II SA/Ol 807/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Irena Szczepkowska Asesor WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2007 r. sprawy ze skargi L. S. na orzeczenie dyscyplinarne Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kary dyscyplinarnej upomnienia - oddala skargę. W nocy, około godz. 2.30 z 12 na 13 września 2006r. funkcjonariusze Grupy Mobilnej Izby Celnej ujawnili w pojazdach marki "[...]" oraz "[...]" znaczne ilości papierosów i alkoholu. Pojazdy te zostały wcześniej tzn. z 12 na 13 września 2006r. w godz. "[...]" poddane kontroli celnej, którą wykonywał funkcjonariusz celny L. S. W dniu 21 września 2006r. do Urzędu Celnego wpłynął wniosek kierownika Oddziału Celnego o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w stosunku do starszego kontrolera celnego L. S.. Rzecznik Dyscyplinarny Urzędu Celnego postanowieniem Nr "[...]" z dnia "[...]" wszczął postępowanie wyjaśniające w stosunku do tego funkcjonariusza, w wyniku którego stwierdził, że zebrane w toku postępowania wyjaśniającego dowody świadczą o fakcie naruszenia obowiązku służbowego poprzez nierzetelne przeprowadzenie kontroli celnej podczas pełnienia służby i w związku z tym złożył wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Zostało ono wszczęte w dniu 30 października 2006r. przez Naczelnika Urzędu Celnego, a zakończono je 7 grudnia 2006r. Rzecznik Dyscyplinarny stwierdził, że L. S. swym działaniem naruszył obowiązek rzetelnego przeprowadzenia kontroli celnej i wniósł o ukaranie go karą nagany. Obwiniony podniósł, że uchybienia jakich się dopuścił, wynikały z braku doświadczenia na zajmowanym stanowisku. W wyniku przeprowadzonego postępowania dnia 15 grudnia 2006r. Naczelnik Urzędu Celnego wydał orzeczenie dyscyplinarne znak "[...]", w którym uznał L. S. winnym naruszenia obowiązku określonego w art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej i na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy orzekł karę dyscyplinarną upomnienia. Organ I instancji uznał, iż prowadzone postępowanie dyscyplinarne udowodniło naruszenie obowiązku rzetelnego przeprowadzenia kontroli przez obwinionego, o czym świadczą zapisy w książce służby oraz wyniki powtórnej kontroli celnej. Pismem z dnia 2 stycznia 2007r. obwiniony zaskarżył powyższe orzeczenie dyscyplinarne, wnosząc o jego uchylenie w całości i umorzenie postępowania dyscyplinarnego. W uzasadnieniu wniosku stwierdził, że kontrola przez niego przeprowadzona była dokonana prawidłowo i zgodnie z jego stanem wiedzy. Natomiast stwierdzone nieprawidłowości należy tłumaczyć bardzo krótkim stażem pracy na danym stanowisku ( 5 dni). W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor Izby Celnej wydał orzeczenie dyscyplinarne z dnia "[...]", nr "[...]" utrzymujące w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że zgromadzone dowody w postaci dokumentów potwierdzają naruszenie obowiązku w zakresie rzetelnego przeprowadzenia kontroli celnej przez funkcjonariusza. W całości podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego odnoszące się w swej treści do okoliczności łagodzących, które miały wpływ na wymiar orzeczonej kary. Uznał także wymierzoną przez organ I instancji karę za adekwatną i współmierną do popełnionego czynu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję złożył L. S., wnosząc o jej uchylenie. Skarżący w motywach skargi podniósł, że w orzeczeniu dyscyplinarnym nie wykazano w żadnym stopniu jego winy w zakresie nierzetelnego wykonania kontroli. Wskazał, że czynności kontrolne wykonywane były w składzie 3 osobowym, a nie wykazano, że za nieprawidłową kontrolę winę ponosi właśnie on. Stwierdził, że wykonywał przedmiotową kontrolę posiadając zaledwie kilkudniowe doświadczenie w zakresie kontroli pojazdów samochodowych i nie miał do dyspozycji specjalistycznych narzędzi niezbędnych dla prawidłowego przeprowadzenia czynności kontrolnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w swoim orzeczeniu. Podkreślił także, że bez wątpienia funkcjonariusz celny dopuścił się naruszenia art. 32 ust. 1 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, który mówi o obowiązku rzetelnego, bezstronnego, sprawnego i terminowego wykonywania powierzonych zadań. Wskazał również, że wobec wszystkich funkcjonariuszy, którzy brali udział ze skarżącym w kontroli, wszczęto postępowania wyjaśniające i wobec każdego prowadzono je, oceniając ich rolę i indywidualny udział w czynnościach przeszukania samochodów. Biorąc te wszystkie okoliczności pod uwagę zastosowano wobec skarżącego najniższy wymiar kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga nie podlega uwzględnieniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej .Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej ustawą p. p. s. a. Kierując się powyższą regułą Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa. Na wstępie należy zauważyć, że regulacja prawna dotycząca odpowiedzialności dyscyplinarnej funkcjonariuszy celnych zawarta jest w rozdziale 12 ustawy o Służbie Celnej z dnia 24 lipca 1999r. (Dz. U. 156, poz. 1520), czyli w art. 62-80 oraz w wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego rozporządzeniu ministra finansów z dnia 29 sierpnia 2003r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. 156, poz. 1520). W przedmiotowej sprawie bez wątpienia całe postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone prawidłowo, zgodnie z procedurą przyjętą w rozdziale 12 ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z dyspozycją art. 65 tej ustawy zostało ono wszczęte przez osobę uprawnioną do orzekania kar dyscyplinarnych, a w myśl art. 66 postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało przez wyznaczonego rzecznika dyscyplinarnego, który zgodnie z art. 67 ust.5 pkt 1 złożył wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego zostało wydane w terminie przewidzianym w art. 68 wspomnianej ustawy tj. przed upływem 3 miesięcy od dnia powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych. Orzeczenie zaś wydano po wysłuchaniu rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego (art. 69). Stosownie zaś do art. 32 ust. 1 pkt 2 wspomnianej ustawy, funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności rzetelnie i bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania. Niewątpliwie funkcjonariusz celny L. S. swym działaniem uchybił powyższemu przepisowi poprzez naruszenie obowiązku rzetelnego przeprowadzenia kontroli celnej. W związku z tym w myśl art. 62 powołanej ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusz celny ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych w postaci uchybienia obowiązkowi rzetelnego dokonania kontroli celnej. Warunkiem zastosowania wskazanego wyżej artykułu jest jednoznaczne ustalenie faktu naruszenia przez funkcjonariusza celnego ciążących na nim obowiązków. Ustalenie to musi być konkretne, tzn. wskazywać na czas, miejsce, i sposób naruszenia obowiązków przez funkcjonariusza celnego ( por. wyrok NSA z 24 lutego 2003r., II SA 2894/01, LEX nr 142323). W żadnym więc wypadku przesłanką zastosowania art. 62 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej nie może być przypuszczenie czy prawdopodobieństwo naruszenia przez funkcjonariusza jego obowiązków, przy jednoczesnym braku konkretnych ustaleń w tym zakresie. Z analizy akt sprawy i zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że doszło w sposób bezsporny do naruszenia obowiązków służbowych, o czym świadczą zapisy w książce służby, rejestr pojazdów poddanych kontroli szczegółowej z dnia 12/13 września 2006r. oraz wyniki powtórnej kontroli potwierdzone notatką służbową z dnia 14 września 2006r. Organy obu instancji w wyczerpujący sposób zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, uznając, że skarżący dopuścił się naruszenia obowiązków służbowych. Analiza materiału dowodowego nie pozostawiła żadnych wątpliwości co do charakteru naruszenia obowiązków przez funkcjonariusza celnego oraz co do czasu i miejsca tego uchybienia. Na marginesie trzeba dodać, co słusznie zauważył w wyroku z dnia 30 maja 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (II SA/Wa 549/06, LEX nr 257171), że niewątpliwie odpowiedzialność dyscyplinarna funkcjonariusza celnego stanowi dodatkową dolegliwość, niezależną od ewentualnej odpowiedzialności karnej. W ramach postępowania dyscyplinarnego mieści się także odpowiedzialność za czyny nie noszące znamion przestępstwa, które uchybiają jednak godności lub regułom wykonywania tego zawodu. Niezależność postępowania dyscyplinarnego od odpowiedzialności karnej jest powszechnie stosowana w regułach odnoszących się do postępowania dyscyplinarnego dotyczącego pracowników mianowanych. W wyroku tym również przywołane zostało orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 grudnia 1998r., w którym wskazano, że nawiązanie szczególnego stosunku pracy właściwego tylko dla niektórych grup zawodowych spełniających ważne z punktu widzenia interesu publicznego role w państwie powoduje konieczność określenia szczególnego trybu dyscyplinowania członków korporacji, w ramach której działają, gdy ich zachowanie uchybia obowiązkom lub godności wykonywanego zawodu (sygn. akt K. 41/97, OTK ZU 1998/7/117). W związku więc z niewątpliwym naruszeniem obowiązków służbowych organ I instancji orzekł w stosunku do funkcjonariusza celnego L. S. karę dyscyplinarną upomnienia określoną w art. 63 ust. 1 pkt 1 ustawy o Służbie Celnej. W myśl bowiem art. 63 ust. 1 karami dyscyplinarnymi są: upomnienie, nagana, nagana z ostrzeżeniem, przeniesienie na niższe stanowisko lub obniżenie stopnia służbowego, zakaz podwyższania stopnia służbowego przez 2 lata, zakaz zajmowania stanowisk kierowniczych przez 2 lata, wydalenie ze Służby Celnej. Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 maja 2006r. (II SA/Wa 549/06, LEX nr 257171), powyższa gradacja kar jest swego rodzaju stopniowaniem środków, jakie mogą być zastosowane w konkretnej sprawie. Ustawodawca nie określił jednak, jakiemu przewinieniu służbowemu odpowiada każdy z nich. Pozostawił to uznaniu właściwego organu. Kontrola uznaniowości w tym zakresie sprowadza się w istocie do oceny, czy organ badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych, jak również czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy oraz czy uwzględnił dotychczasowy przebieg służby. Jak już wcześniej wspomniano nie budzi zastrzeżeń Sądu sposób zebrania materiału dowodowego i jego kompletność. Organy wymierzając na tej podstawie stosowną karę przedstawiły uzasadnienia, które są obszerne, wyczerpujące i odnoszą się do okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i niekorzyść skarżącego. Organ II instancji wyraźnie wskazał, iż podzielił stanowisko organu I instancji odnoszące się do okoliczności łagodzących, które miały wpływ na wymiar orzeczonej kary. Przy wymierzaniu kary wzięto zatem pod uwagę, że obwiniony funkcjonariusz nie był wcześniej karany dyscyplinarnie i posiada dobrą opinię jaką wystawił mu jego bezpośredni przełożony. Jako okoliczność łagodzącą organy uznały również niewielkie doświadczenie na zajmowanym stanowisku pracy na przejściu granicznym w "[...]", przy jednoczesnym braku współpracy i pomocy ze strony bardziej doświadczonych kolegów. Biorąc powyższe pod uwagę organy wymierzyły najniższą z możliwych kar dyscyplinarnych (karę upomnienia), określonych w art. 63 ustawy o Służbie Celnej. Z bogatego katalogu 7 kar organ wybrał tę o najmniejszym dolegliwości i najmniej dotkliwych skutkach dla obwinionego funkcjonariusza. Należy w tym miejscu podkreślić, co podniesiono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 czerwca 2002r. (II SA 1465/01., LEX nr 121912), że ocena wagi naruszenia obowiązku służbowego i dobór adekwatnej do niego kary należy do organów dyscyplinarnych, a rodzaj kary lub też odstąpienie od jej wymierzenia w sytuacji konkretnego obwinionego pozostawione zostało orzeczeniu organu określonego w art. 64 wymienionej wyżej ustawy. Właściwe organy mają zatem pewną dowolność w doborze odpowiedniej kary, która powinna spełniać swoje funkcje i być adekwatna do okoliczności konkretnych sytuacji. Tak więc uwzględniając stan faktyczny i prawny oraz biorąc pod uwagę karę orzeczoną przez Naczelnika Urzędu Celnego i podtrzymaną przez Dyrektora Izby Celnej, należy uznać ją za adekwatną do stopnia zawinienia, szkodliwości czynu oraz funkcji prewencyjnej. Wymierzona kara uwzględniła także rodzaj i stopień zawinionego naruszenia obowiązku ciążącego na obwinionym funkcjonariuszu. Bez znaczenia dla sprawy jest natomiast eksponowany przez skarżącego w skardze, zarzut wykonywania czynności kontrolnej w składzie 3 osobowym. Przedmiotem zainteresowania Sądu jest bowiem indywidualna sprawa skarżącego. Naruszenie obowiązków służbowych przez innych funkcjonariuszy celnych nie ma wpływu na sądową kontrolę zgodności z prawem orzeczenia dyscyplinarnego wydanego wobec skarżącego. Ponadto brak należytej współpracy i pomocy ze strony bardziej doświadczonych pracowników nie zwalniał skarżącego od obowiązku jak najbardziej starannego i rzetelnego przeprowadzenia czynności kontrolnych. Taka sytuacja powinna zmobilizować go do szczególnie wnikliwego przeprowadzenia kontroli. Poza tym skarżący podniósł zarzut, że czynności kontrolne przeprowadził z należytą starannością i powinien być rozliczany pod tym kątem, a nie na podstawie uzyskania ściśle określonego rezultatu pracy. Jednakże i z tym zarzutem skarżącego nie można się zgodzić. Funkcjonariusze z Referatu Grupy Mobilnej przeprowadzając powtórną kontrolę, w wyniku której odnaleziono znaczne ilości papierosów i alkoholu, dowiedli w sposób nie budzący wątpliwości, że pierwotna kontrola tych samych pojazdów została dokonana niedbale i niezgodnie z prawidłowymi regułami dokonywania czynności kontrolnych. Staranne przeprowadzenie kontroli, zgodnie z przyjętymi regułami przez skarżącego z pewnością dałoby rezultat w postaci odnalezienia ukrytych towarów. W ocenie Sądu zebrany materiał dowodowy uprawniał organy do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego i orzeczenia kary, po uwzględnieniu wskazywanych przez skarżącego okoliczności łagodzących, a przeprowadzonemu postępowaniu nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.