II SA/Ol 85/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 marca 2026 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji. Decyzją z 3 grudnia 2025 r. wydaną przez Prezydenta Miasta E. (dalej jako: organ pierwszej instancji), na podstawie art. 38 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 65 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 pkt 1 i pkt 42 lit. e ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. z 2025 r. poz. 620, dalej jako: u.r.p.i.s.z. ) orzeczono o utracie przez W. P. (dalej jako: strona lub skarżąca) statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku od dnia 26 czerwca 2025 r. z powodu nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że w dniu 25 listopada 2025 r. Powiatowy Urząd Pracy powziął wiadomość, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta E. z 18 listopada 2025 r. w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, że strona zachowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego do 31 lipca 2025 r., tj. do ostatniego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpił zgon osoby wymagającej opieki. Wskazano, że zgodnie z art. 65 ust. 1 pkt 1 u.r.p.z.i.s.z. starosta pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 pkt 1, tj. m. in. bezrobotnego mającego stałe źródło dochodu. Zgodnie zaś art. 2 pkt 42 lit. e u.r.p.i.s.z. stałe źródło dochodu oznacza nabycie na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego. W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła naruszenie art. 38 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 65 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 pkt 1 i pkt 42 lit. e u.r.p.i.s.z. i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie o utracie przez skarżącą statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku od 26 czerwca 2025 r. do 31 lipca 2025 r. z powodu nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oraz ustalenie, że skarżącej przysługuje prawo do zasiłku dla bezrobotnych począwszy od 1 sierpnia 2025 r. Podniosła, że nie zataiła przez organem I instancji żadnego faktu, a decyzja Prezydenta Miasta E. z 18 listopada 2025 r. była skutkiem zaskarżenia orzeczenia dotyczącego świadczenia pielęgnacyjnego. Zarzuciła, że zaskarżona decyzja jest błędna, albowiem nie uwzględnia prawa skarżącej do zasiłku dla bezrobotnych, które winna posiadać od 1 sierpnia 2025 r., gdyż od tej daty skarżąca spełniała kryteria do przyznania statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku. Podniosła, że zgodnie z Konstytucyjną zasadą wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP nie może ponosić dalekich konsekwencji korekty decyzji dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego, polegających na całkowitym pozbawieniu jej prawa do zasiłku. Decyzją z 18 grudnia 2025 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej jako: Wojewoda lub organ odwoławczy) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że osoba zarejestrowana jako bezrobotna w urzędzie pracy może ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne, a dopiero fakt nabycia takiego świadczenie pozbawiają statusu bezrobotnego. Podano przy tym, że wsteczne przyznanie przedmiotowego świadczenia powoduje pozbawienie statusu bezrobotnego od dnia nabycia prawa, a posiadanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wyklucza całkowicie posiadanie statusu osoby bezrobotnej. Zatem ubieganie się przez bezrobotnego o świadczenie pielęgnacyjne wymusza korektę okresu zasiłkowego za okres, w którym to świadczenie już pobrano, gdyż to przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ma wpływ na status danej osoby jako osoby bezrobotnej, a nie na odwrót. Natomiast jednoczesne pobieranie tych dwóch świadczeń jest niemożliwe. Wskazano, że rejestracji w urzędzie pracy dokonuje się w trybie i na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Rodziny, Pracy i Społecznej w sprawie rejestracji bezrobotnych i poszukujących pracy (Dz.U. z 2020 r. poz. 667), a zgodnie z § 8 ust. 1 pkt tego rozporządzenia rejestracji osoby ubiegającej się o zarejestrowanie jako bezrobotny albo poszukujący pracy dokonuje się z dniem, w którym osoba zgłosiła się do powiatowego urzędu pracy. Natomiast po utracie statusu jego odzyskanie możliwe jest wyłącznie w wyniku ponownej rejestracji, gdyż nie ma prawnej możliwości przesunięcia daty uznania za bezrobotnego na inny wskazany przez zainteresowaną dzień. Zdaniem organu przepisy u.r.p.i.s.z. regulującej prawa i obowiązki osób bezrobotnych oraz obowiązki państwa wobec bezrobotnych mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie uprawniają organów administracji do uznaniowego przyznawania prawa do zasiłku dla bezrobotnych, nawet w przypadku trudnej sytuacji osobistej bezrobotnego. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, stwierdzenie, że utrata przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej powinna obejmować jedynie okres od 26 czerwca 2025 r. do 31 lipca 2025 r. oraz przyznanie skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych od 1 sierpnia 2025 r. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie art. 2 pkt 1 u.r.p.i.s.z. poprzez błędną wykładnię tego przepisu polegającą na uznaniu, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z mocą wsteczną całkowicie eliminuje możliwość posiadania statusu bezrobotnego, nawet po ustaniu prawa do tego świadczenia; - naruszenie zasady proporcjonalności i zaufania obywatela do państwa (art. 8 k.p.a.), gdyż skarżąca nie wprowadziła organu w błąd, a korekta decyzji dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego nie powinna skutkować pozbawieniem statusu bezrobotnego w całości; - niewłaściwe zastosowanie art. 65 ust. 1 pkt 1 u.r.p.i.s.z., ponieważ przesłanka utraty statusu bezrobotnego dotyczy okresu posiadania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które wygasło 31 lipca 2025 r. W uzasadnieniu skargi podała, że została zarejestrowana jako osoba bezrobotna od 26 czerwca 2025 r. i przyznano jej prawo do zasiłku na okres 365 dni. Wskazała, że w jej ocenie utrata statusu osoby bezrobotnej może obejmować wyłącznie okres, w którym skarżąca faktycznie posiadała ustalone (wskutek postępowania odwoławczego) prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, czyli do 31 lipca 2025 r. Natomiast od 1 sierpnia 2025 r. skarżąca spełniała wszystkie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Podniosła, że przyjęta przez organ interpretacja prowadzi do nadmiernych i nieuzasadnionych prawnie negatywnych konsekwencji dla strony, która działała w dobrej wierze i nie wprowadziła organu w błąd. Zarzuciła, że zaskarżona decyzja narusza prawa strony i zasadę proporcjonalności oraz zasadę zaufania obywateli do Państwa, albowiem postępowanie odwoławcze ustaliło prawidłowy i zgodny z prawem zakres czasowy przysługiwania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżąca podniosła, że obowiązujące przepisy nie dają skarżącej możliwości "wstecznego zgłoszenia" daty początkowej przysługiwania statusu osoby bezrobotnej. Zatem wynik postępowania dotyczącego świadczenia pielęgnacyjnego, w przypadku ustalenia, że zaskarżone decyzje są prawidłowe, tworzyłby niekorzystną dla obywatela lukę prawną, skutkującą pozbawieniem obywatela prawa do należnych mu świadczeń. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Podnieść należy, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia organów administracji stanowiły przepisy u.r.p.i.s.z., w tym przede wszystkim art. 65 ust. 1 pkt 1 u.r.p.i.s.z., zgodnie z którym starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 pkt 1 oraz w stosunku do którego upłynął okres, o którym mowa w art. 63 ust. 1-3; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje z dniem, w którym bezrobotny przestał spełniać warunki, o których mowa w art. 2 pkt 1, albo z dniem, w którym upłynął okres, o którym mowa w art. 63 ust. 1-3. Stosownie do art. 2 pkt 1 u.r.p.i.s.z. jednym z warunków, jakie musi spełnić bezrobotny jest brak stałego źródła dochodu. W myśl zaś art. 2 pkt 42 lit. e u.r.p.i.s.z. stałym źródłem dochodu w rozumieniu ustawy jest m.in. nabycie na podstawie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 323, 858, 1615 i 1871 oraz z 2025 r. poz. 619 i 620) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego. Nie ulega zatem żadnej wątpliwości, że nie ma możliwości łączenia statusu bezrobotnego z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego, nabytego na mocy przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Okoliczności tej zresztą nie kwestionuje sama skarżąca. Natomiast kwestia sporna dotyczy tego, czy zaistniały podstawy do orzeczenia o utracie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych także za okres, za który skarżącej nie przysługiwało już prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że wydając decyzję z 26 czerwca 2025 r. o przyznaniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych organ pierwszej instancji był poinformowany o tym, że skarżąca bezpośrednio przed rejestracją pobierała świadczenie pielęgnacyjne. Przy czym ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia wynika, że świadczenie to otrzymywała od 21 września 2019 r. do 6 maja 2025 r. Wbrew zatem twierdzeniom organów skarżąca nie nabyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie decyzji Prezydenta Miasta z 18 listopada 2025 r. Wręcz przeciwnie, decyzją tą orzeczono o wygaśnięciu jej prawa do tego świadczenia w związku ze śmiercią osoby, nad która skarżąca sprawowała opiekę. Natomiast decyzja określała inną datę wygaśnięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, niż wskazana w przedłożonym zaświadczeniu, a mianowicie 31 lipca 2025 r. W związku z tym orzeczenia sądów administracyjnych, na które powołał się organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji są całkowicie nieadekwatne do stanu faktycznego niniejszej sprawy. Przede wszystkim z orzeczeń tych wynika, że nie ma możliwości łącznego pobierania zasiłku dla bezrobotnych i świadczenia pielęgnacyjnego za ten sam okres, co – jak wskazano wyżej – w niniejszej sprawie nie jest kwestionowane. Nie można natomiast porównywać sytuacji osoby, która traci status bezrobotnego w związku z uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z sytuacją skarżącej, która prawo do świadczenia pielęgnacyjnego już utraciła, a jedynie została zmieniona data utraty tego świadczenia, co – z uwagi na objęcie decyzją o wygaśnięciu świadczenia pielęgnacyjnego okresu wstecznego – spowodowało, że w okresie od 26 czerwca 2025 r. do 31 lipca 2025 r., tj. w okresie w jakim obowiązywała już decyzja o przyznaniu statusu bezrobotnego, skarżąca nie spełniała warunków do posiadania tego statusu i w konsekwencji prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Należy zatem wskazać, że organy orzekające w niniejszej sprawie nie uwzględniły istotnej okoliczności, a mianowicie że rozstrzygnięcie w przedmiocie statusu bezrobotnego ma charakter deklaratoryjny, tj. stwierdza wyłącznie skutek prawny, który nastąpił z mocą wsteczną (ex tunc). Decyzja organu stwierdza jedynie fakt uprawnienia wynikającego z przepisów prawa, potwierdzając tym samym, że danej osobie przysługuje taki status, wywołując skutek prawny wstecz, tj. od momentu, w jakim stan prawny zaistniał (por. wyroki NSA: z 23 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1679/21, z 4 grudnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1859/20, dostępne w CBOSA). Przy czym o ile istnieje możliwość orzeczenia o utracie statusu bezrobotnego z mocą wsteczną, co w niniejszej sprawie nastąpiło od 26 czerwca 2025 r., to nabycie tego statusu z datą wsteczną jest ograniczone datą od dnia złożenia wniosku o rejestrację. Stosownie bowiem do treści art. 55 ust. 1 u.r.p.i.s.z. rejestracja bezrobotnych albo poszukujących pracy następuje na wniosek. Wprawdzie akt rejestracji jest czynnością administracyjnoprawną i nie przyjmuje formy decyzji administracyjnej, to jednak należy przypisać mu walor konstytutywności w tym sensie, że dopiero od tego momentu dana osoba może być formalnie i w świetle prawa uznawana za "osobę bezrobotną". Samo zarejestrowanie musi być poprzedzone procedurą oceny przesłanek ustawowych, których negatywna weryfikacja zobowiązuje organ do wydania decyzji o odmowie uznania osoby składającej wniosek za osobę bezrobotną. Takie rozwiązanie zapobiega sporom co do daty nabycia statusu osoby bezrobotnej. Status ten można nabyć zatem najwcześniej od dnia rejestracji, zatem od dnia pozytywnej weryfikacji przez organ wniosku o dokonanie rejestracji przy uwzględnieniu przesłanek ustawowych uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Nie ma zatem możliwości nabycia statusu osoby bezrobotnej ze skutkiem przed dniem złożenia wniosku o dokonanie rejestracji (por. wyrok WSA w Opolu z 6 lipca 2023 r., sygn. akt II SA/Op 169/23, dostępny w CBOSA). W związku z tym organy nieprawidłowo deklaratoryjnie orzekły o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej oraz utracie przez nią prawa do zasiłku, bez jednoczesnego określenia daty końcowej okresu, w jakim nastąpiła utrata tych uprawnień, czyli bez określenia czasu w jakim, w związku z posiadaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, skarżąca nie spełniała warunków do uznania jej za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organy zobowiązane były