II SA/Ol 876/10

Dnia 23 listopada 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2010 roku sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych - oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działający z upoważnienia Burmistrza – Zastępca Burmistrza "[...]" orzekł o cofnięciu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających: - do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo (Nr "[...]" z dnia "[...]") - powyżej 4,5% do 18% zawartości alkoholu z wyjątkiem piwa (Nr "[...]" z dnia "[...]") - powyżej 18% zawartości alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży (Nr "[...]" z dnia "[...]") w sklepie spożywczym w "[...]", przy ul. "[...]", prowadzonym przez A. M. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.). W uzasadnieniu wskazał, że wnioskiem z dnia "[...]" Prokurator Rejonowy zwrócił się do Burmistrza "[...]" o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie spożywczym w "[...]", przy ul. "[...]", wydanych w dniu "[...]". Wnioskodawca w uzasadnieniu podania o cofnięciu zezwoleń wskazał, że J. O. w dniu "[...]" wykonując obowiązki sprzedawcy - kasjera w w/w sklepie wbrew przepisom ustawy sprzedała nieletniemu P. S. cztery piwa alkoholowe marki "Specjal" oraz jedno wino marki "Marconi", za co została w dniu "[...]" skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego. Z otrzymanej przez Prokuratora kopii wyroku wynika, że sprzedawczyni naruszyła ewidentnie jedną z podstawowych ustawowych zasad sprzedaży napojów alkoholowych i sprzedała osobie niepełnoletniej alkohol. Organ wskazał, że strona, przeciwko której toczy się postępowanie, złożyła na piśmie z dnia "[...]" wyjaśnienia, że żadna z pozostałych stron postępowania nie posiada dowodu paragonu fiskalnego potwierdzającego sprzedaż nieletniemu P. S. napojów alkoholowych, oraz że głównym motywem przyznania się sprzedawczyni do popełnienia ewentualnego czynu był lęk przed możliwością otrzymania wyższej kary grzywny i utraty pracy. Ponadto A. M. na piśmie z dnia "[...]" oświadczył, że w okresie od "[...]" do dnia "[...]" nie miał jakichkolwiek sytuacji, które wskazywałyby na sprzedaż alkoholu osobom nieletnim, a w momencie wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych będzie zmuszony zakończyć prowadzoną działalność handlową. Ponadto organ wskazał, że w toku prowadzonego postępowania Komendy Powiatowej Policji w "[...]", oraz w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zostało dowiedzione, że w sklepie spożywczym przy ul. "[...]" w "[...]" nie były przestrzegane zasady i warunki określone w zezwoleniu oraz w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Podniósł, że ze zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych nawet jednorazowe naruszenie sprzedaży alkoholu nieletnim daje podstawę do wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa bowiem obowiązek i odpowiedzialność w przestrzeganiu określonych w ustawie zasad sprzedaży i zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasady sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. W odwołaniu od powyższej decyzji A. M. podniósł, że zakupu alkoholu dokonał mężczyzna wyglądający na ok. 23-25 lat, a sprzedawczyni nie miała wątpliwości, że jest to osoba dorosła. Nadto, akt dokonania sprzedaży w lokalu nie został udowodniony w sposób nie budzący wątpliwości, a jedynym dowodem było przyznanie się sprzedawczyni. Dodał, iż w literaturze prawniczej wyrażany jest pogląd, że jednorazowe naruszenie zasady obrotu napojów alkoholowych nie stanowi naruszenia skutkującego cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. "a" ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając argumentowało m.in., że stosownie do przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 "a" ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa zezwolenie w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, na kredyt lub pod zastaw. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że w przypadku zaistnienia określonej przesłanki organ wydający zezwolenie obowiązany jest je cofnąć. Zatem jest to obowiązek po stronie organu, a nie jego uprawnienie. Przepis ten nie zezwala organowi na rozpatrywanie, czy też uwzględnianie innych okoliczności przy cofnięciu zezwolenia. Wystarczy samo zaistnienie tej przesłanki. Nie ulega wątpliwości, że taka przesłanka zaistniała, co zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Karnego uznającym sprzedawczynię za winną popełnienia przestępstwa z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Wyrok ten wiąże również organy administracji publicznej. Zarzuty podnoszone w odwołaniu, w takiej sytuacji, nie zasługują na uwzględnienie bowiem nie mogą one uchylić skutków materialno-prawnych prawomocnego wyroku sądowego. Wbrew twierdzeniom skarżącego i załączonym do akt sprawy oświadczeniom pracowników sklepu potwierdzającym znajomość zasad sprzedaży alkoholu nieletnim, sąd nie miał wątpliwości, że oskarżona dopuściła się przestępstwa. W świetle tych okoliczności należało uznać, że sprzedawczyni sprzedając alkohol, nawet jeżeli nie miała pełnego rozeznania co do wieku nabywcy, tym bardziej, że ocena nabywcy, iż posiada on nie wiele więcej niż 18 lat, nie zwalniała sprzedawczyni od ustalenia poprzez zażądanie dowodu tożsamości, faktycznego wieku nabywcy po to, aby nie było żadnych wątpliwości, że jest on osobą pełnoletnią. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie A. M. żądając jej zmiany i uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił podjęcie z naruszeniem przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Podniósł, że stosownie do art. 18 ust. 3a powyższej ustawy zezwolenie na sprzedaż alkoholu wydawane jest po uzyskaniu pozytywnej opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałami rady gminy. Z powyższego należy wyciągnąć wniosek, iż takie cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu i poza miejscem sprzedaży wymaga zasięgnięcia opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych. Z decyzji wydanej zarówno przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji nie wynika, aby kwestia cofnięcia zezwolenia była rozpatrywana przez te organy. Powyższe oznacza, iż decyzje naruszają także przepisy procesowe, a zwłaszcza art. 106 k.p.a. w zakresie, w jakim wydanie decyzji uzależnione jest od zajęcia stanowiska przez inny organ. Niezależnie od powyższego wskazał, iż brak było podstaw do wydania decyzji cofającej zezwolenie z uwagi na stan faktyczny