II SA/Ol 788/18
WyrokWSA w Olsztynie2018-12-06
Skład orzekający: Ewa Osipuk, Beata Jezielska, Piotr Chybicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może odmówić umorzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia, pomimo wskazywanych względów społecznych i gospodarczych przez zobowiązanego?Ratio decidendi
Umorzenie kary pieniężnej na podstawie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o finansach publicznych jest decyzją uznaniową, której organ dokonuje po wyważeniu względów społecznych lub gospodarczych zobowiązanego oraz interesu publicznego. Sąd administracyjny kontroluje jedynie legalność i prawidłowość postępowania dowodowego, nie zaś merytoryczną ocenę zasadności umorzenia. W niniejszej sprawie organ prawidłowo ustalił stan faktyczny i uznał, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia kary, co sąd podtrzymał.Stan faktyczny
Agencja Nieruchomości Rolnych (następca prawny Krajowego Ośrodka) została ukarana karą pieniężną za zajęcie pasa drogowego drogi powiatowej bez zezwolenia, poprzez umieszczenie urządzeń infrastruktury technicznej sieci kanalizacji sanitarnej. Kara wyniosła ponad 2,2 mln zł wraz z odsetkami. Krajowy Ośrodek wystąpił o umorzenie kary powołując się na względy społeczne i trudną sytuację finansową. Organ I instancji odmówił umorzenia, co podtrzymało Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skarga do WSA została oddalona.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2018 roku sprawy ze skargi Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego oddala skargę.
Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako: k.p.a.) w związku z art. 60 pkt 7, art. 61 ust. 1 pkt 4, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 67 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077, dalej jako u.f.p.), po rozpatrzeniu odwołania Krajowego Ośrodka "[...]" od decyzji Starosty "[...]" z dnia "[...]" dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, w wyniku umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej, niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego - dotyczących sieci kanalizacji sanitarnej, w pasie drogowym drogi powiatowej "Nr "[...]"", w kwocie 2.296.425,72 zł, ustalonej decyzją z dnia ‘[...]" wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie – orzekło: uchylić zaskarżoną decyzję w całości i orzec co do istoty sprawy, poprzez odmowę umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, w wyniku umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej, niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami
lub potrzebami ruchu drogowego - dotyczących sieci kanalizacji sanitarnej,
w pasie drogowym drogi powiatowej Nr "[...]", w kwocie 2.296.425,72 zł (słownie: dwa miliony dwieście dziewięćdziesiąt sześć
tysięcy czterysta dwadzieścia pięć złotych i siedemdziesiąt dwa grosze),
ustalonej decyzją Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w "[...]" z dnia
"[...]" wraz z odsetkami ustawowymi
za opóźnienie.
Zakwestionowana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia ‘[...]" Dyrektor Zarządu Dróg Powiatowych w "[...]", działający z upoważnienia Zarządu Powiatu w "[...]", orzekł o wymierzeniu Agencji kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, w wyniku umieszczenia urządzeń infrastruktury technicznej, niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego - dotyczących sieci kanalizacji sanitarnej, w pasie drogowym drogi powiatowej Nr "[...]", w terminie od dnia 1 stycznia 2010 r. do dnia 7 marca 2017 r. (tj. 2.623 dni), o pow. 159,778 m2, wysokości 2.296.425,72 zł.
Wnioskiem z dnia 30 października 2017 r. Krajowy Ośrodek "[...]" (następca prawny Agencji) zwrócił się do Zarządu Dróg Powiatowych w "[...]" o umorzenie nałożonej na Ośrodek kary pieniężnej wymierzonej decyzją z dnia "[...]" - w części dotyczącej powiększenia należnej opłaty z tytułu zajęcia pasa drogowego drogi powiatowej Nr "[...]" do jej dziesięciokrotności. Ośrodek wskazał, że zobowiązuje się do zapłaty na rzecz ZDP w "[...]" kwoty 229.642,57 zł, wraz z ustawowymi odsetkami (za okres od dnia 16 stycznia 2010 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r.) w kwocie 102.817 zł.
