II SA/Ol 823/12

Dnia 18 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Protokolant Referent-stażysta Anna Zofia Głażewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2012 roku sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" znak "[...]", Prezydent Miasta odmówił J. K. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem T. K. Organ ustalił, że mąż wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim z J. K., ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności na stałe i wymaga stałej opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Wnioskodawczyni jest jedyną osobą w rodzinie sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym mężem. J. K. ma "[...]" lat, nigdy nie pracowała, ani nie była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, nie korzystała z pomocy społecznej, pozostawała na utrzymaniu męża. Organ, na podstawie zgromadzonych dokumentów uznał, że nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub niepodejmowania zatrudnienia, wynikająca z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i wnioskodawczyni nie może być uznana za osobę, która nie podejmuje zatrudnienia lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu opieki nad chorym mężem. Dodatkowo, zdaniem organu I instancji, literalne brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim. Pełnomocnik J. K. - mąż T. K., wniósł od powyższej decyzji odwołanie, w którym zarzucił, że decyzja jest całkowicie sprzeczna z logiką, poczuciem elementarnej sprawiedliwości społecznej i prawem. Skarżący podniósł również, że żona nie pracowała, bo jego pobory wystarczały na życie i był dużo zdrowszy. Sytuacja pogorszyła się z powodu "szalejących cen", kosztów utrzymania, podatków i cen leków, które musi brać zarówno pełnomocnik, jak i jego żona. T. K. wyraził również niezadowolenie z pracy urzędników organu I instancji, zarzucając, że są pieniądze na inne rzeczy – np. pokazy balonowe, czy nagłośnienie na plaży estrady. Podniósł, ze na skutek wieczornych imprez miejskich nie może spać i zaznać spokoju. W uzupełnieniu odwołania pełnomocnik strony wyraził zdziwienie, że został wezwany do przedłożenia pełnomocnictwa oraz podtrzymał zarzuty co do pracy urzędników. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z dnia "[...]" znak "[...]", utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Kolegium wskazało, że z akt sprawy wynika, iż w skład rodziny wnioskodawczyni wchodzi ona i jej mąż T. K., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe (orzeczenie Powiatowego Zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności w E. z dnia 8 kwietnia 2003 r.). Państwo K. mają dorosłego syna, który prowadzi własne gospodarstwo domowe pod innym adresem. Pani K. ma "[...]" lat, nie posiada świadectw pracy, nigdy nie pracowała i nie była zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy. Wnioskodawczyni opiekuje się mężem i wykonuje wszelkie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Powyższe ustalenia, w ocenie Kolegium, jednoznacznie wskazują, że wnioskodawczyni nie spełnia podstawowej przesłanki, uprawniającej do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne - niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad mężem. Warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a zarazem krąg osób uprawnionych do świadczenia, określa art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.). Przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, określone w tym przepisie, muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie którejkolwiek z nich oznacza brak uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednym z warunków przyznania świadczenia jest niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności. Wnioskodawczyni zaś nie spełnia tego warunku. Ponadto, w ocenie organu II instancji wymiar i forma świadczonej opieki jest niewielki i ogranicza się do zwykłych, podstawowych czynności, związanych z normalnym prowadzeniem gospodarstwa domowego. Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Jednocześnie Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji, iż podstawę prawną decyzji stanowi również art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi, że świadczenie rodzinne nie przysługuje, jeżeli osoba, wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W ocenie Kolegium, negatywna przesłanka materialnoprawna zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a, nie może stanowić jedynej podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie złożył pełnomocnik strony. W głównych motywach skargi i kolejnych pism podniósł, że zgodnie z orzeczeniem wymaga stałej opieki i gdyby nawet żona znalazła pracę, wówczas nie mogłaby się nim opiekować, a poza tym, kto zatrudni "[...]". letnią kobietę? Podnosi, że spełnia warunek z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ jest osobą niepełnosprawną, wymagającą opieki. Ponadto, z przepisu art. 17 ust. 1 wynika, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie pracuje. Skarżący zakwestionował też odmowę przyznania świadczenia na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zarzuca też organowi II instancji żądanie pełnomocnictwa. Oczekuje przyznania świadczenia pielęgnacyjnego żonie. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, zawarte w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz, 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta jest sprawowana - w myśl § 2 ustawy - pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), powoływanej dalej jako p.p.s.a., kognicji sądów administracyjnych poddane zostały decyzje administracyjne. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zaś art. 135 p.p.s.a. obliguje Sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" znak "[...]" wykazała, że skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W świetle tego przepisu, przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zależy od spełnienia – łącznie – następujących warunków: - niepodejmowania lub rezygnacji przez osobę ubiegającą się o świadczenie z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, - szczególnych cech prawnych i faktycznych osoby wymagającej opieki: może to być wyłącznie osoba legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, - istnienia stosunku alimentacyjnego pomiędzy osobą ubiegającą się o świadczenie i osobą wymagającą opieki. Jednym z niezbędnych warunków uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest więc niepodejmowanie pracy lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu opieki nad osobą niepełnosprawną. Celem tego przepisu jest bowiem udzielenie pomocy Państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i w tym celu dobrowolnie rezygnuje z możliwości uzyskiwania dochodów z zarobkowania. Jest to forma rekompensaty dla osoby opiekującej się - za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być formą wsparcia budżetu domowego, ani poratowania trudnej sytuacji finansowej rodziny. W niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że skarżąca nie może być uznana za osobę, która nie podejmuje lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Skarżąca sama przyznała w oświadczeniu z dnia 14.03.2012 r., że nigdy nie pracowała, ani nie była zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy i fakt ten pozostaje bezsporny. Tym samym, nie została spełniona w niniejszej sprawie przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, o której mowa w cytowanym przepisie. Nie ma przy tym znaczenia wiek wnioskodawczyni. Zawarty w przepisie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wymóg rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie jest bowiem ograniczony do osób w wieku aktywności zawodowej, tj. do osiągnięcia wieku emerytalnego. Wobec zaś niespełnienia przez wnioskodawczynię jednej z przesłanek, które muszą zostać spełnione kumulatywnie, warunkujących uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie ma znaczenia w sprawie okoliczność, że wnioskodawczyni faktycznie opiekuje się mężem i jaki jest zakres oraz forma tej opieki. Ponadto, wbrew zarzutom skargi, podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie stanowił art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wprawdzie tę przesłankę, jako dodatkową, wskazał organ I instancji, jednakże organ odwoławczy wyraźnie stwierdził, że negatywna przesłanka, zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może stanowić wyłącznej podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanka negatywna z tego przepisu nie dotyczy bowiem małżonka osoby, wymagającej opieki, spełniającego wymogi do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, określone w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odnosząc się do zarzutu skargi, iż organ II instancji bezpodstawnie żądał pełnomocnictwa do występowania w sprawie w imieniu J. K. wskazać należy, iż żądanie pełnomocnictwa przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze było w pełni uzasadnione - w celu umożliwienia zainteresowanym wniesienia skutecznego odwołania - bowiem T. K. nie ma statusu strony w postępowaniu. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 14.03.2012 r. złożyła zaś sama strona – J. K., tym samym nie było podstaw, ani konieczności żądania wówczas pełnomocnictwa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.