II SA/Ol 803/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. G.-Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiesić postępowanie sądowe. Decyzją z dnia 7 kwietnia 2011 r. Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) przyznał Z.G. świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 520 zł miesięcznie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub pracy w związku z opieką nad matką M.G. legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - od dnia 22 marca 2010 r. na czas nieokreślony. Po rozpoznaniu odwołania Z. G. od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 22 czerwca 2010 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przyznało odwołującej się świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 520 zł miesięcznie z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką legitymującą się orzeczeniem o znaczny stopniu niepełnosprawności, od dnia 1 stycznia 2010 r. na czas nieokreślony. Następnie, decyzją z dnia 2 lipca 2013 r. organ pierwszej instancji odmówił Z.G świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego z tytułu opieki nad matką. W uzasadnieniu podano, że strona wnioskiem z dnia 11 czerwca 2013 r. zwróciła się o ustalenia prawa do przedmiotowego świadczenia. Organ, badając przesłanki przyznania przedmiotowego świadczenia ustalił, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i sprawuje nad nią opiekę od 28 stycznia 2010 r., ponadto dochód w przeliczeniu na członka rodziny nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Podkreślił, że przesłanką przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest przede wszystkim rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która związana jest z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. W stanie faktycznym sprawy, ta przesłanka nie została spełniona, gdyż nie można było stwierdzić, że wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad matką. Stosunek pracy ustał już bowiem w 1996 r., czyli przez datą wydania orzeczenia zaliczającego matkę strony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności i został rozwiązany za wypowiedzeniem przez pracodawcę. Powyższe, w ocenie organu, przesądziło o braku związku między sprawowaną opieką a rezygnacją z zatrudnienia. W złożonym odwołaniu, Z.G. stwierdziła, że odmowa przyznania jej żądanego świadczenia jest krzywdząca, gdyż sytuacja faktyczna rodziny nie zmieniła się. Zarzuciła, że wywiad środowiskowy nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji. Odwołująca się wyraziła ponadto niezadowolenie z pracy organów gminy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 31 lipca 2013 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości stanowisko organu pierwszej instancji, leżące u podstaw zakwestionowanego rozstrzygnięcia. W skardze, złożonej na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, Z.G. powtórzyła w całości argumentację zawartą odwołaniu. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W rozpoznawanej sprawie zawieszenie postępowania sądowego jest uzasadnione zainicjowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym, na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 24 czerwca 2013 r., postępowania o zbadanie zgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548) z zasadą zaufania do państwa i prawa oraz zasadą ochrony praw nabytych, wynikającymi z art. 2 Konstytucji RP. Wniosek ten został zarejestrowany pod sygnaturą K 27/13. Wskazać należy, że od 1 stycznia 2013 r. ustawa zmieniająca w odmienny sposób uregulowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz wprowadziła nowe świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. W świetle dodanego tą nowelą art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Zgodnie zaś z dodanym art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielniej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Możliwość otrzymania tego nowego świadczenia uzależniona została od spełnienia kryterium dochodowego W ocenie Rzecznika, na skutek zmian w ustawie świadczeniowej, dotyczących w szczególności modyfikacji warunków nabywania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, doszło do ingerencji w prawa nabyte z decyzji administracyjnej, a także do naruszenia zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez to państwo prawa. Zakwestionowany przepis art. 11 ust 1 ustawy zmieniającej wprowadził co prawda okres przejściowy, uprawniający osoby dotychczas otrzymujące świadczenie pielęgnacyjne do otrzymywania przedmiotowego świadczenia przez okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, czyli do 30 czerwca 2013 r., a ponadto zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej, decyzje wydane na podstawie przepisów dotychczasowych w sprawie o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pozostają w mocy do 30 czerwca 2013 r., czyli na okres 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy i po upływie tego okresu z mocy prawa przestają obowiązywać, to jednak ustanowienie powyższej regulacji nie może być uznane za wystarczający argument, przemawiający za jej konstytucyjnością. Ustawodawca odebrał bowiem znacznej grupie osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego prawo do tego świadczenia, otrzymywanego dotychczas na podstawie decyzji administracyjnej na czas nieokreślony na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 24 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Na podstawie tych uregulowań ustawodawca wkroczył zatem w prawomocne decyzje administracyjne, na podstawie których osoby otrzymały prawo do pobierania świadczeń pielęgnacyjnych. Rzecznik słusznie dostrzegł, że osoby pobierające świadczenia pielęgnacyjne w zaufaniu do państwa i tworzonego przezeń prawa podjęły ważne decyzje życiowe i rodzinne, dotyczące przerwania zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia z powodu opieki nad niepełnosprawnym, wymagającym osobistej i bezpośredniej pielęgnacji, polegającej na systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym. Osoby takie miały zatem prawo oczekiwać ciągłości przyznanego decyzją administracyjną świadczenia. Z tego względu nie można uznać, że kwestionowana regulacja służy konstytucyjnym wartościom, jakimi są opieka nad osobami niepełnosprawnymi oraz ochrona i opieka nad rodziną. Wskazana powyżej kwestia ma znaczenie także dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, gdyż skarżącej przyznane zostało decyzją ostateczną, na czas nieokreślony, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, które wygasło z mocy wyżej powołanych przepisów z dniem 30 czerwca 2013 r. Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności art. 11 ust. 1 i 3 ustawy zmieniającej z Konstytucją, oznaczałoby, że sytuacja prawna skarżącej mogłaby ulec zmianie na korzyść. Z tego względu Sąd uznał za zasadne zawieszenie postępowania sądowego do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.