Rozstrzygając powyższy wniosek organ I instancji decyzją z dnia "[...]" odmówił umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, w wyniku umieszczenia urządzeń
infrastruktury technicznej, niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego - dotyczących sieci kanalizacji sanitarnej, w pasie drogowym drogi powiatowej (błędnie wskazywanej w sentencji decyzji jako droga
"Nr "[...]"), w kwocie 2.296,425,72 zł, ustalonej decyzją z dnia "[...]" wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Jako podstawę prawną wydania decyzji odmownej wskazano art. 60 pkt 7, art.61 ust. 1 pkt 4, art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz art. 67 pkt 2 ustawy o finansach publicznych. W uzasadnieniu decyzji podkreślono m.in., że tego rodzaju zobowiązanie do uiszczenia przedmiotowej opłaty - jako dochód pobierany przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw - należy do kategorii niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno - prawnym (art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych). Przytoczono przepisy tej ustawy określające możliwość udzielania ulg w spłacie tego rodzaju
zobowiązań (art. 64 ust. 1 w związku z art. 55) - poprzez ich umarzanie w całości lub w części, odroczenie spłaty lub rozłożenie jej na raty. Wskazano także na art. 67 ust. 2 ustawy odsyłający - w zakresie administracyjnych kar pieniężnych - do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Nawiązując do samej wysokości kary organ podniósł, że jej wysokość (jako dziesięciokrotność opłaty) wynika z przepisów ustawy o drogach publicznych i nie może być w sposób uznaniowy "redukowana" przez organ administracji przy jej wymierzaniu. Uzasadniając natomiast odmowę wnioskowanego umorzenia kary pieniężnej organ wskazał na niemożność uznania, jakoby KO znajdował się w trudnej sytuacji finansowej. Przedstawiona przez Ośrodek dokumentacja dotyczy tylko dwóch obszarów działalności. Nie można więc
ustalić, czy zapłata kary wraz z odsetkami spowoduje utratę płynności finansowej K.O.
W odwołaniu od powyższej decyzji Dyrektor K.O. zarzucił jej
naruszenie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych poprzez przyjęcie, że nie zachodzą przesłanki do umorzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi. Odwołujący się wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Starosty "[...]" oraz o umorzenie nałożonej kary pieniężnej wymierzonej decyzją z dnia "[...]" w części dotyczącej powiększenia opłaty do jej dziesięciokrotności, w części dotyczącej kwoty 2.066.810,15 zł. Wskazano,
że gdyby nie inwestycja prowadzona przez KO., właśnie w obrębie pasa drogowego (którą realizowano własnym kosztem), nie doszłoby do zajęcia pasa drogowego i naliczenia kary pieniężnej. Dlatego właśnie nie należy przeceniać doniosłości społecznej roli inwestycji realizowanych przez Ośrodek na terenie województwa. Odwołujący zakwestionował także oparcie się przez organ I instancji na art. 13 ustawy o Krajowym Ośrodku, podnosząc, iż przepis ten nie może stanowić miernika kondycji finansowej KO..
