II SA/Ol 888/09
WyrokWSA w Olsztynie2009-11-03
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Katarzyna Matczak, Bogusław Jażdżyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił wysokość kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie żołnierza zawodowego w szkole wojskowej, uwzględniając przepisy dotyczące waloryzacji i proporcjonalnego zwrotu kosztów?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i prawny, stosując przepisy art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Koszty zostały prawidłowo zwaloryzowane zgodnie z wytycznymi sądu z poprzedniego wyroku, a następnie proporcjonalnie obliczona kwota zwrotu została ustalona na podstawie dokumentacji księgowej uczelni, która korzysta z domniemania zgodności z prawdą. Skarżący nie wykazał, aby faktycznie poniesione koszty były niższe od tych wynikających z ewidencji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. R. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej zobowiązującą go do zwrotu kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie w szkole wojskowej. Wcześniejszy wyrok WSA uchylił poprzednie decyzje organów z powodu błędnej waloryzacji kosztów. Organ I instancji, po uchyleniu decyzji, ponownie ustalił wysokość zwrotu kosztów, uwzględniając wytyczne sądu. Odwołanie od tej decyzji zostało utrzymane w mocy przez organ II instancji. Skarżący zarzucał błędy w wykładni prawa materialnego i procesowego, w szczególności dotyczące sposobu waloryzacji kosztów i podstawy ich ustalenia.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu kosztów na utrzymanie i naukę w szkole wojskowej oddala skargę.
Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że wyrokiem z dnia 4 marca 2009r. (sygn. akt II SA/Ol 53/09) tut. Sąd uchylił decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zwrotu przez M. R. równowartości kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie w szkole wojskowej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr "[...]" w "[...]" z dnia 25 "[...]" nr "[...]".
Sąd wskazał, że w stanie faktycznym i prawnym rozpatrywanej sprawy zastosowanie mają przepisy art. 54 ustawy z dnia 11 września 2003r. (Nr 179, poz. 1750) o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007r. Przy czym materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia powinien stanowić konkretnie ust. 1, 3, 4 i 5 tego unormowania. Zgodnie z tymi regulacjami żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 9 lit. a, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. (ust.1). Stosownie do ustępu 3 - waloryzacja kosztów, o której mowa w ust. 1, następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Decyzję o ustaleniu równowartości kosztów, o których mowa w ust. 1 wydaje dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową. (ust.4). Zwrot kosztów określony w ust. 1 i 2 następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia (ust.5). Wykładnia gramatyczna i systemowa cytowanego art. 54 ust. 1 wskazuje, iż żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który nie odbył zawodowej służby wojskowej w wymiarze dwukrotnie dłuższym od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że przedmiotowy obowiązek ciąży na żołnierzu, dopóki nie odsłuży zawodowo okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów. Zatem wbrew stanowisku skarżącego, do okresu służby zawodowej, którego odbycie zwalnia żołnierza z ciążącego na nim z mocy prawa obowiązku zwrotu kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, nie wlicza się czasu trwania tej nauki. Według Sądu organy prawidłowo przyjęły, że skoro w przypadku skarżącego czas trwania studiów w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie wyniósł 1769 dni (licząc od dnia rozpoczęcia studiów do ich ukończenia), to służba zawodowa, której odbycie po ukończeniu studiów mogłoby zwolnić skarżącego z obowiązku zwrotu przedmiotowych kosztów powinna trwać 3538 dni. Bezspornie skarżący pełnił zawodową służbę wojskową, w rozumieniu omawianego przepisu, od 25 czerwca 2005r. do 30 września 2008r., tj. przez 1194 dni. W konsekwencji czas zawodowej służby wojskowej, jaki skarżącemu pozostał do odbycia, w myśl ust. 5 art. 54 ustawy o wojskowej służbie żołnierzy zawodowych, wynosi 2344 dni, co też prawidłowo ustaliły organy orzekające.
Nie budziło także zastrzeżeń Sądu, iż jako dokument źródłowy, stanowiący podstawę do obliczeń kosztów podlegających zwrotowi, przyjęto zestawienie równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego, sporządzone przez Dyrektora Administracyjnego Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie. W wyroku podniesiono, że w orzecznictwie występowały rozbieżności co do oceny mocy dowodowej takiego dokumentu, tzn. czy jest on wystarczającą podstawą do ustalenia rzeczywistych kosztów poniesionych na naukę żołnierza, przypadających do zwrotu. Mianowicie prezentowane było stanowisko, na które powołuje się m.in. skarżący, iż konieczne jest wykazanie przez organy orzekające w oparciu o jakie konkretnie dokumenty księgowe koszty zostały ustalone. W tej materii wypowiadał się jednak już niejednokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzygając, iż samo wyliczenie kosztów przez uczelnię może być podstawą wydania decyzji o obowiązku ich zwrotu, gdyż taka informacja jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 kpa i jako taki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyrok NSA z 24 października 2008r., sygn. akt I OSK 1656/07, też wyrok NSA z 25 lipca 2007r., sygn. akt I OSK 1524/06). Zatem kwestionowany przez skarżącego dokument (zestawienie kosztów) korzysta z domniemania zgodności z prawdą dopóki domniemanie to nie zostanie obalone jakimkolwiek dowodem przeciwnym.
Uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji tut. Sąd uznał za konieczne z uwagi na naruszenie przez organy obu instancji wspomnianego art. 54 ust. 3 omawianej ustawy. Przepis ten określa sposób waloryzacji, wskazując, że waloryzacja kosztów, o której mowa w ust. 1 następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Przy czym wskazany ustęp 1 stanowi, że żołnierz zobowiązany jest do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę.
W świetle treści tych unormowań Sąd w swoim wyroku z dnia 4 marca 2009r. nie znalazł podstaw do waloryzacji kosztów za poszczególne lata nauki na rok 2005, tj. ukończenia studiów przez skarżącego, tak jak to uczynił Dyrektor Administracyjny Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, a następnie powtórzyły za nim organy orzekające. Z przepisów tych wynika bowiem, iż żołnierz zobowiązany jest do zwrotu równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę (z uwzględnieniem proporcji) zwaloryzowanych na dzień zwolnienia ze służby. Przy czym waloryzacji podlegać ma równowartość kosztów ustalona na dzień ukończenia studiów, a więc waloryzacji podlega dopiero suma kosztów poniesionych za cały okres studiów. W konsekwencji tak ustaloną równowartość kosztów waloryzuje się corocznie, począwszy od ukończenia studiów do dnia zwolnienia ze służby, tj. przy uwzględnieniu wskaźników waloryzacji określonych w ustawach budżetowych obowiązujących przez kolejne lata następujące po ukończeniu studiów.
Natomiast organ dokonał waloryzacji tych samych kosztów dwukrotnie, gdyż najpierw zwaloryzował rzeczywiste koszty na dzień zakończenia studiów ( do czego brak jest podstawy w obowiązujących przepisach), a następnie ponownie zwaloryzował zwaloryzowane już wcześniej koszty - na dzień zwolnienia ze służby, choć z treści przepisów wynika, że waloryzacji na dzień zwolnienia ze służby podlega równowartość kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza na dzień ukończenia studiów (art. 54 ust.1 i 3 ustawy), a nie kwota kosztów zwaloryzowanych na dzień ukończenia studiów.
Następnie decyzją z dnia "[...]" Dowódca Jednostki Wojskowej Nr "[...]" zobowiązał M. R. do zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez Ministerstwo Obrony Narodowej na naukę i utrzymanie w Wojskowej Akademii Technicznej w wysokości 33 050,40 zł. Organ I instancji uwzględniając wspomniany wyrok tut. Sądu ustalił kwotę zwrotu kosztów przez M. R. z tytułu studiów w Wojskowej Akademii Technicznej, dokonując ponownej waloryzacji tych kosztów.
Odwołanie od ww. decyzji z dnia "[...]" wniósł M. R., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez przyjęcie, że podstawą obliczenia wartości kosztów nauki do zwrotu jest ustawa budżetowa nie zaś konkretne dokumenty księgowe pochodzące z uczelni wyższej. Ponadto zarzucił naruszenie norm prawa procesowego polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 170 kpa, polegające na dokonaniu wbrew wytycznym zawartym w prawomocnym wyroku sądu ponownie odrębnej waloryzacji kosztów za dany rok, a następnie waloryzacji sumy łącznej tych kosztów. Odwołujący wskazał, że wbrew temu co wynika z uzasadnienia decyzji, podstawą obliczenia tych kosztów nie jest ustawa budżetowa lecz dokumenty księgowe pochodzące z uczelni, z których owa wysokość kosztów wynika. Tym samym według odwołującego, określenie, że podstawą obliczenia wartości kosztów nauki była ustawa budżetowa narusza zasady gospodarowania finansami publicznymi. Ponadto według M. R. organ ponownie przyjął błędną metodę obliczania wartości kosztów nauki.
Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia "[...]" Dowódca Jednostki Wojskowej Nr "[...]" w "[...]" utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny sprawy. Przede wszystkim w toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ właściwie zwaloryzował przyjętą kwotę kosztów kształcenia jako kwotę wyjściową do ustalenia kwoty podlegającej zwrotowi proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki pozostał żołnierzowi do odbycia. Ponadto w rozstrzygnięciu zapadłym w II instancji wskazano, że wymienione ustawy budżetowe za lata 2006, 2007 i 2008 nie stanowiły podstawy obliczenia wartości kosztów nauki, ponieważ wartość ta została przyjęta na podstawie dokumentu "Zestawienie ustalonej równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego podlegającą zwrotowi przez ppor. M. R. s. Z." wystawionym przez Dyrektora Administracyjnego Wojskowej Akademii Technicznej.
Skargę na ww. decyzję wywiódł M. R., zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez przyjęcie, że podstawą obliczenia wartości kosztów nauki do zwrotu jest ustawa budżetowa nie zaś konkretne dokumenty księgowe pochodzące z uczelni wyższej. Ponadto zarzucił naruszenie norm prawa procesowego polegające na niewłaściwym zastosowaniu art. 170 kpa, polegające na dokonaniu wbrew wytycznym zawartym w prawomocnym wyroku sądu ponownie odrębnej waloryzacji kosztów za dany rok, a następnie waloryzacji sumy łącznej tych kosztów. Odwołujący wskazał, że wbrew temu co wynika z uzasadnienia decyzji, podstawą obliczenia tych kosztów nie jest ustawa budżetowa lecz dokumenty księgowe pochodzące z uczelni, z których owa wysokość kosztów wynika. Tym samym według odwołującego, określenie, że podstawą obliczenia wartości kosztów nauki była ustawa budżetowa narusza zasady gospodarowania finansami publicznymi. Ponadto według M. R. organ ponownie przyjął błędną metodę obliczania wartości kosztów nauki.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymują argumentację zawartą w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Pismem procesowym z dnia 15 października 2009r. M. R. podtrzymał wniesioną przez siebie skargę oraz zawartą w niej argumentację. Według skarżącego podniesione w odpowiedzi na skargę wywody nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ prowadzą do obejścia obowiązujących przepisów. Ponadto zarzucił, że organ w odpowiedzi na skargę podaje różne sprzeczne kwoty zwrotu. Ponadto organ nie wskazał na czyją rzecz ma być uiszczony zwrot kosztów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności
z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami).
Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka
na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji
administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie
o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność.
Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy
(art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł
do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem prawa.
Istotnym jest przede wszystkim wskazać, że zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Powyższy przepis oznacza, że organ rozpoznając ponownie sprawę winien zastosować się do oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania zawartych w wyroku sądu. Przepis ten nakłada także na skład orzekający ponownie obowiązek zastosowania się do tej oceny i wskazań co do dalszego postępowania. Przyjąć należy, że naruszenie przez organ administracji art. 153 w razie złożenia skargi powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego aktu (czynności). Natomiast niezastosowanie się do oceny prawnej przewidzianej w komentowanym przepisie jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, 3. Wydanie, Warszawa 2009, str. 404).
Ponadto art. 170 ustawy ppsa stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Podkreślenia wymaga również przewidziana przez ten artykuł moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu jako aktu władzy państwowej. Jej swoistość wyraża się w tym, że obejmuje także inne sądy (w tym Naczelny Sąd Administracyjny) i inne organy państwowe ( w tym także orzekające w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym), które musza brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Podmioty te są zatem faktem i treścią prawomocnego orzeczenia sądu związane, co implikuje w sposób bezwzględny wzięcie tego pod uwagę w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Ratio legis przepisu polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. Komentarz, Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wydanie 2, Warszawa 2006r., str. 357, za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 1999r., IV SA 2543/98).
Na gruncie przedmiotowej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 4 marca 2009r. uchylił decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr "[...]" w "[...]" z dnia "[...]" roku nr "[...]" w przedmiocie zwrotu równowartości kosztów poniesionych na naukę i utrzymanie w szkole wojskowej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr "[...]" w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]".
