II SA/Ol 907/17

Dnia 19 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 roku sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Braniewie na decyzję Wójta Gminy Wilczęta z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczeń rodzinnych - uchyla pkt 5 zaskarżonej decyzji. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Wójt Gminy przyznał A. S. zasiłki rodzinne wraz z dodatkami na jej synów F. i F.. Przy czym w pkt 5 decyzji wysokość dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego została określona na obu synów A. S. w kwocie 400 zł. Decyzja ta zastała doręczona A. S. w dniu 21 listopada 2016 r. i pozbawiona jest praktycznie uzasadnienia. Skargę na powyższą decyzję w zakresie przyznania dodatku określonego w pkt 5 pismem z dnia 11 maja 2017 r. wywiódł Prokurator Rejonowy, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 8 pkt 2 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych polegające na bezpodstawnym uznaniu, iż w przypadku opieki nad dwojgiem dzieci urodzonych podczas jednego porodu w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego w jednokrotnej wysokości tj. w kwocie 400 zł. W oparciu o powyższy zarzut prokurator wniósł o uchylenie decyzji w zaskarżonej części. W uzasadnieniu skargi powołując się na uchwałę 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że dodatek do zasiłku rodzinnego w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje na każde z tych dzieci. W sprawie tej pomimo tego, że wnioskodawczyni jest matką dwóch synów urodzonych podczas jednego porodu został jej przyznany jeden dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi w czasie urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł., a więc w kwocie należnej przy opiece nad jednym dzieckiem, dlatego też decyzja w tym zakresie powinna zostać uchylona. W odpowiedzi na wywiedzioną skargę Wójt Gminy wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi wskazał, że uczestniczce postępowania należało przyznać tylko jeden dodatek na dwoje dzieci w kwocie 400 zł. Przemawia za tym stanowisko ustawodawcy zawarte w znowelizowanych przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, które obecnie stanowią, iż danej osobie przysługuje tylko jeden dodatek w wysokości 400 zł miesięcznie niezależnie od liczby dzieci pozostających pod jej opieką. Dlatego też intencją ustawodawcy było przyznanie jednego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, p.p.s.a. (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Decyzja organu z dnia "[...]" została doręczona A. S. 21 listopada 2016 r., tym samym Prokurator wnosząc skargę w dniu 11 maja 2017 r. zachował termin do jej wniesienia określony w art. 53 § 3 p.p.s.a. mówiący o tym, że może on wnieść skargę w terminie sześciu miesięcy od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia w sprawie indywidualnej. Co do zasady skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jednak ograniczenie to zgodnie z treścią art. 52 § 1 p.p.s.a. nie dotyczy prokuratora. Biorąc pod uwagę tak wyznaczona kognicję, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja w punkcie 5 dotyczącym przyznania jednego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w kwocie 400 zł. na dwoje dzieci urodzonych w czasie jednego porodu narusza przepisy prawa w stopniu skutkującym wyeliminowaniem jej w tym zakresie z obrotu prawnego. Na gruncie niniejszej sprawy poza wszelkim sporem pozostawać musi to, że decyzja o przyznaniu matce dzieci świadczenia wydana została ponad trzy lata po podjęciu przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie 7 sędziów uchwały z dnia 26 czerwca 2014 r., w sprawie o sygn. akt I OPS 15/13, w której wskazano, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. W uzasadnieniu uchwały Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że konstrukcja dodatku do zasiłku rodzinnego wskazuje, iż przesłanką jego przyznania jest opieka nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przez osobę uprawnioną. Nie jest przesłanką przyznania prawa do tego dodatku określenie czasu przez jaki będzie on przysługiwał (jest to okres zróżnicowany i określony w art. 10 ust. 1 pkt 1,2,3, ustawy ), ani też określenie wysokości dodatku w art. 10 ust. 2 ustawy. Z przepisu tego nie można zatem wyprowadzać wniosku, że ogranicza on prawo tylko do jednego dodatku, co wiązać by się musiało z wyborem dziecka, na które przysługiwać będzie dodatek do zasiłku rodzinnego. Jakkolwiek pracownik korzysta z prawa do jednego urlopu wychowawczego w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, to jednak w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka podczas porodu, ma prawo do tego urlopu i korzysta z niego w celu sprawowania opieki nad każdym z dzieci. Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego nie mają charakteru prawotwórczego, brak jest wszakże podstaw do powoływania się na rozbieżności orzecznicze po dacie podjęcia przytoczonej uchwały. Zgodnie bowiem z treścią art. 269 § 1 p.p.s.a. uchwała składu siedmiu sędziów jest dla sądów administracyjnych wiążąca. Po dacie jej podjęcia wszystkie składy sądów obowiązane są do stosowania przyjętej w niej wykładni prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2015 r. w sprawie II OSK 1632/13 i z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie II FSK 1474/14 – dostępne w CBOSA ). Sąd rozpatrując niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w przywołanej wyżej uchwale i nie dostrzega powodu, by zwracać się o ponowne wydanie uchwały przez NSA. Odnosząc powyższe do okoliczności faktyczne sprawy stwierdzić należało, że Wójt Gminy, przyznając uczestniczce postępowania jeden dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości 400 zł z tytułu opieki nad dwojgiem dzieci w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, to jest w okresie od 18 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r., dokonał błędnej interpretacji art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skoro uczestniczka postępowania korzysta z urlopu wychowawczego, gdyż synowie pozostają pod jej faktyczną opieką to dodatek do zasiłku rodzinnego przysługuje jej na każdego z synów to jest F. i F. w wysokości po 400 zł. Ponownie rozpoznając sprawę przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi w okresie urlopu wychowawczego za okres objęty zaskarżoną decyzją organ winien zastosować przedstawioną wyżej wykładnię art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ zobowiązany jest do uwzględnienia, że zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. poz. 1428) przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z wyłączeniem art. 16a ust. 9, art. 17 ust. 6 art. 23 ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1 ust. 5 i 5d ustawy o świadczeniach rodzinnych, mają zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r. Tym samym w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 sierpnia 2017 r., o zgodności którego z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 września 2017 r., w sprawie SK 36/15 (Dz. U. poz. 1842 ). Ustawodawca stwierdzając, że nowe unormowanie art. 10 ust. 2 ustawy tj. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 sierpnia 2017 r., ( przysługuje jeden dodatek do zasiłku rodzinnego niezależnie od liczby dzieci urodzonych podczas porodu ) ma zastosowanie dopiero od dnia 1 listopada 2017 r., praktycznie przyznał rację wcześniejszej interpretacji prawa dokonywanej przez sądy administracyjne. Z interpretacji tej, którą Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela w całej rozciągłości wynikało, że w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka w czasie jednego porodu dodatek do zasiłku rodzinnego w czasie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje na każde dziecko. Gdyby przedstawiona w niniejszym uzasadnieniu wykładnia art. 10 ust. 2 ustawy w brzmieniu obowiązującym do sierpnia 2017 r. była błędna to nie zachodziłaby potrzeba zmiany prawa i to dopiero od kolejnego okresu zasiłkowego. Dlatego też biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie w jakim organ orzekł w przedmiocie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.