W uzasadnieniu decyzji z dnia "[...]" Kolegium podniosło, że ustawa o finansach publicznych, w art. 55 określa możliwe do zastosowania trzy rodzaje
ulg stanowiąc, że należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. Artykuł 60 pkt 7 wyżej wskazanej ustawy stanowi, że środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych: dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Nie ulega wątpliwości, że do tego rodzaju niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym należą także kary pieniężne za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, jako sankcje uregulowane właśnie treścią przepisów odrębnych, tj. art. 40 ustawy o drogach publicznych. Oceniając możliwości płatnicze KO. organ podkreślił, iż z jednej strony Ośrodek podnosi swoją trudną sytuację
finansową, z drugiej zaś strony - przedmiotem wniosku Ośrodka było umorzenie kary
pieniężnej, która została już de facto zapłacona w całości, łącznie z odsetkami. Domniemywać zatem należy, iż takie działanie Ośrodka mogło być spowodowane wolą uregulowania kary w związku z tym, aby od tak znacznej kwoty tejże kary nie kumulowały się odsetki. Wydaje się to działaniem racjonalnym, aczkolwiek jednocześnie uprawnia do stwierdzenia, iż Ośrodek nie znajduje się w aż tak trudnej sytuacji finansowej, jak podnoszona w treści odwołania. W ocenie
Kolegium zasadnie więc organ I instancji uznał, iż za zastosowaniem ulgi nie przemawiają względy gospodarcze - rozumiane jako ograniczone możliwości płatnicze Ośrodka, powstałe wskutek wymierzenia kary. Niewątpliwie nie są pozbawione słuszności argumenty KO - podnoszącego, iż za umorzeniem kary przemawiają określone względy publiczne (tj. konieczność realizacji inwestycji na nieruchomościach, które następnie są przekazywane nieodpłatnie na rzecz jednostek samorządu terytorialnego, jak też będąca następstwem tychże inwestycji budowa szczegółowo wymienionych obiektów użyteczności publicznej). Kolegium podkreśliło jednak, że tak sformułowane argumenty nie mogą być uznane za nadrzędne w stosunku do argumentacji Starosty "[...]", który w uzasadnieniu decyzji także określił, jakie zadania publiczne o charakterze ponadgminnym spoczywają na powiecie -
w myśl art. 4 ustawy o samorządzie powiatowym. Realizacja tychże zadań z pewnością jest determinowana wysokością budżetu pozostającego w dyspozycji jednostki samorządu terytorialnego. Tylko bowiem dbałość o zapewnienie budżetowi powiatu określonego rodzaju dochodów pozwalać będzie na realizację nałożonych ustawowo zadań publicznych. W tym kontekście sprawy względy społeczne pozostawałyby w sprzeczności z instytucją umorzenia Ośrodkowi zasadniczej części przedmiotowej kary pieniężnej. Dodatkowo wskazano, że za niemożnością uwzględnienia argumentów KO. przemawia dodatkowo ta okoliczność, iż nałożona kara pieniężna za zajęcie pasa drogowego była wynikiem zawinienia całej sytuacji przez (ówczesną) Agencję Nieruchomości Rolnych, której KO jest następcą prawnym. Nie jest to więc sytuacja w jakikolwiek sposób "nadzwyczajna", w której konieczność uiszczenia kary powstałaby w wyniku zbiegu okoliczności całkowicie od strony niezależnych.
W skardze wywiedzionej do tut. Sadu na decyzję Kolegium pełnomocnik KO zarzucił jej naruszenie: przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.art.8k.p.a., art. 6 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji, a to zasady pewności wobec prawa oraz pogłębiania zaufania do prawa i organów władzy publicznej, które polegana tym, że organ II uznał fakt poniesienia winy za nałożenie kary pieniężnej z tytułu zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia przez (ówczesną) Agencję Nieruchomości Rolnych, której KO jest następcą prawną, za okoliczność przemawiającą za niemożnością uwzględnienia argumentów KO w sprawie o umorzenie należności z tytułu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi, mimo iż dla oceny argumentacji skarżącej jest ona indyferentna, na co wskazuje umorzenie Gminie "[...]" niepodatkowych należności budżetowych przez Starostę "[...]" w analogicznej sytuacji, a także naruszenie art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy o finansach publicznych w zw. z art. 60 pkt 7 tej ustawy poprzez przyjęcie przez organ I instancji, iż nie zachodzą przesłanki do umorzenia kary pieniężnej (w szczególności uzasadnionych względami społecznymi), Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto, wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 55 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty. W myśl art. 64 ust. 1 pkt 2b ustawy o finansach publicznych – właściwy organ, na wniosek zobowiązanego, może na wniosek zobowiązanego umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności – w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego. Stosownie do art. 67 ustawy o finansach publicznych – do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
