II SA/Ol 802/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Ewa Rychcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2007 r. sprawy ze skargi A.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. D. P. wystąpiła w dniu 11 sierpnia 2005r. do Urzędu Miejskiego z wnioskiem o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej dla swojej córki A. P. urodzonej w dniu 6 lutego 1990. Prezydent Miasta decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]", wydaną na podstawie art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1-4, art. 10, art. 18 ust. 2 Ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732, ze zm.). oraz na podstawie § 1 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz. U. Nr 105, poz. 8882) orzekł o nieprzyznaniu D. P. zaliczki alimentacyjnej dla córki A. P. Organ wyjaśnił w uzasadnieniu, że zaliczka alimentacyjna nie została przyznana, ponieważ egzekucja świadczeń alimentacyjnych w trybie Konwencji nowojorskiej od C. O. zam. w Turcji została zamknięta w dniu 20 czerwca 1997r. wobec niewskazania adresu zamieszkania dłużnika w Turcji. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła D. P. będąca przedstawicielem ustawowym A. P., podnosząc, że ma zasądzone alimenty na małoletnią córkę od obywatela Turcji C. O. Podała, że przekazała sądowi wszystkie posiadane informacje na temat ojca dziecka łącznie z adresem, na który pisała do niego listy. Podkreśliła, że Sąd prowadził postępowanie egzekucyjne w trybie Konwencji nowojorskiej, jednak z powodu niemożności ustalenia prawdziwego adresu i miejsca pobytu zamknął sprawę w dniu 20 czerwca 1997r. Stwierdziła, iż nie rozumie w jaki sposób ma ustalić adres dłużnika skoro sąd i służby dyplomatyczne nie poradziły sobie z tym problemem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia "[...]" Nr "[...]" zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazano przepis art. 7 w zw. z art. 10 ust. 1a Ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732, ze zm.) stwierdzając, że dołączona przez D. P. do wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej informacja Sądu Okręgowego w "[...]" z dnia 2 sierpnia 2005r., nr "[...]" w sprawie wniosku o egzekucję świadczeń alimentacyjnych w trybie Konwencji nowojorskiej od obywatela Turcji, która została zamknięta w dniu 20 czerwca 1997r. wobec niewskazania adresu zamieszkania dłużnika w Turcji, nie może być uznana za informację, jaka jest wymagana przepisem art. 10 ust. 1a powołanej ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. Zgodnie z tym przepisem informacja powinna stwierdzać stan egzekucji, który do uzyskania prawa do zaliczki alimentacyjnej musi wyrażać się w jej bezskuteczności. Natomiast przedłożona informacja z sądu okręgowego nie stwierdza bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych na córkę, wynika z niej tylko, że postępowanie egzekucyjne w ogóle się nie toczy. Ponadto kolegium wskazało, iż wobec bezwzględnego charakteru normy wynikającej z art. 10 ust. 1a ustawy żądanie strony nie może być uwzględnione mimo niewątpliwie trudnej sytuacji skarżącej i jej dziecka. Powyższą decyzję D. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że złożyła wszystkie wymagane dokumenty uprawniające do otrzymania zaliczki alimentacyjnej. Nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że egzekucja zasądzonych alimentów została zamknięta wobec niewskazania adresu dłużnika, wyjaśniając, że w latach 90-tych, gdy prowadzone było postępowanie egzekucyjne podała znane jej adresy dłużnika i miejsce jego pracy. Z pism jakie wpłynęły do Sądu w "[...]" od Wysokiego Sędziego z Istambułu wynika, że dłużnik wyprowadził się z dotychczasowego miejsca zamieszkania oraz zwolnił z miejsca pracy. Sąd zwrócił się do niej o podanie informacji na temat właściwego adresu dłużnika, jednak było to niemożliwe ze względu na fakt zerwania kontaktów z dłużnikiem tuż po urodzeniu się jej córki. Wyjaśniła, że do chwili likwidacji funduszu alimentacyjnego otrzymywała alimenty z ZUS. Po jego zlikwidowaniu