II SA/Ol 773/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym przy udziale Rzecznika Praw Obywatelskich sprawy ze skargi P.C. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie przyjęcia na studia stacjonarne postanawia I. umorzyć postępowanie sądowe, II. zasądzić od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego P.C. kwotę 200 zł (dwustu złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/pos.1-sentencja postanowienia Decyzją z dnia "[...]", Rektor Uniwersytetu, po rozpatrzeniu odwołania P.C., utrzymał w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Nauk Medycznych Uniwersytetu z dnia 21 lipca 2008r. w sprawie odmowy przyjęcia P.C. na I rok stacjonarnych studiów jednolitych magisterskich, na kierunek Lekarski, w roku akademickim 2008/2009 z powodu braku miejsc. W podstawie prawnej powołano art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 169 ust. 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, ze zm.) oraz Uchwałę Nr 168 Senatu z dnia 27 kwietnia 2007r. w sprawie zasad i trybu przyjmowania na I rok studiów stacjonarnych w 2008 roku kandydatów, posiadających świadectwo dojrzałości uzyskane w systemie "starej i nowej matury". Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożył P.C. wnosząc o jej uchylenie oraz uznanie jego prawa do przyjęcia na I rok studiów na kierunku lekarskim Uniwersytetu oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zarzucił podjętemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 70 pkt 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, bowiem w czasie postępowania rekrutacyjnego na kierunku lekarskim "nowym maturzystom" przyznano maksymalną liczbę punktów wynoszącą 800, podczas gdy osobom ze "starą maturą" jedynie 600 punktów. Poziom przyjęć na kierunek lekarski ustalono na poziomie 724 pkt, czyli pułap ten nie był możliwy do osiągnięcia przez osoby posiadające "starą maturą". W ten sposób naruszono konstytucyjną zasadę gwarantującą równy dostęp do edukacji poprzez przyjęcie niesprawiedliwych reguł rekrutacyjnych. Skarżący wskazał na naruszenie zasad współżycia społecznego poprzez znaczące uprzywilejowanie w postępowaniu rekrutacyjnym kandydatów legitymujących się "nową maturą" oraz pozbawienie równych szans pozostałych osób, które zdawały maturę w tzw. starym systemie. Podniósł, iż ze świadectwa dojrzałości uzyskał średnią ocen - 5,25, zaś z przedmiotów rekrutacyjnych tj. biologii, chemii i fizyki - 5,67 co dało mu 567 punków i stanowiło 94,5% wszystkich możliwych do zdobycia punków. Natomiast poziom przyjęć na kierunku lekarskim ustalono na poziomie 724 punków, co stanowiło jedynie 90,5% wszystkich męczliwych do zdobycia punków w systemie "nowej matury". Pomimo uzyskania wyższego poziomu procentowego w stosunku do możliwego pułapu nie został przyjęty na studia, co jednoznacznie wskazuje na przyjęcie rażąco krzywdzących reguł w stosunku do osób legitymujących się "starą maturą". W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości swoją decyzję oraz argumenty tam zawarte. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnił, iż z wyrażonej w art. 4 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym zasady autonomii uczelni we wszystkich obszarach swego działania na zasadach określonych w ustawie miała ona prawo do ustalenia warunków przyjęć na studia przy założeniu, iż podstawą przyjęcia na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie stanowią wyniki egzaminu maturalnego. Nadto wyjaśniono, iż z wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 grudnia 2006r. sygn. akt I SA/Wa 1657/06 wynika, iż poza kognicją sądów administracyjnych pozostają zagadnienia dotyczące przyjętych przez uczelnię zasad naboru kandydatów na studia. Po przekazaniu Sądowi niniejszej skargi, pismem z dnia 7 listopada 2008r. Rzecznik Praw Obywatelskich, działając na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270, ze zm.) i art. 14 pkt 6 ustawy z 15 lipca 1987r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz.U. z 2001r. Nr 14, poz. 147, ze zm.), zgłosił swój udział w postępowaniu ze skargi P.C. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy przyjęcia na I rok stacjonarnych studiów magisterskich, na kierunek lekarski, w roku akademickim 2008/2009. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy ppsa. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Nauk Medycznych Uniwersytetu z uwagi na naruszenie art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Pismem z 2 grudnia 2008r. Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił uzasadnienie stanowiska prezentowanego w tej sprawie. Odnośnie poglądu Rektora w kwestii braku możliwości badania przez sąd administracyjny zgodności z prawem uchwały senatu uczelni wyższej wskazał na przepis art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), zgodnie z którymi sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Kontrola taka obejmuje także decyzje organów uczelni wyższych, o czym stanowi ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych. Podkreślono, iż wprawdzie stosownie do art. 169 ust 2 ustawy o szkolnictwie wyższym uchwała senatu podlega przesłaniu ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego i uchwała senatu Uniwersytetu nie została zakwestionowana w drodze kontroli sprawowanej przez ministra, jednak okoliczność ta nie jest równoznaczna ze związaniem sądu administracyjnego jej postanowieniami. Zgodnie bowiem z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP, sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. To zaś oznacza, iż rozpoznając skarżoną decyzję sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu rangi podstawowej - uchwały senatu, jeżeli uzna, iż przepisy jej są niezgodne z Konstytucją lub ustawą. Nadto Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał, iż w tym zakresie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 września 2007r. (sygn. akt I OSK 1037/07), uznając kompetencję sądów administracyjnych do oceny zgodności z prawem uchwały senatu uczelni wyższej. Odnośnie argumentu dotyczącego autonomii uczelni wyższej, która to zasada w ocenie Rektora gwarantuje swobodę w zakresie regulacji dotyczącej ustalania kryteriów naboru na studia, Rzecznik wskazał, iż konsekwencją przyznanej konstytucyjnie autonomii jest m.in. swoboda uczelni wyższej w ustalaniu konkretnych zasad i kryteriów rekrutacji na poszczególnych kierunkach, jednak autonomiczne decyzje szkoły wyższej co do liczby studentów przyjmowanych na studia prowadzone w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym muszą uwzględniać cele szkoły jako instytucji publicznej, określone bezpośrednio w Konstytucji, a także w ustawie o szkolnictwie wyższym (por. wyrok TK z dnia 8 listopada 2000r. sygn. akt SK 18/99). Jednakże, jak podkreślił Trybunał Konstytucyjny, w demokratycznym państwie prawa wewnętrzny porządek prawny społeczności autonomicznej nie może wykraczać poza ramy określone w Konstytucji oraz ustawie. Autonomia uczelni wyższej nie jest bowiem nieograniczona (por. wyrok TK z dnia 5 października 2005r. sygn. akt SK 39/05). Oznacza powyższe, w ocenie Rzecznika, iż swoboda w określaniu zasad rekrutacji na poszczególnych kierunkach nie może stanowić przesłanki usprawiedliwiającej stosowanie praktyk dyskryminujących czy faworyzujących w stosunku do wybranej grupy kandydatów na studia, która to sytuacja ma miejsce w realiach rozpoznawanej sprawy. Pismem z dnia 5 grudnia 2008r. Rektor Uniwersytetu, działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w tej sprawie, bowiem decyzją z dnia 28 listopada 2008r. Nr "[...]" uwzględniono w całości skargę przyjmując P.C. na I rok studiów. Wobec tego postępowanie stało się bezprzedmiotowe i winno być umorzone w trybie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Załączono do akt decyzję organu z dnia 28 listopada 2008r., którą w pkt I uwzględniono skargę w całości i uchylono decyzję Rektora z dnia "[...]" oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Nauk Medycznych z dnia 21 lipca 2008r., w pkt II przyjęto P.C. na pierwszy rok stacjonarnych studiów jednolitych magisterskich na kierunek lekarski w roku akademickim 2008/2009. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę na decyzję organu administracji publicznej, a zatem na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270, ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa. Stosownie zaś do art. 161 § 1 pkt 3 ppsa, Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono z innych przyczyn bezprzedmiotowe. W doktrynie oraz judykaturze panuje zgodny pogląd, iż do tej kategorii przyczyn umorzenia postępowania należy zaliczyć uwzględnienie skargi przez organ administracyjny w trybie autokontroli, określonym w art. 54 § 3 ustawy ppsa (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-Komentarz, Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 403 oraz postanowienie NSA z dnia 21 listopada 2007r. sygn. akt II FSK 1259/06, niepublikowane). Stosownie do treści wskazanego przepisu, organ którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Z przekazanych Sądowi akt administracyjnych rzeczonej sprawy wynika, iż Rektor Uniwersytetu po wniesieniu skargi przez P.C. na jego decyzję z "[...]", oraz przystąpieniu do sprawy jako strony postępowania Rzecznika Praw Obywatelskich uwzględnił argumenty zawarte w skardze oraz stanowisku Rzecznika Praw Obywatelskich i decyzją z dnia 28 listopada 2008r. uwzględnił skargę w całości uchylając własną decyzję z "[...]" oraz poprzedzającą ją decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Nauk Medycznych przyjmując na I rok studiów stacjonarnych na kierunek lekarski w roku akademickim 2008/2009 P.C. Nastąpiło więc zdarzenie, w następstwie którego przestała istnieć przyczyna wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego. Mimo bowiem, iż skarga strony została w toku postępowania sądowoadministracyjnego uwzględniona w trybie art. 54 § 3 ustawy ppsa., to postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte z chwilą złożenia skargi w organie odwoławczym stosownie do art. 54 § 1 ustawy ppsa. (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi-Komentarz, Wydanie 2 , Warszawa 2006. str. 439 i nast.). Skoro w niniejszej sprawie organ II instancji skorzystał z tej możliwości uchylając w trybie art. 54 § 3 ustawy ppsa. zaskarżoną (własną) decyzję to postępowanie w tej sprawie stało się bezprzedmiotowe i dlatego należało je umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ppsa. O zwrocie kosztów postępowania sądowego obejmujących uiszczony przez skarżącego wpis w kwocie 200 zł orzeczono na podstawie art. 201 § 1 ustawy ppsa.