II SA/Ol 828/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi E.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Z akt administracyjnych przekazanych do sądu wraz ze skargą wynika, że decyzją z dnia "[...]" Burmistrz Miasta i Gminy odmówił E. G. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na siostrę B. K. Powodem odmowy było ustalenie, że mąż wnioskodawczyni posiada przyznany na swoją matkę od 1 lipca 2013 r. zasiłek dla opiekuna. Natomiast świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane, jeżeli członek rodziny sprawującej opiekę ma ustalone m. in. prawo do zasiłku dla opiekuna. Odwołanie od powyższej decyzji wywiodła E. G., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu wskazano, że nakazana przez Trybunał Konstytucyjny zmiana przepisu polegała na wyłączeniu możliwości pobierania świadczeń, przez każdego z rodziców na wspólne niepełnosprawne dziecko. W tej sprawie małżonek wnioskodawczyni uzyskuje świadczenie w związku z opieką nad swoją niepełnosprawną matką, a wnioskodawczyni ubiega się o przyznanie świadczenia w związku z opieką nad niepełnosprawną siostrą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podniosło, że na wnioskodawczyni ciąży obowiązek alimentacyjny wobec siostry, która jest całkowicie ubezwłasnowolniona, zaś rodzice wnioskodawczyni i jej siostry nie żyją. Aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne, poza wypełnieniem przesłanek podmiotowych, muszą być spełnione dwie przesłanki przedmiotowe, pierwszą z nich jest niepodejmowanie, albo rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Druga z tych przesłanek o charakterze negatywnym mówi o tym, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli członek rodziny osoby sprawującej opiekę posiada prawo, m. in. do zasiłku dla opiekuna. Takie prawo ma przyznane mąż wnioskodawczyni w związku ze sprawowaniem opieki nad swoją matką. Skargę na powyższą decyzję wywiodła E. G., zarzucając: - błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że nie podlega ona świadczeniu wnioskowanemu na siostrę, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; - mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez wadliwą interpretację przepisu art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, poprzez przyznanie jej świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji. W uzasadnieniu skargi powołano się, co do zasady na argumentację zaprezentowaną wcześniej w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Organ podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nadto stwierdził, że od 1 stycznia 2017 r. ma wejść w życie zmiana w ustawie o świadczeniach rodzinnych, która uchyla pkt 4 w art. 17 ust. 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył , co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2016 r., poz. – 718 zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W sprawie tej Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, którą odmówiono przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego na siostrę. Z rozstrzygnięcia tego, jak i decyzji organu I instancji wynika, że wyłączną przyczyną odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na siostrę było to, że mąż skarżącej pobiera zasiłek dla opiekuna z tytułu opieki nad zupełnie inną osobą, bo swoją matką. Tak więc podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był przepis art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114), stwierdzający, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli członek rodziny osoby sprawującej opiekę ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Powyższe rozumowanie jest błędne, natomiast Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela zaprezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że wyżej powołany przepis ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy innych sytuacji faktycznych, gdyż przepis art. 17 ust. 5 pkt 4 u.ś.r. obejmuje swym zakresem takie stany, gdy dana osoba wnioskuje o przyznanie świadczenia na osobę wymagającą opieki, na którą ustalone wcześniej zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz innego członka rodziny, ewentualnie sytuacji, gdy wnioskodawca ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz innej osoby wymagającej opieki. Dlatego też, jeżeli osoba w rodzinie ma już ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nad daną osobą wymagającą opieki, to inny członek tejże rodziny nie może uzyskać świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad tą samą osobą. Również osobie sprawującej opiekę może przysługiwać tylko jedno świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, niezależnie od liczby osób, nad którymi sprawuje ona opiekę (tak zob. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 24 października 2014 r., w sprawie o sygn. II SA/Bk 762/14, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 maja 2016 r., w sprawie o sygn. III SA/Gd 227/16 ). W rozpoznawanej sprawie, bez wątpienia nie zaistniała żadna z przedstawionych wyżej sytuacji, dlatego też nie mogła zaistnieć negatywna przesłanka określona w art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skutkująca odmową przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Przedstawiony wyżej tok rozumowania koresponduje z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie SK 7/11 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1652). W wyroku tym Trybunał stwierdził, że przyjęcie zasady, iż do rodziny, w której wychowuje się więcej niż jedno niepełnosprawne dziecko może trafić tylko jedno świadczenie pielęgnacyjne narusza zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie, nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane. Sytuacja materialna, życiowa i społeczna rodzin, w których jest więcej osób niepełnosprawnych wymagających opieki, jest znacznie trudniejsza, niż rodzin w których jest jedna osoba niepełnosprawna. Takie rodziny mają zwiększone wydatki na koszty utrzymania, leczenia czy rehabilitacji, a konieczne obowiązki opiekuńcze, przerastają możliwości jednego opiekuna. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w rodzinie skarżącej, która ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad swoją siostrą, a mąż skarżącej pobiera zasiłek dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad swoją matką. Organy administracji rozpoznając ponownie sprawę zobowiązane są do uwzględnienia interpretacji treści art. 17 ust. 5 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu wyroku. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.