dostawała zasiłek z pomocy społecznej dla matek samotnie wychowujących dzieci. Aktualnie po wejściu w życie ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych została pozbawiona jakiejkolwiek pomocy, gdyż zaliczki alimentacyjnej jej się odmawia, zaś dodatku do zasiłku rodzinnego także nie może otrzymać, gdyż ma zasądzone alimenty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie rozpoznając powyższą skargę, wyrokiem z dnia 20 czerwca 2006 roku uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie Sądu pierwszej instancji strona skarżąca składając wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej, zgodnie z art. 10 ust. 1a wskazanej wyżej ustawy, dołączyła do niego wymagane zaświadczenie z Sądu Okręgowego w "[...]" z dnia 2 sierpnia 2005 r., nr "[...]". Sąd podkreślił, że przy ustalaniu prawa do zaliczki alimentacyjnej istotną okoliczność stanowi bezskuteczność egzekucji, a pod pojęciem bezskuteczności egzekucji w rozumieniu niniejszej ustawy należy rozumieć egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Wobec takiego stanu rzeczy Sąd uznał, że jeżeli prawo do zaliczki alimentacyjnej przysługuje osobie, która w wyniku wszczętych czynności egzekucyjnych nie uzyskała alimentów, to tym bardziej przysługuje ono osobie, która jest uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, ale nie może wyegzekwować alimentów od dłużnika zamieszkałego za granicą z powodu nieznajomości miejsca jego pobytu. W ocenie Sądu taką egzekucję również należy uznać za bezskuteczną. Skargę kasacyjną od tego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze i zaskarżając wyrok w całości podniosło zarzut błędnej wykładni art. 2 pkt 5 w związku z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej polegający na przyjęciu, że osobą uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej jest również osoba, która nie dochodzi swoich uprawnień w drodze egzekucji sądowej z uwagi na niemożność jej prowadzenia z powodu braku informacji o miejscu pobytu dłużnika alimentacyjnego za granicą, mimo, iż w przepisie ustawy sformułowana została definicja bezskuteczności egzekucji. Kolegium podniosło, że bezskuteczność egzekucji oznacza przede wszystkim egzekucję, prowadzoną z takim skutkiem, że osoba uprawniona nie uzyskuje całości zasądzonych alimentów. Według organu odwoławczego w takiej sytuacji stanowisko sądu pierwszej instancji mówiące o tym, że niemożność prowadzenia egzekucji oznacza jej bezskuteczność pozostaje w sprzeczności z definicją bezskuteczności egzekucji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 czerwca 2007r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że dokonana przez sąd pierwszej instancji wykładnia użytego w art. 2 pkt 1 Ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej pojęcia bezskuteczności egzekucji była prawidłowa, natomiast uwadze Sądu pierwszej instancji uszło to, iż bezskuteczność egzekucji ocenia się z okresu ostatnich trzech miesięcy. Należy zatem rozważyć czy przedłożone przez D. P. zaświadczenie z Sądu Okręgowego w "[...]" o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych na rzecz małoletniej córki spełnia przesłankę określoną w tym przepisie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) Wojewódzki Sąd Administracyjny bada zaskarżone decyzje pod względem ich legalności, czyli zgodności z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Sąd rozpoznając skargę dokonuje oceny, czy przy wydaniu aktów nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego lub procesowego. Zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, zostały określone w Ustawie z dnia 22 kwietnia 2005 roku o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. nr 86, poz. 732 ze zm.). Zaliczka alimentacyjna jest to kwota wypłacona przez organ właściwy wierzyciela osobie uprawnionej na poczet należnego świadczenia alimentacyjnego, ustalonego na podstawie tytułu wykonawczego, jeżeli egzekucja jest bezskuteczna (art. 2 pkt 7 cyt. ustawy). Jeżeli świadczenia alimentacyjne dochodzone są od dłużnika