W ocenie Sądu na gruncie powołanego wyżej przepisu art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. nie budzi wątpliwości, że umorzenie kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów o drogach publicznych oparte jest na uznaniu administracyjnym. Istotą uznania jest zaś rozgraniczenie sprzecznych interesów, a mianowicie uzasadnione względy społeczne lub gospodarcze ubiegającego się o ulgę oraz interesu publicznego i danie priorytetu jednemu z nich na tle okoliczności faktycznych danej sprawy. Ważne względy społeczne lub gospodarcze zobowiązanego to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych lub szczególnego splotu okoliczności nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowej, przy czym nie można ich utożsamiać z subiektywnym przekonaniem dłużnika. O istnieniu względów społecznych lub gospodarczych zobowiązanego decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodnie z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości. Trzeba jednak mieć też na uwadze i to, że względy ogólnospołeczne wymagają, żeby zobowiązania były realizowane, a zobowiązany nie był pochopnie z nich zwalniany. Nie każde trudności finansowe mogą uzasadniać zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności, lecz tylko takie, które w konkretnych okolicznościach wiązałyby się z zagrożeniem istotnego interesu zobowiązanego. Tak więc dbałość o interes Skarbu Państwa/jednostki samorządu terytorialnego, rozumiany jako konieczność zapewnienia stałych dochodów państwa/jednostki samorządu terytorialnego wymaga, aby dłużnicy publicznoprawni przestrzegali przepisy prawne, w tym ustawy o finansach publicznych, by była przestrzegana zasada równości i sprawiedliwości "opodatkowania", od której wyłomem są ulgi w ich umarzaniu. Skoro umorzenie, w trybie art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., kary pieniężnej z tytułu naruszenia przepisów o drogach publicznych oparte jest na uznaniu administracyjnym, to do organu administracyjnego należy ostatecznie wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy (konsekwencji prawnych), w określonym stanie prawnym i faktycznym. Decydując na zasadzie uznania administracyjnego organ podejmuje rozstrzygnięcie w sposób nieskrępowany, a o ostatecznym wyborze sposobu rozstrzygnięcia powinny decydować przesłanki celowości i słuszności działania, które z kolei stanowią wypadkową wyważenia przez organ, z uwzględnieniem norm prawnych mających zastosowanie i znaczenie w danej sprawie, względów społecznych lub gospodarczych zobowiązanego i słusznego interesu publicznego w znaczeniu powyżej zdefiniowanym. Sądowa kontrola legalności aktów administracji opartych na uznaniu ma charakter ułomny. Z woli ustawodawcy obejmuje ona jedynie przestrzegania przez organy procedury normowanej przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w szczególności kompletność materiału dowodowego oraz prawidłowość jego oceny w myśl wskazań zasady swobodnej oceny dowodów obowiązującej w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny jest uprawniony jedynie do kontrolowania trybu postępowania poprzedzającego wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia zaległości publicznoprawnej. Sąd ten nie ma uprawnień do jej merytorycznej kontroli. Poza polem rozważań sądu pozostaje więc rzecz najistotniejsza dla zobowiązanego, tj. ocena racjonalności i celowości udzielenia ulgi. Decyzja uznaniowa w pełnym zakresie podlega natomiast badaniu, co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi i ocenie czy organ administracji publicznej prawidłowo zgromadził materiał dowodowy, czy wyciągnięte wnioski mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego. Z kolei ustalenie i ocena niedookreślonych przesłanek, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., jest każdorazowo dokonywana przez organ administracji publicznej. Jeśli zatem sąd nie dopatrzy się uchybień organów w sposobie prowadzenia postępowania i oparcia rozstrzygnięcia o kompletne dowody (w dacie wydania zaskarżonej decyzji), to nie ma podstaw prawnych do eliminowania decyzji z obrotu prawnego.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się naruszenia w sprawie przepisów regulujących postępowanie dowodowe, w tym naruszeń art. 7, 77 i 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu, w niniejszej sprawie wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, w toku którego zgromadzono materiał dowodowy wyczerpujący w zakresie okoliczności istotnych dla sprawy, a stan faktyczny został należycie ustalony. Organ zasadnie uznał, że strona posiada sytuację finansową umożliwiającą zapłatę należności.
