II SA/Ol 839/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.F. na pismo Prezydenta O. z dnia 19 września 2024 r. nr KP.5032.126.1.2024.GW w przedmiocie organizacji i finansowania przewozów kolejowych na terenie miasta O. postanawia odrzucić skargę. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Pismem z 19 września 2024 r. Prezydent O. (organ) poinformował A.F. (skarżący), że jego dokument z dnia 18 czerwca 2024 r. skierowany do Samorządowego Kolegium Odwoławczego został przekazany do rozpatrzenia do Wojewody Warmińsko-Mazurskiego w dniu 10 lipca 2024 r. Wojewoda określił przedmiotowe pismo jako petycję i przekazał do rozpatrzenia przez Radę Miasta O. w dniu 29 lipca 2024 r. Rada Miasta O., na podstawie decyzji Komisji Skarg, Wniosków i Petycji, w dniu 26 sierpnia 2024 r. przekazała pismo do Prezydenta Miasta O. Wskazał, że po analizie zgłoszenia zaznacza, że rozwój kolei, w tym utworzenie kolei aglomeracyjnej jest brane pod uwagę w dokumentach strategicznych, takich jak "Plan transportowy województwa Warmińsko-Mazurskiego do roku 2030 (z perspektywą do 2050)" czy "Plan zrównoważonej mobilności dla Miejskiego Obszaru Funkcjonalnego O. 2030+". Niemniej, Miasto O. nie ma możliwości zapewnienia finansowania przewozów kolejowych na terenie miasta, jak również prowadzenia inwestycji w rozwój infrastruktury typowo kolejowej. Podkreślił, że finansowanie regionalnych przewozów kolejowych jest zadaniem Marszałka Województwa. Stopniowo podejmowane są natomiast działania zmierzające do wzmocnienia integracji pomiędzy systemem transportu kolejowego, a innymi systemami transportu funkcjonującymi w mieście. Przykładowo, w ramach projektu "Zrównoważona mobilność miejska - ekotransport w O." ma powstać dodatkowy przystanek autobusowy (w kierunku ul. [...]) przy przystanku kolejowym "O.", a od strony powstającego tunelu do Dworca [...] prowadzone mają być działania związane m.in. z infrastrukturą dla komunikacji miejskiej, ruchu pieszych i miejscami parkingowymi typu "kiss & ride". W skardze wywiedzionej na powyższe pismo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący podniósł, że otrzymana odpowiedź, w której stwierdzono, że finansowanie regionalnych przewozów kolejowych jest wyłącznym zadaniem Marszałka Województwa, jest niezgodna z obowiązującymi przepisami prawa w odniesieniu do organizacji przewozów podmiejskich. Zgodnie bowiem z obowiązującym ustawodawstwem, w szczególności ustawą z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym, finansowanie i organizacja przewozów podmiejskich, których trasa przebiega w obrębie jednej lub dwóch gmin, jest zadaniem gmin, a nie Marszałka Województwa. W przypadku O., przewozy te mają charakter lokalny i obejmują krótkie relacje w ramach miasta oraz sąsiednich gmin, co oznacza, że to Prezydent Miasta powinien być organizatorem takich przewozów. W odpowiedzi organu brak jest uwzględnienia tego kluczowego faktu, co wprowadza w błąd i odsuwa odpowiedzialność za organizację i finansowanie kolei podmiejskiej w O. Argument, że miasto nie może finansować przewozów kolejowych, nie jest uzasadniony w świetle prawa, które jednoznacznie wskazuje na obowiązek gminy w organizacji przewozów lokalnych. Wskazując na powyższe wniósł o stwierdzenie, że odpowiedź organu w przedmiotowej sprawie jest niezgodna z prawem oraz zobowiązanie Prezydenta Miasta O. do podjęcia działań w celu organizacji i finansowania przewozów podmiejskich w ramach jego kompetencji, zgodnie z ustawą o publicznym transporcie zbiorowym. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z dnia 19 września 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ nie może być merytorycznie rozpatrzona przez sąd administracyjny. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.)., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a). Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie określonym w ustawie. Kontrola ta obejmuje w myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto stosownie do treści art. 3 § 3 p.p.s.a., Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Skarga na działalność organu jest zatem dopuszczalna tylko w granicach, w jakich przysługuje skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest zatem w pierwszej kolejności wskazanie przepisu prawa materialnego obligującego organ do podjęcia jednej ze wskazanych wyżej aktywności. Mając na uwadze powyższe regulacje prawne brak było podstaw do uznania, aby wymóc na organie podjęcia określonych działań inwestycyjnych związanych z organizacją usług przewozów podmiejskich, tak jak tego oczekiwał skarżący. Przeprowadzenie konkretnych inwestycji gminnych (miejskich), o ile nie dotyczą realizacji obowiązków związanych z poszanowaniem interesów konkretnego podmiotu, dla którego to działania ustawa przewiduje określony tryb w indywidualnej sprawie (a taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie) nie może być dochodzone w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z tego też powodu nie można skutecznie wnieść skargi na pismo organu w sprawie, w której brak jest materialnoprawnej podstawy do załatwienia takiej indywidualnej sprawy poprzez wydanie decyzji, postanowienia lub innego aktu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Podsumowując, skarga na pismo organu była niedopuszczalna, gdyż nie dotyczyła takiego działania, które w aktualnym stanie sprawy mogłoby być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Wobec powyższego, w sprawie zaistniała podstawa do uznania, że wniesienie skargi jest niedopuszczalne ze względu na brak właściwości rzeczowej sądu administracyjnego do rozpoznania skargi. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.