alimentacyjnego zamieszkałego za granicą Rzeczypospolitej Polskiej, osoba mająca prawo do świadczeń alimentacyjnych składa do organu właściwego wierzyciela wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej łącznie z informacją sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczeniem zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych za okres trzech ostatnich miesięcy oraz wymaganą dokumentacją (art. 10 ust. 1a cyt. ustawy). Przy ustalaniu prawa do zaliczki alimentacyjnej istotna jest bezskuteczność egzekucji. Pod pojęciem bezskutecznej egzekucji należy rozumieć egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za ostatnie trzy miesiące (art. 2 pkt 1 Ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). Zatem jeżeli prawo do zaliczki alimentacyjnej przysługuje osobie, która w wyniku wszczętych czynności egzekucyjnych nie uzyskała alimentów, to tym bardziej przysługuje ono osobie, która jest uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, ale nie może wyegzekwować alimentów od dłużnika zamieszkałego za granicą z powodu nieznajomości miejsca jego pobytu. Taką egzekucję również należy uznać za bezskuteczną. Inaczej mielibyśmy do czynienia z niejednakowym traktowaniem osób uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego, a w rezultacie doszłoby do naruszenia nakazu ich równego traktowania, wynikającego z określonej w art. 32 Konstytucji RP z 1997 roku zasady równości. Natomiast art. 32 Konstytucji RP gwarantuje prawo do równego traktowania przez władze publiczne podmiotów wykazujących takie same cechy istotne w przypadku przyznawania określonego dobra. Bez wątpienia w niniejszej sprawie została spełniona przesłanka bezskuteczności egzekucji, dalsze zaś czynienie rozważań w tym przedmiocie jest zbędne zwłaszcza gdy weźmie się pod uwagę stwierdzenia zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I OSK 1424/06, kiedy to Sąd ten uchylając poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie jednoznacznie stwierdził, że w sprawie miała miejsce bezskuteczność egzekucji. W niniejszej sprawie strona skarżąca składając wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej dołączyła do niego zaświadczenie Prezesa Sądu Okręgowego w "[...]" z dnia 2 sierpnia 2005 roku, nr "[...]". Z treści powyższego zaświadczenia wynikało, że D. P. w sposób prawidłowy złożyła wniosek o egzekucję świadczeń alimentacyjnych od C. O., ale postępowanie nie mogło być przeprowadzone z powodu niewskazania adresu zamieszkania dłużnika w Turcji i zostało zamknięte 20 czerwca 1997 roku. Z akt wynika także, że skarżąca nie zna tego adresu, także obecnie. Przedłożone przez skarżącą zaświadczenie wystawione przez Prezesa Sądu Okręgowego w "[...]" bez wątpienia przekonuje o bezskuteczności egzekucji w czerwcu 1997 roku. Jednak w ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie czas aktualności tego zaświadczenia nie zamyka się na tej dacie, ale rozciąga się na czas późniejszy to jest do dnia 2 sierpnia 2005 roku, kiedy to powyższe zaświadczenie zostało wystawione. Stwierdzony w zaświadczeniu brak możliwości kontynuowania egzekucji wskazuje o braku tej możliwości aż do 2 sierpnia 2005 roku, bo przecież stan faktyczny ani prawny egzekucji alimentów od obywatela Turcji nie zmienił się od 1997 roku. Inny tok rozumowania dotyczący aktualności wydanego zaświadczenia faktycznie pozbawiałby wszystkie osoby zaliczki alimentacyjnej jeżeli wcześniej postępowanie egzekucyjne zostało zamknięte i egzekucja nie mogła być kontynuowana. Wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej został złożony 11 sierpnia 2005 roku, czyli zaledwie kilka dni po wystawianiu zaświadczenia przez Prezesa Sądu Okręgowego w "[...]", dlatego też należy stwierdzić, że w sprawie tej egzekucja była bezskuteczna aż do sierpnia 2005 roku, czyli także w okresie ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji z powodu wydania ich z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz na podstawie art. 152 orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.