W ocenie Sądu, o tym, czy względy społeczne w rozumieniu art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, przemawiają za zastosowaniem wskazanych w tymże przepisie ulg, nie bez znaczenia pozostają przyczyny powstania przedmiotowych należności, jak również status prawny zobowiązanego. W tym kontekście, paradoksalnie, trafny jest zarzut skarżącego, że kwestia zawinienia - jako przyczyna nałożenia kary pieniężnej z tytułu zajęcia pasa drogowego, na podstawie art. 40 ust. 12 u.d.p. - jest indyferentna dla ewentualnego zastosowania ulg, o których mowa w art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., co wszakże nie oznacza naruszenia przepisów wskazanych w skardze, o czym poniżej. Powyższa oczywista konstatacja nie zmienia oceny, że przyczyny, które doprowadziły do nałożenia kary pieniężnej w trybie art. 40 ust. 12 u.d.p., nie mogą pozostać irrelewantnymi dla oceny względów społecznych w rozumieniu art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p., zwłaszcza w kontekście charakteru podmiotu zobowiązanego. Mianowicie Agencja Nieruchomości Rolnych, poprzedniczka - na mocy art. 45 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. przepisy wprowadzające ustawę o krajowym ośrodku Wsparcia Rolnictwa (Dz.U.2017, poz. 624) - Krajowego Ośrodka była, na mocy art. 5 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U.2015, poz. 1014 j.t.), instytucją powierniczą Skarbu Państwa i na zewnątrz występowała jako wyłączny dysponent prawa przysługującego Skarbowi Państwa, działając we własnym imieniu. Generalnie sądownictwo, czy to w sprawach cywilnych czy administracyjnych, w większości podtrzymuje odrębność prawną byłej Agencji Nieruchomości Rolnych, obecnego KO, wskazując brak jej statusu stationes fisci oraz posiadanie w obrocie prawnym własnego, materialnego interesu w licznych postępowaniach. Tytułem przykładu w orzecznictwie sądów cywilnych możemy wskazać: wyrok SN z 10.09.1999 r., III CKN 331/98, OSNC 2000/3, poz. 57; wyrok SA w Łodzi z 10.12.2014 r., I ACa 803/14, LEX nr 1623932; wyrok SA w Warszawie z 22.09.2016 r., I ACa 1609/15, LEX nr 2138246. Podobnie rzecz się ma w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 18.02.1994 r., II SA 2410/92, ONSA 1995/2, poz. 67; postanowienie WSA w Poznaniu z 28.12.2017 r., II SAB/Po 169/17, LEX nr 2434051; wyrok NSA w Warszawie z 16.01.2009 r., I OSK 99/08, LEX nr 528051; wyrok NSA w Warszawie z 3.09.2009 r., I OSK 1010/08, LEX nr 594829). W rezultacie jej powinnością było wykonywanie z należytą starannością praw właścicielskich, tj. prawa własności i innych praw rzeczowych, na rzecz Skarbu Państwa w stosunku do mienia wskazanego w art. 5 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, tj. nieruchomości rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych, innych nieruchomości i składników mienia pozostałych po likwidacji państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej oraz ich zjednoczeń i zrzeszeń, czy wreszcie lasów niewydzielonych geodezyjnie z nieruchomości, określonych w pkt 1 i 2. Takowej staranności dowodzą decyzję Dyrektora Zarządu Dróg Powiatowych w "[...]" z dnia "[...]" i z dnia "[...]" zezwalające na zajęcia pasa drogowego, we wskazanym celu, do dnia 31 grudnia 2009 r. (ostatecznie). Z kolei brak wystawienia z wnioskiem, w powyższym przedmiocie, na kolejne okresy nie świadczy o wywiązywaniu się z ustawowej powinności należytego dbania o mienie Skarbu Państwa. W tym właśnie znaczeniu okoliczność ta nie może pozostać nieistotna dla oceny względów społecznych w