane lub zmieniane tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie. Natomiast wyłącznym trybem weryfikacji decyzji niedostatecznej, przewidzianym w art. 110 § l powołanego Kpa, było postępowanie odwoławcze. Dopiero zatem zakończenie postępowania odwoławczego otwierało możliwość wznowienia postępowania stosownie do regulacji art. 127 § l powołanego Kpa. W myśl art. 102 powołanego Kpa organ administracji państwowej, który wydał decyzję, był nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowił inaczej. Zgodnie z art. 101 § l powołanego Kpa decyzję należało doręczyć stronom na piśmie, z wyjątkiem określonym w § 2, który nie miał zastosowania w sprawie. O wydaniu decyzji można było zatem mówić dopiero z chwilą jej doręczenia lub ogłoszenia ponieważ dopiero w tym momencie następowało wprowadzenie decyzji do obrotu prawnego. To z kolei stwarzało nową sytuację procesową strony w postępowaniu i w sferze prawa materialnego, dzięki której strona miała ustalone ramy dalszej obrony swoich interesów prawnych. Skoro nie doręczono ani nie ogłoszono stronom decyzji z dnia 6 czerwca 1968 r., nr "[...]", nie można mówić o wystąpieniu negatywnej przesłanki upływu terminu przewidzianego w art. 146 § l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, póz. 1071 z późn. zm.). Nie mógł być też podstawą orzekania w sprawie § 2 tego artykułu, gdyż merytoryczna weryfikacja decyzji w sprawie przejęcia w całości na własność Państwa gospodarstwa rolnego W. J. położonego we wsi H. gm. P. pow. W. może być dokonana dopiero po doręczeniu tej decyzji i skutecznym odwołaniu się od niej strony tego postępowania. Dodatkowo należy podnieść, że odwołanie W. J. zostało wniesione z uchybieniem terminu, gdyż decyzję Starosty W. doręczono w dniu 19 sierpnia 2004 r., natomiast odwołanie wpłynęło od organu w dniu 3 września 2004 r. Organ odwoławczy nie dostrzegł powyższego i rozpatrzył to odwołanie, naruszając tym samym art. 134 Kpa. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie stwierdza, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § l pkt l lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku oraz z mocy art. 152 tej ustawy orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono po myśli art. 200 powołanej ustawy.