II SA/Ol 822/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 27 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wymiany drzwi garażowych - stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi E.G. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 29-32 akt). W jego uzasadnieniu podała, iż jest rencistką z rentą w wysokości 1170,41 zł netto. Koszt miesięczny utrzymania mieszkania wynosi 723 zł. Do tego dochodzi jeszcze opłata za energię i gaz oraz koszty leków wynoszące około 100 zł miesięcznie. Na leki nie zawsze jej starcza, tym bardziej, że dochodzą coraz to nowe. Skarżąca oświadczyła, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe; posiada mieszkanie komunalne o powierzchni 88 m2; nie jest właścicielem nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. W odpowiedzi na wezwanie z 13 października 2010 r. (k. 34) skarżąca przedłożyła: pismo, w którym wskazała, iż "przesyła(-) kopie wszystkich rachunków jakie posiada(-) opiewających na łączną kwotę zadłużenia 19.465,23 zł" (k. 37); oświadczenie o posiadaniu samochodu m-ki Fiat "[...]", rok produkcji 2005 (k. 38); informację o wysokości zadłużenia wobec "[...]" (bez daty) (k. 39); informację o stanie rachunku w banku "[...]" w dniu 20 października 2010 r. (k. 40); wyciągi z konta w banku "[...]" za okres od 1 do 30 sierpnia, od 1 do 30 września i od 21 września do 20 października 2010 r. (k. 41-47); umowę najmu garażu (k. 48-49). Rozstrzygając w przedmiocie zgłoszonego wniosku zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem aby uzyskać prawo pomocy we wskazanym zakresie, strona musi przekonać sąd, iż uiszczenie całości lub nawet części kosztów sądowych spowoduje zachwianie jej sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie będzie w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W świetle zgromadzonych materiałów nie sposób uznać, iż uiszczenie kosztów sądowych - sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do 100 zł wpisu sądowego oraz ewentualnych późniejszych, wiążących się dopiero ze złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia (100 zł) i skargi kasacyjnej (100 zł) - przekracza możliwości finansowe skarżącej. Posiada ona wprawdzie dług z tytułu pożyczki (k. 39 akt), "umowy "[...]"" (k. 42, 44 i 45) oraz zadłużenie na rachunku oszczędnościowo- -rozliczeniowym (k. 45) i karcie kredytowej (k. 40), nie mniej jednak nie można tracić z pola widzenia tego, że jej poziom konsumpcji jest nieosiągalny dla osób ubogich. Stać ją na samochód i jego utrzymanie, które przecież nie ogranicza się tylko do kosztów paliwa, wydawanie miesięcznie 90 zł na garaż, 128,46 zł na usługi multimedialne (średnia z 3 m-cy). Przy miesięcznym wpływie w wysokości 1170,41 zł, z którego same tylko zobowiązania względem ZLiBK pochłaniają średnio 693 zł, trzeba to tłumaczyć istnieniem dodatkowego źródła utrzymania, szczególnie, że zdaje się to potwierdzać okoliczność dokonywania na rachunek bankowy skarżącej wpłat nie tylko przez ZUS, ale i przez nią samą (860 zł w sierpniu, 450 zł we wrześniu i 1300 zł w październiku). W każdym jednak razie niedopuszczalna jest sytuacja, w której zwolnienie strony od kosztów sądowych następuje ze względu na ograniczenie jej zdolności płatniczej, wynikające z zaspokajania potrzeb nie zasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania. Wiąże się to z tym, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie z tego rodzaju opłaty stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zastosowanie tego wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (patrz np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 września 2010 r., sygn. akt II FZ 448/10, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 w/w ustawy, powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.