sprawy. W odpowiedzi na skargę Kolegium, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wskazało również, że przepis określający wymóg opinii przy wydawaniu zezwolenia nie ma, wolą ustawodawcy, odpowiedniego zastosowania przy jego cofaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, w grę wchodzi tutaj kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach dalej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) Badając zaskarżone decyzje pod tym kątem Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa materialnego, ani procesowego obligującego do uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego zakwestionowanych decyzji. Zdaniem Sądu ustalenia organu, iż w dniu "[...]" w sklepie przy ul. "[...]" w "[...]" miał miejsce fakt sprzedaży alkoholu osobie nieletniej nie budzą wątpliwości, zaś argumenty odwołania kwestionujące powyższą okoliczność i wskazujące, że zakupu alkoholu dokonał mężczyzna wyglądający na ok. 23-25 lat, a sprzedawczyni nie miała wątpliwości, że jest to osoba dorosła, nie są zasadne. Ustalenia organów zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji zostały dokonane przede wszystkim w oparciu o prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia "[...]", w którym sprzedawcy w sklepie spożywczym przy ul. "[...]" J.I.O. postawiono zarzut sprzedaży w dniu "[...]" czterech puszek piwa alkoholowego marki "Specjal" i jednego wina marki "Marconi" nieletniemu P. S. Oskarżoną uznano za winną popełnienia zarzuconego jej czynu, tj. przestępstwa z art. 43 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i za to na podstawie art. 43 ust. 1 powyższej ustawy w zw. z art. 335 § 1 k.p.k. wymierzono jej karę grzywny. Organ odwoławczy prawidłowo wyjaśnił, że wyrok ten wiąże organy administracji publicznej. Na zasadzie art. 11 p.p.s.a. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Zatem w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie bezzasadnie strona skarżąca kwestionuje fakt sprzedaży alkoholu osobie nieletniej przedstawiając swoją wersję wydarzeń. Ustalenia dokonane przez sąd powszechny, stanowiące podstawę wydania wyroku wobec sprzedawcy w sklepie skarżącego nie budziły bowiem wątpliwości. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi organ cofa zezwolenie w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych m.in. osobom nieletnim. Wbrew argumentom skarżącego wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, że każda, nawet jednorazowa sprzedaż alkoholu osobie nieletniej stanowi podstawę do cofnięcia zezwolenia. Należy podkreślić, że takie stanowisko zajęte przez Kolegium w zaskarżonej decyzji znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Otóż w wyroku z dnia 24 kwietnia 2003 r., sygn. akt II SA/Wr 1944/2000, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że wykładnia celowościowa, logiczna, a także gramatyczna przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. "a" ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi daje podstawę do cofnięcia koncesji na podstawie wyżej wymienionego przepisu prawa. Użycie przez ustawodawcę w omawianym przepisie prawa słów "nieprzestrzeganie zasad" nie odnosi się do liczby przypadków tych naruszeń. Odmienna wykładnia przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. "a" ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi prowadziłaby do godzenia się na łamanie ustanowionych przez ustawodawcę zakazów sprzedaży napojów alkoholowych oraz do dowolności w zakresie ustalania liczby przypadków owych naruszeń. Jak trafnie podkreślił organ odwoławczy decyzja o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych nie jest decyzją uznaniową. Kwestią tą również zajmował się Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, że nie może budzić żadnej wątpliwości, iż nieprzestrzeganie zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie jest jedyną przesłanką hipotezy normy prawnej wynikającej z art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. "a" ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi i tylko jej wystąpienie waży o obowiązku zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Zatem w razie zaistnienia jakiegokolwiek złamania zasady sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. "a" ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy (v: wyrok NSA z 27 września 2005 r., sygn. akt II GSK 148/05). Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny również w wyroku z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt II GSK 148/05, i uznał, iż jeżeli choćby raz stwierdzony został przypadek złamania zasad(y) sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, obowiązkiem organu zezwalającego jest cofnięcie wydanego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Również nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, iż wydanie decyzji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w związku z nieprzestrzeganiem zasad obrotu napojami alkoholowymi wymaga zasięgnięcia opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy odniósł się do tej kwestii wyjaśniając, iż opinia taka wymagana jest wyłącznie przy wydawaniu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Art. 18 ust. 3a ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi wskazuje, iż zezwolenia, o których mowa w ust. 3 organ zezwalający wydaje po uzyskaniu pozytywnej opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych o zgodności lokalizacji punktu sprzedaży z uchwałami rady gminy, o których mowa w art. 12 ust. 1 i 2. Z powyższego przepisu wynika, iż opinia wymienionej w tym przepisie komisji wymagana jest przy wydawaniu zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych wymienionych w ust. 3. Natomiast ani art. 18 ust. 10, ani żaden inny przepis omawianej ustawy nie wymaga takiej opinii w przypadku cofnięcia zezwoleń z powodów naruszenia określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności przypadków wymienionych w art. 18 ust. 10 p-kty 1 - 7 tej ustawy. Na marginesie sprawy wskazać należy skarżącemu, iż obowiązek zasięgnięcia opinii gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych w przypadku cofnięcia zezwolenia za sprzedaż alkoholu nieletnim obowiązywał do czasu nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi dokonanej w dniu 9 września 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 167, poz. 1372). Po nowelizacji niniejszej ustawy, powyższy wymóg nie obowiązuje. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku.