II SA/Ol 904/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 21 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.W. na decyzję Kierownika Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu zadośćuczynienia rodzinom ofiar zbiorowych wystąpień wolnościowych postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku S.W. stwierdził, iż wobec wydatków ponoszonych na utrzymanie nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z wniesieniem skargi. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną; dysponują jedynie mieszkaniem (60 m2) i dochodem z tytułu świadczeń emerytalnych i rentowych, których łączna wartość brutto wynosi miesięcznie 3500 zł. Biorąc pod uwagę przedstawione informacje uznano, iż zgłoszony postulat nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uszczerbkiem w niezbędnym utrzymaniu nie można utożsamiać pogorszenia sytuacji materialnej wskutek konieczności poniesienia wydatków związanych z postępowaniem sądowym. W przepisie 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. chodzi bowiem o sytuację, w której posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych wydatków spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Dlatego też przepis ten odnosi się do osób nieposiadających jakichkolwiek dochodów, osób o wyjątkowo niskich dochodach, bądź znajdujących się w szczególnie ciężkiej sytuacji. Co do zasady nie ma on więc zastosowania w stosunku do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty w toczącym się postępowaniu stanowiłyby poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny. Przyznanie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. A zatem strona, która dysponuje wolnym od obciążeń majątkiem oraz stałym comiesięcznym dochodem, powinna pokryć wydatki związane ze swym udziałem w postępowaniu sądowym bez pomocy państwa (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2008 r., sygn. akt II GZ 112/08, publ. w Internecie - http:// orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trzeba zwrócić uwagę na fakt, iż opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por.: M. Niezgódka - Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Zdaniem referendarza, dane przedstawione przez skarżącego nie przekonują, by znajdował się on w szczególnej sytuacji. Uzyskiwanie stałego dochodu w wysokości 3500 zł brutto miesięcznie umożliwia nie tylko zaspokojenie elementarnych potrzeb dwuosobowego gospodarstwa domowego, ale także poniesienie wymaganych w niniejszej sprawie kosztów sądowych warunkujących wydanie wyroku, czyli wpisu od skargi (200 zł), ewentualnie także kosztów dalszego postępowania, które - ze względu na ustanowienie przez skarżącego pełnomocnika upoważnionego do sporządzenia skargi kasacyjnej - byłyby ograniczone do opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem (100 zł) i wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł). Uznając zatem, iż skarżący nie wykazał zasadności przyznania mu prawa pomocy, orzeczono jak w sentencji - czyniąc to w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.