II SA/Ol 78/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A.L. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Z przekazanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z [...] nr [...] Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania E.L. oraz S.S., utrzymał w mocy decyzję Starosty z [...] dotyczącą pozwolenia na budowę budynku mieszkalno – usługowego w O. przy ul. [...] i ul. [...] na działkach nr [...]. W dniu 22 stycznia 2020 r. do Wojewody (dalej: "Wojewoda") wpłynął wniosek A.L. (dalej: "Skarżący"), w którym wystąpił on z wnioskiem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody z [...] znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję Starosty z [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę. Wyjaśnił, że decyzję Wojewody doręczono w dniu 9 października 2019 r. W motywach wniosku Skarżący podał, że upłynął już termin do wniesienia skargi od wskazanej decyzji, natomiast o decyzji tej dowiedział się 14 stycznia 2020 r. podczas rozmowy z sąsiadem będącym także stroną tego postępowania. Pomimo, że decyzja ta została doręczona nie posiadał wiedzy na jej temat, albowiem przesyłka nie została mu doręczona osobiście. Przesyłka została odebrana na poczcie przez żonę. Wskazał, że w toku postępowania podał adres zamieszkania w O. przy ul. [...] i jest to jego dom rodzinny, w którym wspólnie zamieszkuje z żoną. Jednak małżonka posiada także drugie mieszkanie przy ul. [...] w O., w którym również zamieszkuje. Małżonka posiada klucze do obydwu lokali mieszkalnych, dlatego też odebrała jego awizo, a następnie korespondencję na poczcie nie informując go o tej okoliczności. Podał, że żona nie przekazała mu odebranej korespondencji, jak też nie otworzyła jej, po czym ją zagubiła. Wskazał na kłopoty w jego małżeństwie. Wyjaśnił, że gdyby wiedział o przesyłce to zapewne skierowałby do Sądu skargę, gdyż był aktywny w toku całego postępowania, wnosił uwagi i inne środki. Zarzucił, że utrzymana przez Wojewodę decyzja rażąco narusza ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co zostało potrwierdzone w toku postępowania administracyjnego, dlatego jest dla niego tak ważne zaskarżenie tej decyzji do Sądu. Podkreślił, że przywołane okoliczności potwierdzają dokumenty dot. odbioru przesyłki znajdujące się w aktach sprawy. W dniu 14 stycznia 2020 r. podjął działania aby ustalić datę odbioru decyzji i w tym celu zadzwonił do Urzędu Wojewódzkiego, jak też telefonował do tut. Sądu. Dzięki uprzejmości sąsiada zapoznał się z treścią decyzji Wojewody i mógł przygotować skargę, którą załączył do wniosku. Wskazał, że nieprzywrócenie terminu uniemożliwi mu prawo do sądu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wyjaśniając jednocześnie, że akta sprawy organu I i II instancji zostały przekazane do WSA w dniu 21.11.2019 r. wraz ze skargą S.S. Nie odniesiono się do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Wniosek skarżącego nie mógł zostać uwzględniony. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) dalej jako: "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Przy czym stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Wskazane w cytowanych przepisach przesłanki skutecznego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że nawet w przypadku zachowania przez wnioskodawcę warunków, o których mowa w art. 87 § 1-4 p.p.s.a., przywrócenie terminu będzie niedopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu było zawinione przez stronę. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia w rzeczonej sprawie. Wyjaśnić należy, że intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona (lub jej pełnomocnik) dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Kryterium braku winy o jakiej mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (zob. postanowienie NSA z 11.02.2003 r., sygn. II SA 4162/01, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako: CBOSA). Nadto jak wskazano w postanowieniu NSA z 19.09.2014 r. o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (sygn. akt I OZ 784/14; CBOSA). Należy zatem podkreślić, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, s. 282 i n.). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z 22.05.1997 r., sygn. SA/Sz 630/96, LEX nr 30784). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 136; postanowienie NSA z 2.10.2002 r., sygn. V SA 793/02, dostępne w CBOSA). Powyżej przedstawione stanowiska jednoznacznie wskazują, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zostanie uprawdopodobniony brak winy strony. Zaznaczenia wymaga przy tym, że - przewidziana w art. 86 p.p.s.a - instytucja przywrócenia terminu, ma charakter wyjątku w stosunku do wynikającej z art. 85 p.p.s.a. reguły, zgodnie z którą czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie z podstawowymi regułami wykładni i stosowania prawa, przepisy formułujące wyjątki lub odstępstwa od generalnej reguły stosowane muszą być z dużą dozą ostrożności i zakazana jest ich wykładnia rozszerzająca (patrz L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2010 r. s. 193). W świetle powyższego, aby przywrócić termin stronie postępowania, konieczne jest ustalenie, że spełnia ona wszystkie warunki opisane w hipotezie normy wyrażonej w art. 86 § 1 p.p.s.a., a oceny tej dokonywać należy w sposób rygorystyczny. Brak jest bowiem podstaw do jakiegokolwiek łagodzenia ustawowych przesłanek przywrócenia terminu. W ocenie Sądu, okoliczności powołane przez Skarżącego w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. Podniesiona w uzasadnieniu wniosku okoliczność braku wiedzy o wydaniu decyzji na skutek odebrania przesyłki przez żonę a następnie jej zagubienia oraz nie poinformowanie Skarżącego o tym fakcie nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach tej sprawy. W pierwszej kolejności pozostaje wskazać, że Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności braku swojej winy, bowiem nie wykazano, że faktycznie odebrana w dniu 9 października 2019 r. przesyłka zawierająca decyzję Wojewody, nie została mu doręczona. Brak jest także uprawdopodobnienia, że żona nie wiedziała co zawiera odebrana przesyłka, skoro taką samą przesyłkę tego samego dnia odebrała w swoim imieniu skierowaną do niej na adres podany w aktach tej sprawy tj. [...], O. Zatem twierdzenie Skarżącego, że żona przesyłkę zagubiła nie otwierając jej i nie wiedząc co się w niej znajduje pozostają gołosłowne, nie zasługują na uwzględnienie. Nadto jak wynika z akt administracyjnych tej sprawy, stroną aktywną był zarówno Skarżący, jak też jego małżonka. Z akt wynika, że decyzja Wojewody z [...] wydana została m.in. na skutek odwołania wniesionego przez p. E.L. Z przekazanych akt tej sprawy wynika nadto, że przedmiotowa decyzja Wojewody została Skarżącemu prawidłowo doręczona w trybie art. 40 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm), dalej: "k.p.a.", w dniu 9 października 2019 r. (dowód: prawidłowo wypełniony druk zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki z jednokrotnym awizem - akta adm. organu odwoławczego). Stosownie do art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy działa przez przedstawiciela – temu przedstawicielowi. Nadmienić należy w tym miejscu, że w sytuacji, gdy doręczyciel nie może doręczyć pisma w sposób właściwy lub zastępczy, wówczas stosuje się przepis art. 44 § 1 k.p.a. W takiej sytuacji, w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z 2012 r. - Prawo pocztowe, operator pocztowy przechowuje pismo przez okres czternastu dni w swojej placówce pocztowej (art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w placówce pocztowej operatora pocztowego, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). Nadto stosownie do art. 37 ust. 2 pkt 3 lit. ) ustawy Prawo pocztowe, przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia osobie pełnoletniej zamieszkałej razem z adresatem, jeżeli adresat nie złożył w placówce pocztowej, zastrzeżenia w zakresie doręczenia przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego w placówce pocztowej, po złożeniu na piśmie oświadczenia o zamieszkiwaniu razem z adresatem. Zatem jak wynika z zebranych informacji i wniosku Skarżącego, przesyłka odebrana została przez osobę uprawnioną – żonę - wspólnie zamieszkującą ze skarżącym. Przy czym małżonkę należy uznać za dorosłego domownika, o którym mowa w art. 43 k.p.a. Poza tym nie ma rodzajowej różnicy pomiędzy odebraniem przez żonę listu w placówce pocztowej a w miejscu zamieszkania. Dlatego też odebranie w dniu 9 października 2019 r. przesyłki pocztowej przez żonę Skarżącego rozpoczął bieg terminu do złożenia skargi. W realiach rozpoznawanej sprawy brak jest uprawdopodobnienia okoliczności braku przekazania przesyłki Skarżącemu bowiem w tym zakresie wypowiedział się tylko Skarżący. Poza tym nie została przez Skarżącego uprawdopodobniona okoliczność daty powzięcia wiadomości o wydanej przez Wojewodę decyzji z [...]. We wniosku o przywrócenie terminu Skarżący podał, że o wydaniu takiej decyzji dowiedział się 14 stycznia 2020 r. od innego uczestnika tego postępowania administracyjnego. Tymczasem Sądowi z urzędu wiadomym pozostaje, że taką datą był dzień 8 stycznia 2020 r., kiedy to doręczono Skarżącemu odpis postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. II SA/Ol 934/19, którym po rozpoznaniu skargi S.S. na decyzję Wojewody z [...] nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę, odrzucono skargę. Zatem datą powzięcia wiadomości o wydanej przez Wojewodę decyzji ( z [...]) nie był dzień 14 stycznia 2020 r. lecz dzień 8 stycznia 2020 r., kiedy to Skarżącemu doręczono wskazane wyżej postanowienie Sądu ( k. 60 akt sądowych sprawy o sygn. II SA/OL 934/19). Od tej daty zatem rozpoczął bieg 7-dniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., który upływał z dniem 15 stycznia 2020 r. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został sporządzony 18 stycznia 2020 r., natomiast korespondencja została nadana u operatora pocztowego w dniu 21.01.2020r., czyli z uchybieniem wskazanego wyżej terminu. W opisanych wyżej okolicznościach uznać należy, że Skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy, jak też nie dochował 7-dniowego terminu do złożenia takiego wniosku od ustania przyczyny uchybienia terminu. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.