II SA/Ol 798/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Inspektora Transportu Drogowego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie kary za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2) zasądza od Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z "[...]" Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (organ I instancji) nałożył na D. M. (skarżący, strona) karę pieniężną w kwocie 1000 zł tytułem popełnienia naruszeń z Ip. 4.2 załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące naruszenia: - wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy; Podniesiono, że w dniu 1 czerwca 2019 r. w "[...]" przy "[...]" zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki "[...]" o numerze rejestracyjnym "[...]", którym kierował D. M. Zatrzymanym pojazdem wykonywany był przewóz pasażera. Zatrzymany do kontroli pojazd był dopuszczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Kierujący pojazdem legitymował się orzeczeniem lekarskim o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy "na stanowisku robotniczym – produkcja i montaż reklam". Kontrola została udokumentowana protokołem nr "[...]" z dnia 1 czerwca 2019 r. Od powyższej decyzji pismem z dnia 28 września 2020 r. strona, działając przez pełnomocnika, złożyła odwołanie. Skarżący podniósł, że wydając zaskarżoną decyzję organ I instancji naruszył szereg przepisów postępowania administracyjnego oraz prawa administracyjnego. Zarzucono, że organ nie zbadał, czy strona wykonywała krajowy transport drogowy i tym samym nie podlegała obowiązkowi posiadania orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Główny Inspektor Transportu Drogowego (organ odwoławczy) decyzją z dnia "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że podczas kontroli drogowej bezsprzecznie stwierdzono, że okazjonalny zarobkowy przewóz osób wykonywany był przez kierowcę D. M., który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Natomiast okazane podczas kontroli orzeczenie lekarskie wystawione dla D. M. o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy "na stanowisku robotniczym – produkcja i montaż reklam" nie zostało wydane zgodnie z rozdziałem 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Powyższe udokumentowano w podpisanym przez kierowcę bez zastrzeżeń protokole kontroli. Uwzględniając powyższe w ocenie organu odwoławczego organ I instancji słusznie nałożył na stronę karę pieniężną w łącznej wysokości 1000 zł stosownie do treści art. 92a ust. 2 i 8 ustawy o transporcie drogowym, Ip. 4.2 (kara pieniężna za naruszenie: 1.000 zł). Skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia "[...]" wywiódł skarżący, wnosząc o uchylenie decyzji zapadłych w obydwu instancjach i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono: - naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez Skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli oraz czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego; - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 92a ust. 1 i ust. 6 ustawy o transporcie drogowym w zw. z Ip. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się w/w orzeczeniem; - naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92a ust. 1 i ust. 6 ustawy o transporcie drogowym w zw. z Ip. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 1.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się w/w orzeczeniem; - naruszenie przepisów postępowania tj. art. 92a ust 10 ustawy o transporcie drogowym polegające na wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w oparciu o załącznik nr 4 w/w ustawy, podczas gdy za ten sam czyn, będący przedmiotem kontroli, skarżącemu wymierzono karę pieniężną w wysokości 12.000 zł zgodnie z decyzją z dnia "[...]"; - naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego przez kierowcę, który nie posiadał wymaganego orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 1.000 zł stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140, dalej ustawa lub u.t.d.). Zgodnie z art. 92a ust. 2 ustawy zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 złotych do 2.000 złotych za każde naruszenie. Przy czym na zasadzie art. 92a ust. 4 ustawy, suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3.000 złotych. Wyjaśnić od razu trzeba, że odpowiedzialność przewidziana w art. 92a ust. 2 ustawy nie jest uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. Określona w tym przepisie kara nie jest zatem konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem. Istotą kary, o której mowa we wskazanej regulacji, jest przymuszenie podmiotów w niej wymienionych do respektowania nakazów i zakazów wynikających z przepisów prawa. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i przypisanych im wysokości kar pieniężnych zawarty został w załączniku nr 4 do ustawy, do którego odsyła art. 92a ust. 8 ustawy. Określone w tym załączniku kary pieniężne zostały ustalone w sposób sztywny, co powoduje, że ich wysokość nie została pozostawiona uznaniu organów i kara nie może być nałożona w innej wysokości niż określona w załączniku. Powyższe oznacza, że decyzja o nałożeniu kary ma charakter decyzji związanej i wobec stwierdzenia naruszenia obowiązków lub warunków wykonywania przewozu drogowego organ, co do zasady, zobowiązany jest do ustalenia kary pieniężnej określonej w załączniku i nałożenia jej w wysokości wynikającej z art. 92a ust. 2 i 4 ustawy. Odstąpienie od nałożenia kary i zwolnienie się przez wykonującego przewóz z odpowiedzialności możliwe jest bowiem jedynie w sytuacji wystąpienia okoliczności przewidzianych w art. 92c ustawy. Dodać również można, że postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności i nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 92a ustawy jest postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie znajdują przepisy k.p.a. Na podstawie art. 93 ust. 7 ustawy, w postępowaniu tym nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900, z późn. zm.). Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy, przypomnieć należy, że organy oceniały okoliczności dotyczące zaistnienia naruszenia ujętego w lp. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy, polegającego na wykonywaniu przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, za które ustawodawca przewidział wysokość kary pieniężnej po 1.000 złotych. Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie budzą wątpliwości i zostały ustalone na podstawie prawidłowo zgromadzonego materiału dowodowego. Jak wynika z akt sprawy w dniu 1 czerwca 2019 r. w "[...]" przy "[...]" zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki "[...]" o numerze rejestracyjnym "[...]", którym kierował D. M. Organ ustalił, że zatrzymanym pojazdem wykonywany był okazjonalny, zarobkowy przewóz pasażera na własny rachunek. D. M. nie posiadał orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Kontrola została udokumentowana, podpisanym przez kierowcę, protokołem z kontroli nr ‘[...]" z dnia 1 czerwca 2019 r. W ocenie Sądu trafnie organy uznały, że D. M. w dniu kontroli drogowej wykonywał zarobkowy przewóz pasażera, mieszczący się w pojęciu krajowego transportu drogowego. Według bowiem art. 4 pkt 1 ustawy, krajowy transport drogowy to - podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Bez znaczenia jest okoliczność, że przewóz był okazjonalny. Niewątpliwym jest, że w dniu kontroli realizował przewóz pasażera odpłatnie, na własny rachunek. Przy czym istotne jest, że D. M. nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Obowiązek legitymowania się takimi orzeczeniami przez kierowcę wykonującego przewóz drogowy wynika wprost z art. 39a ust. 1 pkt 3 i art. 39j ust. 1 ustawy. W przepisach tych wskazano, że kierowca jest uprawniony do wykonywania przewozu drogowego jeśli nie ma przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, co stwierdza się przez poddanie kierowcy odpowiednim badaniom lekarskim. Konsekwencją wyżej wskazanych obowiązków jest penalizacja w przypadku ich naruszenia. Zgodnie art. 92a ust. 2 u.t.d., zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 2000 zł za każde naruszenie. Skarżący niewątpliwie jako inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym ponosi odpowiedzialność za brak w dniu kontroli orzeczenia lekarskiego. Słusznie zatem organy przyjęły, że w przypadku skarżącego doszło do naruszenia sankcjonowanego w lp. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy. Pomimo prawidłowych ustaleń faktycznych we wskazanym powyżej zakresie oraz właściwej kwalifikacji przypisanych skarżącemu naruszeń, w przekonaniu Sądu, organy naruszyły regułę normatywną określoną w art. 92a ust. 10 ustawy. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1. Skład Sądu orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, wedle którego w przytoczonym przepisie ustawodawca stanął na stanowisku, iż w takim skonfigurowaniu, w którym ten sam czyn realizuje znamiona deliktów administracyjnych wymienionych w załączniku nr 3 i nr 4 do ustawy, karę wymierza się wyłącznie w oparciu o art. 92a ust. 1 ustawy, a więc za naruszenia określone w załączniku nr 3. Przez ten sam czyn w kontekście przepisu art. 92a ust. 10 ustawy należy rozumieć jedno zachowanie, jedno działanie, podjęte w przyjętych ramach miejscowo-czasowych, oceniane z perspektywy norm prawnych zrekonstruowanych w oparciu o przepisy tej ustawy. Tak ramy czasowe weryfikowanego działania, jak i jego zlokalizowanie wynikać muszą każdorazowo ze sporządzonego na podstawie art. 74 ustawy protokołu kontroli. Jeżeli tak rozumiany czyn wyczerpuje znamiona deliktów administracyjnych wskazanych w załącznikach nr 3 i nr 4 do ustawy, a podmiot który się ich dopuścił kwalifikuje się i jako podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 92a ust. 1 ustawy), i jako inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym (art. 92a ust. 2 ustawy), to karę - stosownie do art. 92a ust. 10 ustawy - można wówczas wymierzyć wyłącznie na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy za naruszenia określone w załączniku nr 3. Zgodnie bowiem z art. 92a ust. 7 i ust. 8 ustawy, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 1, określa załącznik nr 3 do ustawy, a wykaz naruszeń, o których mowa w ust. 2, określa załącznik nr 4 do ustawy (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 599/20; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 września 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 101/20; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 12 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 698/20; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 777/20). W Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie pod sygn. akt II SA/Ol 799/21 została zarejestrowana skarga D. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia "[...]", którą skarżącemu, na podstawie art. 92a ust. 1 u.o.t.d., wymierzono karę administracyjną w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji – l.p. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy; wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego - lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy. W postępowaniu tym skarżącemu przypisano status przedsiębiorcy/podmiotu wykonującego przewóz drogowy. W uzasadnieniu decyzji objętej kontrolowaną skargą organ przyjął, że skarżący został zakwalifikowany jako inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, do której z mocy art. 39m u.o.t.d. znajdują zastosowanie wymogi ustawy określone w przepisach art. 39j u.o.t.d. W tym stanie rzeczy Sąd zauważył, że za ten sam czyn, szczegółowo opisany w protokole kontroli z dnia 1 czerwca 2019 r., wymierzono skarżącemu karę zarówno na podstawie art. 92a ust. 1 u.o.t.d. za delikty określone w załączniku nr 3 do ustawy, jak i na podstawie art. 92a ust. 2 u.o.t.d. - za delikty określone w załączniku nr 4 do ustawy. W sprawach przypisano skarżącemu odpowiednio status przedsiębiorcy/podmiotu wykonującego transport drogowy oraz innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym. W tym stanie rzeczy zastosowanie powinien znaleźć art. 92a ust. 10 u.o.t.d. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. Sąd w pkt I uchylił decyzje organów obu instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyższe rozważania i ocenę prawną. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.