rozumieniu art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. w kontekście zastosowania przewidzianych tymże przepisem ulg w należnościach. Świadczy bowiem o świadomym zaniechaniu swych ustawowych powinności, z wypełniania których może zostać zwolniona (ANR) jedynie aktem w randze ustawy, a nie własnym sumptem będącym prazy tym deliktem administracyjnym. W poruszonym kontekście przyczyna powstania należności, o których umorzenie - w trybie art. 64 ust. 1 pkt 2 u.f.p. - występuje zobowiązany, nie może pozostać nieistotna w kontekście ustawowej przesłanki zastosowania tego rodzaju ulgi, jaką są względy społeczne. Przyjęcie odmiennej koncepcji nie byłoby dobrym przykładem na praworządność działania (art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej polskiej) organów administracji publicznej, skoro o ulgę, poprzez umorzenie należności, występowałaby jednostka sektora publicznego (powiernik nieruchomość Skarbu Państwa), a przyczyną tego stanu rzeczy byłoby jej świadome - w znaczeniu nie wynikające z błędu co do prawa - zaniechania w wypełnianiu ustawowych obowiązków. Z powyższej przyczyny zarzut naruszenia art. 6 k.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej polskiej nie mógł zasługiwać na uwzględnienie.
W okolicznościach faktycznych sprawy nie sposób uznać za zasadny także zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. - w rzeczywistości , jak można domniemać, § 2 tegoż przepisu - stanowiący, że organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Po pierwsze, pełnomocnik skarżącego nie uprawdopodobnił przesłanek zastosowania dyspozycji tegoż przepisu, a nawet nie wskazał okoliczności faktycznych, w oparciu o które można by wnioskować o ich zaistnieniu, co właściwie nadaje zarzutowi charakter blankietowy, uniemożliwiać jego ocenę in meriti. Wskutek powyższego, należy przyjąć za miarodajne twierdzenie organu zawarte w odpowiedzi na skargę, że zastosowanie ulgi wobec innego podmiotu (Gmina "[...]") miało miejsce w odmiennych okolicznościach faktycznych. Nadto, w ocenie Sądu, nawet wystąpienie przesłanek znamiennych hipotezą art. 8 § 2 k.p.a. nie tworzy na rzecz strony uzasadnionego żądania o załatwienie sprawy w pożądanym przez nią kierunku, a jedynie może być podstawą skutecznego zarzutu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W tym kontekście zarzut skargi o nierównym taktowaniu podmiotów, czy wręcz o ich "dyskryminacji" jawi się jako gołosłowny.
W sprawie nie zaistniały również względy gospodarcze, w szczególności związane z możliwościami płatniczymi zobowiązanego, mające przemawiać za zastosowaniem ulgi, nie tylko z deklarowanej, acz niekwestionowanej okoliczności uiszczenia rzeczonej należności, lecz głównie z uwagi na zadania powiatu wyspecyfikowane w skarżonej decyzji, a związane z realizacją ustawowych powinności przez ten rodzaj samorządu terytorialnego, także w zakresie uregulowanym ustawą o drogach publicznych.
Z kolei reformatoryjne rozstrzygniecie Kolegium uzasadnione było koniecznością określenia w sentencji decyzji właściwego odcinka drogi powiatowej, której dotyczyła odmowa umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej wymierzonej za zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia, gdyż tego rodzaju błąd - mający charakter merytoryczny, gdyż dotyczący przedmiotu rozstrzygnięcia - wykraczał poza kategorię oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. i w konsekwencji nie mógł być sanowany z zastosowanie rzeczonej instytucji.
Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło