II SA/Ol 778/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi R. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony) Postanowieniem z (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako: Kolegium, organ II instancji lub organ odwoławczy) odmówiło R.F. (dalej jako: skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że decyzją z (...) wydaną z upoważnienia Burmistrza L. (dalej jako: organ I instancji) przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. odmówiono skarżącemu przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o organie, sposobie i terminie wniesienia odwołania. Podano, że zgodnie z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Wskazano, że przedmiotowa decyzja została doręczona dorosłemu domownikowi skarżącego, tj. jego synowi – T. 22 kwietnia 2021 r. Zatem odwołanie mogło zostać skutecznie wniesione najpóźniej 6 maja 2021 r., natomiast zostało wniesione za pośrednictwem poczty 7 maja 2021 r. Postanowieniem z (...) Kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie działając na podstawie art. 15 zzzzzn ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) pismem z 30 czerwca 2021 r. Kolegium poinformowało skarżącego, że uchybił 14-dniowemu terminowi do złożenia odwołania od decyzji oraz wskazało, że może on w terminie 30 dni złożyć do Kolegium wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy odwołującego. Następnie 7 lipca 2021 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo skarżącego, w którym wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśnił, że jego syn zażywa lekarstwa nasenne oraz psychotropowe, przez co długo śpi – do godziny 13-14. W związku z tym, zbyt długo przetrzymywał otrzymane listy. Ponadto żona wyjechała do sanatorium i zbyt późno została otwarta skrzynka pocztowa na korytarzu. Rozpatrując wniosek skarżącego, Kolegium podniosło, że warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności – w tym przypadku wniesienia odwołania – jest spełnienie m.in. przesłanki uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Przy ocenie braku winy organ administracji publicznej powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W ocenie organu odwoławczego skarżący nie uprawdopodobnił swojego braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Fakt, że syn nie przekazał korespondencji w terminie nie stanowi okoliczności uprawdopodabniającej brak winy w uchybieniu terminu. Niedopatrzenie domownika odbierającego decyzję należy uznać za błąd strony. Podkreślono, ze odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienie przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. Skoro dorosły domownik niezwłocznie – w dniu odbioru – nie powiadomił adresata korespondencji, to znaczy, że dopuścił się zawinionego zaniechania, a to w konsekwencji obciąża adresata pisma. Zaniedbania w tym zakresie wykluczają przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi bez swej winy. Organ odwoławczy zauważył przy tym, że wyjaśnienia dotyczące zbyt późnego otwarcia skrzynki pocztowej nie mogą mieć znaczenia, skoro omawiana decyzja ani awizo nie zostały pozostawione w skrzynce pocztowej, lecz decyzję tę odebrał 22 kwietnia 2021 r. syn skarżącego. W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie skarżący ponownie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji. Zaznaczył, że termin do wniesienia odwołania został przekroczony tylko o jeden dzień i jest to spowodowane silnymi lekami przeciwbólowymi, które przyjmuje na skutek wypadku jakiemu uległ 19 listopada 2018 r., pracując w Wielkiej Brytanii. Skarżący podniósł, że musiał niedokładnie policzyć termin i stąd to uchybienie. Podał, że pozostaje pod opieką lekarzy specjalistów, jednakże nadal nie stwierdzono, co jest przyczyną silnego bólu, który cały czas odczuwa. Dodał również, że jego syn ma problemy psychiczne, a także przeszedł zachorowanie na covid-19. W dalszej części uzasadnienia skarżący przedstawił szczegółowo swój stan zdrowia, podkreślając, że liczy na pomoc państwa w związku ze swoją trudną sytuacją życiową. Przyznał, że powinien dopilnować terminu i działania domowników również powinny być przez niego monitorowane, jednak zwrócił się o zrozumienie oraz dobrą wolę. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Oznacza to, że w przypadku skargi na takie postanowienie organu administracji publicznej w obecnym stanie prawnym skierowanie ich do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, które w niniejszej sprawie jest przedmiotem skargi, należy do postanowień kończących postępowanie w sprawie (zob. A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WKP 2018, uw. 20 do art. 3). Tym samym, skarga na takie postanowienie mogła być rozpoznana w trybie uproszczonym. Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 k.p.a.). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (art. 58 § 3 k.p.a.). Jak wynika zatem z treści przytoczonego przepisu to na stronie postępowania spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek wskazanych w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Należy zauważyć, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, ale wskazanie z dużym stopniem prawdopodobieństwa, że dana czynność w określonym przez przepisy prawa czasie nie mogła zostać dokonana z przyczyn nieleżących po stronie zainteresowanego. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przy ocenie winy, należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym o braku winy w niedopełnieniu czynności w terminie można mówić wyłącznie wtedy, gdy wywiązanie się z takiego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu choćby w postaci lekkiego niedbalstwa (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Kr 1370/2018, LEX nr 2611864). Należy także podnieść, że zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Sposób doręczania korespondencji został uregulowany w szczególności w przepisach art. 42-44 k.p.a. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. co do zasady pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi (art. 43 k.p.a.), przy czym o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma, jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz że pismo to zostało mu doręczone (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 69/16, LEX nr 3171654 ). Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, w tym przede wszystkim zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 7 akt administracyjnych), decyzja organu I instancji w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego została doręczona 22 kwietnia 2021 r. dorosłemu domownikowi skarżącego, a mianowicie T.F., który jest synem skarżącego. Okoliczność ta nie budzi wątpliwości i nie jest kwestionowana przez skarżącego. Należy zatem uznać, że przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w trybie zastępczego doręczenia uregulowanego w art. 43 k.p.a. W tej sytuacji, stosownie do art. 129 § 2 k.p.a., termin na wniesienie odwołania od powyższej decyzji upłynął z dniem 6 maja 2021 r. Natomiast odwołanie zostało wniesione przez skarżącego 7 maja 2021 r. (data nadania pocztowego przesyłki zawierającej odwołanie – k. 8 akt administracyjnych), a zatem po terminie. Podnieść przy tym należy, że w ocenie zachowania terminu do wniesienia odwołania uznaje się za miarodajną datę przyjęcia pisma przez dorosłego domownika, nie biorąc pod uwagę tego, czy domownik wywiązał się z obowiązku dostarczenia adresatowi pisma w odpowiednim czasie (por. wyroki NSA: z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt III OSK 176/21, LEX nr 3182209 oraz z dnia 9 stycznia 2020 r., sygn. akt II OSK 2334/19, LEX nr 3065574). Ewentualny fakt, że dorosły domownik, tj. osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddał tego pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia, a tym samym na bieg terminu do wniesienia odwołania. Niewątpliwie zachowanie dorosłego domownika, który odebrał przesyłkę oraz podjął się przekazania jej adresatowi, a następnie tego nie uczynił, stanowi ewidentne zaniedbanie tej osoby, jednakże konsekwencje takiego zachowania domownika obciążają adresata. Nie stanowi zatem uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu okoliczność, że dorosły domownik przekazał adresatowi pismo innego dnia. Odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Tym samym, ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie dorosłego domownika, czy też popełnienie przez niego oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata. W tej sytuacji podnoszone przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania argumenty dotyczące stanu zdrowia zarówno skarżącego, jak i jego syna, który jako dorosły domownik odebrał przesyłkę, nie mogły zostać uznane za okoliczności uprawdopodobniające fakt, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której skarżący nie mógł usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zauważyć należy, że dolegliwości skarżącego, jak i jego syna, na które powoływał się skarżący, nie mają charakteru nagłego ani niespodziewanego. Jednocześnie zaś skarżący, dbając należycie o własne interesy, winien był podjąć stosowne działania mające na celu dotrzymanie terminu. Podkreślić bowiem należy, że nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminowi, wyłącza możliwość jego przywrócenia. W świetle powyższych rozważań, należy zatem uznać, że stanowisko organu II instancji odmawiające przywrócenia uchybionego terminu jest prawidłowe, bowiem skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.