II SA/Ol 826/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na uchwałę Rady Gminy Rybno z 7 maja 2024 r. nr I/1/2024 w przedmiocie wyboru Przewodniczącego Rady Gminy postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 15 października 2024 r., M. M. (dalej jako: "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie "o stwierdzenie nieważności porządku obrad Sesji Rady Gminy w Rybnie z dnia 7 maja 2024 r. Nr I/6/2024 w konsekwencji uchwałę Nr I/5/2024 z 7 maja 2024 r. o powołaniu Komisji Skarg, Wniosków i Petycji oraz pozostałych uchwał, tj. unieważnienie wyboru Przewodniczącego Rady Gminy w Rybnie, który prowadził obrady Rady". W uzasadnieniu skargi skarżący wywiódł, że uchwała została podjęta z naruszeniem art. 20 ust. 1a ustawy z dnia 8 marca 1996 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, dalej jako: "u.s.g."). W odpowiedzi na skargę, Gmina Rybno, reprezentowana przez Wójta, wniosła o jej oddalenie, wskazując, że skarżący nie wykazał w skardze naruszenia swojego interesu prawnego, który umożliwiłby mu wywiedzenie przedmiotowej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. W przypadku stwierdzenia niedopuszczalności skargi, sąd skargę odrzuca. Przestanki odrzucenia skargi zostały określone w art. 58 § 2 pkt 1-6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 kontrola działalności administracji publicznej § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Ponadto, stosownie do art. 101 ust. 1 u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Cytowany przepis powiązał legitymację skargową z naruszeniem interesu prawnego. Co za tym idzie, naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę na uchwałę organu gminy otwiera dopiero drogę do merytorycznego rozpoznania skargi. Interes prawny wnoszącego skargę w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej jego sytuację prawną. Podstawę legitymacji procesowej strony musi zatem stanowić przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Tak więc istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się zatem do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu. Podkreślenia przy tym wymaga, że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu w tym trybie powinien być bezpośredni i realny, o jego naruszeniu rozstrzyga zmiana w sytuacji prawnej skarżącego (zob. postanowienie NSA z 6 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 2194/24 - orzeczenia przywołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić należy, że skarga z art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis i warunkiem jej wniesienia jest naruszenie konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela lub ich grupy (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 marca 2003 r., sygn. akt III RN 42/02, OSNP 2004, nr 7, poz. 114). Powyższe oznacza, że do jej wniesienia nie legitymuje sama ewentualna sprzeczność zaskarżonej uchwały z prawem, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 listopada 2003 r., sygn. akt SK 30/02, OTK-A 2003 nr 8, poz. 4). Strona skarżąca winna bowiem udowodnić, że zaskarżona uchwała negatywnie wpływa na jej sferę prawnomaterialną, pozbawia ją pewnych uprawnień albo uniemożliwia ich realizację (por. wyrok NSA z 1 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1437/04). Skarżący powinien wskazać przy tym konkretny akt, z którego uprawnienie to lub interes prawny jest wywodzony. Naruszenie interesu prawnego winno mieć charakter bezpośredni i realny, a nie przyszły i niepewny, oparty na przewidywaniach i przypuszczeniach (por. wyrok NSA z 14 marca 2002 r., sygn. akt II SA 2503/01). Zaskarżeniu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. podlega zatem uchwała organu gminy godząca w sferę prawną strony skarżącej, wywołująca dla niej negatywne konsekwencje prawne, które już nastąpiły bądź niewątpliwie, a przynajmniej z dużym prawdopodobieństwem nastąpią. Skarżącemu wyjaśnić należy, że naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony. Ma ono miejsce, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo osoby skarżącej, wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na nią nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na niej ciążący. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem wykazanie przez stronę, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny lub uprawnienie przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego jej prawa. Innymi słowy, w takiej skardze należy wykazać, że wskutek podjęcia uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływającego negatywnie na sytuację prawną strony skarżącej. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skoro naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia stanowi przesłankę dopuszczalności skargi wniesionej w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., to wniesiona skarga nie spełnia tego ustawowego warunku. Skarżący bowiem nie wykazał, aby zaskarżona uchwała Rady Gminy naruszała jego indywidualny, własny i realny interes prawny. Zaskarżona uchwała nie nakłada na stronę skarżącą żadnych obowiązków, ani też nie pozbawia jej posiadanych uprawnień. Uchwałą tą wybrano Przewodniczącego Rady Gminy Rybno. Tym samym, brak jest podstaw do uznania, aby skarżący posiadał legitymację skargową do zaskarżenia przedmiotowej uchwały. Brak naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia składającego skargę obliguje tutejszy Sąd do odrzucenia skargi. W tym stanie rzeczy, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a.