II SA/Ol 825/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.M. na uchwałę Rady Gminy Rybno z 7 maja 2024 r. nr I/5/2024 w przedmiocie powołania Komisji Skarg, Wniosków i Petycji postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu M.M. 200 zł (dwieście złotych) tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Rada Gminy Rybno podjęła 7 maja 2024 r. nr I/5/2024 o powołaniu Komisji Skarg, Wniosków i Petycji. W skardze na tę uchwałę M.M. wywiódł, że została ona podjęta z naruszeniem art. 20 ust. 1a ustawy z dnia 8 marca 1996 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, dalej: u.s.g.). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził, że skarżący nie wykazał w skardze naruszenia swojego interesu prawnego, który umożliwiłby mu wywiedzenie przedmiotowej skargi. Wywiódł ponadto, że zarzuty skargi są niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Ponadto, stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1996 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, dalej: u.s.g.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Cytowany przepis powiązał legitymację skargową z naruszeniem interesu prawnego. Co za tym idzie naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę organu gminy otwiera dopiero drogę do merytorycznego rozpoznania skargi. Interes prawny wnoszącego skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej jego sytuację prawną. Podstawę legitymacji procesowej strony musi zatem stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Podkreślenia przy tym wymaga, że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu w tym trybie powinien być bezpośredni i realny, o jego naruszeniu rozstrzyga zmiana w sytuacji prawnej skarżącego (zob. postanowienie NSA z 6.11.2024 r. II OSK 2194/24- orzeczenia przywołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2003 r. sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004, nr 7, poz. 114). Zatem do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02, OTK-A 2003 nr 8, poz. 4). Strona skarżąca winna bowiem udowodnić, że zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jej sferę prawnomaterialną, pozbawia ją pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizacji (por. wyrok NSA z 1.03.2005 r. OSK 1437/04). Skarżący powinien wskazać przy tym konkretny akt, z którego uprawnienie to lub interes prawny jest wywodzony. Naruszenie interesu prawnego winno mieć charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach (por. wyrok NSA z 14.03.2002 r. II SA 2503/01). Zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. podlega zatem uchwała organu gminy godząca w sferę prawną strony skarżącej, wywołująca dla niej negatywne konsekwencje prawne, które już nastąpiły bądź niewątpliwie, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem nastąpią Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Ma ono miejsce, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo osoby skarżącej, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na nią nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na niej ciążący. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem wykazanie przez stronę, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego jej prawa. Innymi słowy należy wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanej uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną strony skarżącej. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skoro naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia stanowi przesłankę dopuszczalności skargi wniesionej w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., to wniesiona skarga nie spełnia tego ustawowego warunku. Brak jest bowiem podstaw do uznania, aby zaskarżona uchwała Rady Gminy naruszała indywidualny, własny i realny interes prawny skarżącego. Zaskarżona uchwała nie nakłada na stronę skarżącą żadnych obowiązków ani też nie pozbawia jej posiadanych uprawnień. Uchwałą tą wybrano jedynie 5 członków Komisji Skarg, Wniosków i Petycji oraz wskazano, że zasady i tryb działania komisji określa statut gminy Rybno. Tym samym brak jest podstaw do uznania, aby skarżący posiadał legitymację procesową do zaskarżenia przedmiotowej uchwały. Brak naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia składającego skargę obliguje Sąd do odrzucenia skargi. W tym stanie rzeczy, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jednocześnie, wobec faktu, że skarga została odrzucona, stronie skarżącej przysługuje zwrot uiszczonego wpisu, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.