We wspomnianym orzeczeniu Sąd przesądził większość kwestii mających kluczowe znaczenie dla przedmiotowej sprawy. Wskazał, że w stanie faktycznym i prawnym rozpatrywanej sprawy zastosowanie mają przepisy art. 54 ustawy z dnia 11 września 2003r. (Nr 179, poz. 1750) o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007r. Przy czym materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia powinien stanowić konkretnie ust. 1, 3, 4 i 5 tego unormowania. Zgodnie z tymi regulacjami żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 9 lit. a, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6. (ust.1). Stosownie do ustępu 3 - waloryzacja kosztów, o której mowa w ust. 1, następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Decyzję o ustaleniu równowartości kosztów, o których mowa w ust. 1 wydaje dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni zawodową służbę wojskową. (ust.4). Zwrot kosztów określony w ust. 1 i 2 następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia (ust. 5). Wykładnia gramatyczna i systemowa cytowanego art. 54 ust. 1 wskazuje, iż żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który nie odbył zawodowej służby wojskowej w wymiarze dwukrotnie dłuższym od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Przepis ten wyraźnie wskazuje, że przedmiotowy obowiązek ciąży na żołnierzu, dopóki nie odsłuży zawodowo okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów.
Zgodnie ze stanowiskiem tut. Sądu zawartym w wyroku z dnia 4 marca 2009r. organy prawidłowo przyjęły stan faktyczny sprawy, wskazując, że czas trwania studiów skarżącego w Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie wyniósł 1769 dni (licząc od dnia rozpoczęcia studiów do ich ukończenia). Natomiast służba zawodowa, której odbycie po ukończeniu studiów mogłoby zwolnić skarżącego z obowiązku zwrotu przedmiotowych kosztów powinna trwać 3538 dni. Bezspornie więc skarżący pełnił zawodową służbę wojskową, w rozumieniu omawianego przepisu, od 25 czerwca 2005r. do 30 września 2008r., tj. przez 1194 dni. W konsekwencji czas zawodowej służby wojskowej, jaki skarżącemu pozostał do odbycia, w myśl ust. 5 art. 54, wynosi 2344 dni, co też prawidłowo ustaliły organy w pierwotnym postępowaniu administracyjnym i co zostało przesądzone wyrokiem tut. Sądu. Wyliczenia co do długości okresu służby mające znaczenie w niniejszej sprawie organ powtórzył także w obecnie zaskarżonej decyzji.
Wskazać należy również skarżącemu, że już w pierwotnym wyroku, który zapadł na gruncie przedmiotowej sprawy Sąd przesądził, że zasadnie przyjęto jako dokument źródłowy, stanowiący podstawę do obliczeń kosztów podlegających zwrotowi, zestawienie równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego, sporządzone przez Dyrektora Administracyjnego Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie. W tej materii wypowiadał się już bowiem niejednokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, rozstrzygając, iż samo wyliczenie kosztów przez uczelnię może być podstawą wydania decyzji o obowiązku ich zwrotu, gdyż taka informacja jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 1 kpa i jako taki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyrok NSA z 24 października 2008r., sygn. akt I OSK 1656/07, też wyrok NSA z 25 lipca 2007r., sygn. akt I OSK 1524/06). Zatem kwestionowany przez skarżącego dokument (zestawienie kosztów) korzysta z domniemania zgodności z prawdą dopóki domniemanie to nie zostanie obalone jakimkolwiek dowodem przeciwnym, a takiego dowodu skarżący w toku sprawy nie przedłożył.
We wspomnianym wyroku jednoznacznie wskazano, że sposób ustalania kosztów poniesionych na naukę określają przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (D.U. Nr 135, poz. 1451). Zgodnie z § 15 tego aktu koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczeń związanych z nauką i dojazdu do miejsca pobierania nauki (a więc nie są to tylko koszty dydaktyczne, jak podnosił skarżący).
W myśl natomiast § 17 rozporządzenia łączne rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu do jednego kandydata na żołnierza zawodowego albo żołnierza zawodowego (ust. 1). Koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i nauki oraz dojazdu do miejsca jej pobierania, zwane dalej "równowartością kosztów", ustala się jako sumę faktycznie poniesionych kosztów tych świadczeń w okresie studiów lub nauki oraz stażu lub kursu (ust.2). Okres nauki obejmuje okres od dnia rozpoczęcia studiów lub nauki oraz stażu lub kursu do dnia ich ukończenia albo przerwania, w tym urlopy i inne usprawiedliwione nieobecności (ust. 3). Po ukończeniu studiów lub nauki oraz stażu lub kursu dane o równowartości kosztów, o których mowa w ust. 2, zamieszcza się w aktach personalnych żołnierza zawodowego (ust. 4).
