II SA/Ol 86/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.B. i M.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.B i M.B. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie oceny stanu technicznego budynku postanawia odmówić przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł E. i M. B. złożyli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podnieśli, iż są osobami w podeszłym wieku, a jedynym źródłem ich dochodów są świadczenia emerytalne. Potrzebują opieki i godnych warunków. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący we dwoje prowadzą gospodarstwo domowe; ich majątek stanowią: "½ bliźniaka - rok budowy 1937 r. wielkość 36,82 m2", mieszkanie o powierzchni 49,9 m2 oraz oszczędności w kwocie "4.800,-"; miesięcznie pobierają świadczenia emerytalne w łącznej wysokości 2104,73 zł netto. Biorąc pod uwagę informacje podane na urzędowym formularzu należy stwierdzić, iż zgłoszony postulat nie może zostać uwzględniony. Zgodnie z generalną zasadą postępowania sądowoadministracyjnego określoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, 1270 ze zmianami), zwanej w skrócie "p.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od tej zasady stanowi instytucja prawa pomocy. Pozwala ona osobom najuboższym na przeprowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego i jest swoistą pomocą Skarbu Państwa w tym zakresie. Jako instytucja wyjątkowa musi być traktowana przez sądy w sposób ścisły, co oznacza, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić tylko i wyłącznie w sytuacji precyzyjnego i wyczerpującego spełnienia przesłanek ustawowych je warunkujących (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 27 listopada 2007 r. o sygn. akt II OZ 1171/07 - dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa. gov.pl). Przesłanką zwolnienia osoby fizycznej od całości kosztów sądowych bądź też od ich poszczególnych składników lub ich części jest wykazanie przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, z uszczerbkiem w niezbędnym utrzymaniu nie można utożsamiać pogorszenia sytuacji materialnej wskutek konieczności poniesienia wydatków związanych z postępowaniem sądowym. W przepisie 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. chodzi bowiem o sytuację, w której posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych wydatków spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Udzielenie prawa pomocy znajduje więc uzasadnienie w sytuacji, gdy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Sytuacja tego rodzaju nie zachodzi w niniejszej sprawie, już choćby z tego względu, iż skarżący posiadają w rezerwie środki pieniężne nieporównywalnie większe od wszelkich kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w przedmiotowej sprawie (ich zwrot przysługuje w razie uwzględnienia skargi - art. 200 p.p.s.a.). Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.