bowiem uwzględnić stan faktyczny istniejący na dzień wydania zaskarżonej decyzji, a w dacie tej było już organom wiadome, że skarżąca nie spełniała warunków do uznania za osobę bezrobotną i przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych jedynie czasowo, a mianowicie od 26 czerwca 2025 r. do 31 lipca 2025 r. Orzekając zatem w decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji w dniu 3 grudnia 2025 r. o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od 26 czerwca 2025 r. organ pozbawił skarżącą statusu osoby bezrobotnej także za okres, w którym przesłanka uzasadniająca utratę statusu już nie występowała, tj. za okres od 1 sierpnia 2025 r. Tymczasem, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie należy dokonać wykładni powołanych wyżej przepisów u.r.p.i.s.z. mając na uwadze nie tylko ich literalne brzmienie, ale również wykładnię celowościową i funkcjonalną oraz zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Należy przy tym przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z 12 stycznia 2024 r. (sygn. akt I OSK 2223/23, dostępny w CBOSA), który zapadł wprawdzie w sprawie dotyczącej pozbawienia statusu osoby bezrobotnej w wyniku wznowienia postępowania, ale dotyczył kwestii możliwości orzeczenia o utracie statusu bezrobotnego z datą wsteczną, obejmującą również okres, co do którego nie udokumentowano żadnych ustaleń, na okoliczność wystąpienia przesłanek negatywnych uznania za osobę bezrobotną. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku wskazał, że stanowisko organów spowodowało to, że skarżący został pozbawiony możliwości ponownej rejestracji, jako bezrobotny z datą wsteczną i narażony na ujemne konsekwencje tego stanu rzeczy. Zważywszy na konkretne okoliczności badanej sprawy, takie działanie organów należy oceniać jako niezgodne z celem ustawy, który obejmuje m.in. łagodzenie skutków bezrobocia. W okolicznościach badanej sprawy przyjęcie, że skoro skarżący w dacie rejestracji w urzędzie pracy nie spełniał przesłanek uznania za bezrobotnego (o czym wówczas nie mógł wiedzieć ani on sam, ani organy), to należy mu ten status odebrać również za okres, co do którego przesłanek negatywnych nie udokumentowano, stanowi takie posłużenie się istniejącymi mechanizmami, które ryzyko nieprawidłowego działania aparatu administracyjnego przerzuca na osobę bezrobotną, co nie jest do pogodzenia z istotą wymiaru sprawiedliwości. Podobne stanowisko zajęły sądy administracyjne w wyrokach WSA w Poznaniu z 13 lipca 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 391/23 oraz z 22 stycznia 2025 r. sygn. akt IV SA/Po 838/24, WSA w Rzeszowie z 7 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 1277/18, WSA w Opolu z 19 września 2024 r. sygn. akt I SA/Op 578/24, dostępne w CBOSA). Wprawdzie wyroki te zapadły te w oparciu o przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ale regulacje mające zastosowanie w niniejszej sprawie, zawarte w tej ustawie, były analogiczne do obecnie obowiązujących. Zatem pozbawienie skarżącej statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, z mocą wsteczną, a zatem także za okres od 1 sierpnia 2025 r., czyli za okres, w którym skarżąca nie pobierała już świadczenia pielęgnacyjnego stanowi naruszenie art. 65 ust. 1 u.r.p.i.s.z. Przepis ten pozwala bowiem na orzeczenie o pozbawieniu statusu bezrobotnego, ale jedynie za okres, w którym nie spełniał on warunków do posiadania takiego statusu. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby przesłanki pozbawienia skarżącej statusu bezrobotnego istniały także w okresie od 1 sierpnia 2025 r. Zatem biorąc pod uwagę wyżej przestawioną interpretację przepisów oraz mając na względzie słuszny interes strony organ powinien orzec o utracie statusu bezrobotnego jedynie na okres, w którym skarżąca otrzymywała jeszcze świadczenie pielęgnacyjne. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że organy dokonały błędnej wykładni art. 65 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 i pkt 42 lit. e) u.r.p.i.s.z., a także - wbrew treści art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. - nie uwzględniły w tym zakresie słusznego interesu skarżącej oraz zasady proporcjonalności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni powyższe wskazania Sądu, wynikające z przedstawionej wykładni przepisów u.r.p.i.s.z. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję, a także utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.