W cytowanym wyroku z dnia 4 marca 2009r. wskazano, że z przytoczonych przepisów wynika, że ustawodawca koszty związane z nauką żołnierza zawodowego dzieli na koszty rzeczywiście poniesione w związku z kształceniem żołnierzy w określonym czasie, wynikające z ewidencji księgowej (§ 17 ust. 1 rozporządzenia) oraz koszty faktycznie poniesione w związku z nauką konkretnego żołnierza (§ 17 ust. 2 rozporządzenia). Dane o równowartości faktycznie poniesionych kosztów ze wskazaniem zakresu tych kosztów zamieszcza się po zakończeniu studiów w aktach personalnych żołnierza zawodowego. Koszty faktycznie poniesione na naukę określonego żołnierza mogą się różnić od kosztów wynikających z ewidencji księgowej. Jednak niezgodność ta powinna zostać udowodniona przez skarżącego. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie występuje, gdyż skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących na to, że w jego przypadku koszty faktycznie poniesione są niższe od kosztów wynikających z ewidencji księgowej. Oznacza to, że koszty ujęte w ewidencji księgowej stanowią koszty faktycznie poniesione na naukę skarżącego.
Sąd w wyroku z 4 marca 2009r. uznał za konieczne uchylenie decyzji organów obu instancji tylko z uwagi na naruszenie przez nie art. 54 ust. 3 omawianej ustawy. Przepis ten określa sposób waloryzacji, wskazując, że waloryzacja kosztów, o której mowa w ust. 1 następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Przy czym wskazany ustęp 1 stanowi, że żołnierz zobowiązany jest do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę.
W świetle treści tych unormowań Sąd w swoim wyroku z dnia 4 marca 2009r. nie znalazł podstaw do waloryzacji kosztów za poszczególne lata nauki na rok 2005, tj. ukończenia studiów przez skarżącego, tak jak to uczynił Dyrektor Administracyjny Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie, a następnie powtórzyły za nim organy orzekające. Z przepisów tych wynika bowiem, iż żołnierz zobowiązany jest do zwrotu równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę (z uwzględnieniem proporcji) zwaloryzowanych na dzień zwolnienia ze służby. Przy czym waloryzacji podlegać ma równowartość kosztów ustalona na dzień ukończenia studiów, a więc waloryzacji podlega dopiero suma kosztów poniesionych za cały okres studiów. W konsekwencji tak ustaloną równowartość kosztów waloryzuje się corocznie, począwszy od ukończenia studiów do dnia zwolnienia ze służby, tj. przy uwzględnieniu wskaźników waloryzacji określonych w ustawach budżetowych obowiązujących przez kolejne lata następujące po ukończeniu studiów.
Przedstawione przez organ I instancji w ponownej decyzji z dnia "[...]" działanie matematyczne, potwierdza w sposób niebudzący wątpliwości, że uwzględniono wytyczne tut. Sądu dotyczące zakresu waloryzacji kosztów poniesionych przez skarżącego. Organ tym razem dokonał prawidłowych i zgodnych z przepisami działań arytmetycznych - działając w oparciu o art. 54 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zgodnie z którym waloryzacja wskazanych kosztów następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Organ I instancji wyeliminował zatem błąd, który został mu wytknięty pierwotnym orzeczeniem Sądu zapadłym na gruncie przedmiotowej sprawy. Nie doszło zatem już do dwukrotnej waloryzacji tych samych kosztów, jak to miało miejsce w pierwotnych uchylonych rozstrzygnięciach organów. Prawidłowo zatem zwaloryzowano przyjętą kwotę (47 162,66 zł) kosztów kształcenia, ustalając kwotę zwaloryzowaną w wysokości 49 901,56 zł. Na tej podstawie odliczając właściwie czas odbytej służby wojskowej przez skarżącego prawidłowo wyliczono kwotę podlegającą zwrotowi w wysokości 33 050,40 zł.
Trzeba tu wyjaśnić skarżącemu, że organy dokonując stosownych obliczeń opierały się na księgowym spisie kosztów zawartym w dokumencie jakim jest zestawienie równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza zawodowego, sporządzone przez Dyrektora Administracyjnego Wojskowej Akademii Technicznej w Warszawie. Do dokonania stosownych obliczeń waloryzacyjnych niezbędne było sięgnięcie zgodnie z art. 54 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych po wskaźniki inflacyjne określone w ustawach budżetowych na dany rok. Nie jest więc tak jak twierdzi skarżący, że ustawy te, stanowiące jedynie prognozę ekonomiczną związaną z określonymi wskaźnikami były podstawą obliczania realnych zobowiązań. Skarżący nie wykazał także, że koszty faktycznie poniesione na jego naukę różniły się od kosztów wynikających z ewidencji księgowej.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło