II SA/Ol 919/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Kierownik Referatu Ewidencji i Ludności po rozpoznaniu wniosku M. D. odmówił wymeldowania z pobytu stałego z lokalu nr "[...]" przy ul. "[...]" w O. I. D. wraz z małoletnim synem A. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że I. D. wraz z małoletnim synem A. opuściła lokal nr "[...]" przy ulicy "[...]" w O. w miesiącu październiku 2002r. Od tego czasu mieszka wraz z synem i jest zameldowana na pobyt czasowy powyżej dwóch miesięcy u swoich rodziców w O. przy ul. "[...]". Organ I instancji podał, iż I. D. wyjaśniła, że nie jest obecnie możliwe jej zamieszkanie w lokalu przy ul. "[...]", ponieważ zamieszkuje tam M. D. wraz z konkubiną i ich dzieckiem. Ponadto były mąż znęcał się nad I. D. za co został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia "[...]". Następnie w uzasadnieniu decyzji organ I instancji przytoczył zeznania wnioskodawcy M. D., który podał, iż była żona I. D. wraz z synem wyprowadzili się dobrowolnie z lokalu przy ul. "[...]" i od tego czasu w tym lokalu nie zamieszkują. M. D. wskazał, że I. D. nie występowała z żadnymi roszczeniami przeciwko niemu, a przedmiotowy lokal nie wchodzi w skład majątku wspólnego i pozostaje jedynie własnością wnioskodawcy. Wyjaśnił, iż I. D. celowo uprzykrza mu życie odmawiając dobrowolnego wymeldowania się z lokalu przy ul. "[...]", co utrudnia dysponowanie lokalem należącym do M. D. Organ I instancji argumentował dalej w uzasadnieniu decyzji, iż z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) wynika, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy rozpatrywaniu sprawy o wymeldowanie organ ocenia wyłącznie przesłankę opuszczenia lokalu, przy czym opuszczenie to musi mieć charakter trwały i dobrowolny. Organ I instancji uznał, iż wprawdzie opuszczenie lokalu miało charakter trwały, ale I. D. wraz z synem nie opuściła lokalu nr "[...]" przy ul. "[...]" w sposób dobrowolny, o czym świadczy przedłożony do akt administracyjnych wyrok Sądu skazujący M. D. za znęcanie się na żoną w czasie ich wspólnego zamieszkiwania. Dlatego też brak było podstaw prawnych do wymeldowania I. D. wraz z małoletnim synem A. z lokalu nr "[...]" przy ul. "[...]". Z decyzją Prezydenta Miasta nie zgodził się M. D. wnosząc od niej odwołanie do Wojewody. W odwołaniu zarzucił, iż organ I instancji wydał decyzję bez ustosunkowania się do wszystkich wytycznych co do przeprowadzenia postępowania dowodowego zawartych w decyzji Wojewody, którą poprzednio uchylono decyzję wydaną w sprawie przez organ I instancji. Zarzucił odwołujący się, iż z winy I. D. nie została przeprowadzona rozprawa administracyjna. Organ pierwszej instancji przy wydaniu decyzji wziął pod uwagę jedynie wyrok Sądu Rejonowego z dnia "[...]" uznający odwołującego za winnego znęcania się nad żoną. Podkreślił odwołujący się, iż nigdy nie przyznał się do zarzucanych mu czynów, a wyrok karny został wydany jedynie na podstawie nieprawdziwych zeznań I. D., którym Sąd dał wiarę. Przesłuchani w procesie karnym świadkowie byli jedynie świadkami ze słyszenia, a nie bezpośrednimi świadkami zdarzeń. Oznacza to, iż zeznali oni tylko to, co podała im I. D. Wyrok Sądu Rejonowego odwołujący się uznał za niesprawiedliwy i bardzo krzywdzący. Wyrok ten miał – jak określił M. D. – przygotować grunt pod późniejszą sprawę o rozwód, by małżeństwo odwołującego się zostało rozwiązane z wyłącznej jego winy. Jednakże wyrokiem z dnia "[...]" sygn. akt "[...]" Sąd Okręgowy rozwiązując małżeństwo odwołującego się z I. D. uznał, że I. D. nieumiejętnie budowała więzi w rodzinie oraz działania na szkodę rodziny poprzez izolowanie małoletniego syna od ojca, przez co małżeństwo zostało rozwiązane z winy obu stron. Odwołując się M. D. wskazał także, iż I. D. po wyprowadzeniu się z domu miała możliwość powrotu, do czego była wielokrotnie namawiana przez odwołującego się, co wynika z wyroku rozwodowego. M. D. wyjaśnił, że mieszkanie przy ulicy "[...]" jest wyłącznie jego własnością, a fikcyjne zameldowanie w mieszkaniu I. D. ogranicza prawo do dysponowania nim, co narusza konstytucyjnie zagwarantowane prawo własności. Wskazał, iż jeżeli I. D. ma roszczenia do mieszkania przy ul. "[...]" to winna wystąpić na drogę sądową. Podniósł, iż wyjaśnienia I. D. złożone w sprawie nie mają logicznego sensu, a I. D. swoim postępowaniem chce odwołującemu się utrudnić życie, żądając utrzymania fikcji meldunkowej. Wojewoda decyzją z dnia "[...]" nr "[...]" utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta Miasta, że I. D. opuściła sporny lokal w sposób trwały. Organ przyjął jednak, iż przedłożony do akt administracyjnych wyrok Sądu Rejonowego z dnia "[...]" skazujący M. D. za znęcanie się nad żoną w czasie ich wspólnego zamieszkiwania świadczy o tym, iż opuszczenie mieszkania przy ul. "[...]" nie miało charakteru dobrowolnego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organ wyjaśnił także I. D., iż meldunek w obecnym stanie prawnym nie rodzi żadnych praw do lokalu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na wymienioną decyzję Wojewody wniósł M. D. żądając uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi M. D. podniósł, iż wydając zaskarżoną decyzję organ oparł się jedynie o ustalenia wyroku karnego, którym uznano skarżącego za winnego znęcania się nad żoną. Jest to jedyny argument świadczący o tym, iż I. D. nie opuściła spornego mieszkania w sposób dobrowolny oraz że nie miała możliwości powrotu do mieszkania. Skarżący wyjaśnił, iż sprawa karna odbyła się przed sprawą o rozwód. Sąd Okręgowy orzekając o rozwodzie i winie małżonków posiadał więc pełną wiedzę o sprawie karnej oraz o okolicznościach i przyczynach rozpadu małżeństwa. Wiedza Sądu Rodzinnego jest – w ocenie skarżącego – nieporównywalnie większa i pełniejsza od tej jaką posiadał Sąd w sprawie karnej. Skarżący przywołał uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego (który orzekał w sprawie o rozwód w II instancji – sygn. akt "[...]"), z którego wynika, iż I. D. wyprowadziła się ze spornego lokalu w dniu 10 października 2002r., a następnie po opuszczeniu mieszkania miała możliwość powrotu. Skarżący argumentował, iż była żona uniemożliwia mu widzenie ich małoletniego syna. Wskazał, iż z wyroku rozwodowego wynika, że I. D. uznana została także za winną rozkładu pożycia małżeńskiego, a jej wina przejawiała się nieumiejętnym budowaniem relacji ojca z dzieckiem poprzez izolowanie dziecka od skarżącego, a następnie na zniechęcaniu dziecka do kontaktów ze skarżącym. W ocenie skarżącego wiążące dla organów winny być ustalenia płynące nie z wyroku karnego, lecz rozwodowego, który zapadł po sprawie karnej. Wskazał skarżący, iż zaskarżona decyzja utrzymuje fikcję meldunkową. I. D. wielokrotnie wskazywała, iż nie wróci do spornego lokalu, nie można więc przyjąć, iż opuszczenie przez nią mieszkania nie było dobrowolne. Wyjaśnił skarżący, iż zaskarżona decyzja ogranicza jego uprawnienia do zbycia lokalu, który jest wyłącznie jego własnością. Posiadanie w mieszkaniu fikcyjnego lokatora sprawia, iż mieszkanie traci na wartości rynkowej. Skarżący podniósł, iż aktualnie toczy się w Sądzie Rejonowym sprawa o podział majątku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Zatem usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organ naruszył prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przepisem tym ustawodawca określił materialnoprawne przesłanki uprawniające właściwy organ do podjęcia decyzji o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, uzależniając wymeldowanie osoby z pobytu stałego od opuszczenia lokalu, które winno mieć charakter trwały i dobrowolny. Na wstępnie podkreślić należy, iż sprawa była już dwukrotnie rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie. Zgodnie z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 lipca 2004r. sygn. akt 2 V SA 4132/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylając poprzednie decyzje organów dotyczące wymeldowania I. D. wraz z synem A. z pobytu stałego z lokalu nr "[...]" przy ul. "[...]" wskazał, iż skarżąca nie opuściła spornego lokalu dobrowolnie lecz została do tego zmuszona na skutek działań swojego męża polegających na znęcaniu się psychicznym i fizycznym (w tej sprawie zapadł wyrok Sądu Rejonowego z dnia "[...]" sygn. akt "[...]", w którym uznano M. D. winnym zarzucanych mu czynów). Sąd przyjął, iż z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego jednoznacznie wynika, że jedną z konsekwencji znęcania się było opuszczenie lokalu przez I. D. w obawie o życie i zdrowie swoje i dziecka. Sąd wskazał także, iż poprzednio rozpatrując sprawę organy uwzględniły jedynie przesłankę faktycznego opuszczenia przez skarżącą lokalu, nie uwzględniając elementu psychicznego, który polega na zamiarze określonego zachowania się. Kolejnym wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2005r. sygn. akt II SA/Ol 390/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie ponownie uchylił decyzje wydane przez organy meldunkowe o wymeldowaniu I. D. wraz z małoletnim synem z mieszkania nr "[...]" przy ul. "[...]". W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, iż organy zignorowały prawomocny wyrok Sądu Rejonowego z dnia "[...]"za psychiczne i fizyczne znęcanie się nad I. D. w okresie wspólnego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu, co może mieć istotne znaczenie dla oceny czy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny. Dalej Sąd w wyroku z dnia 31 sierpnia 2005r. wyraził pogląd, iż wprawdzie w aktualnym stanie prawnym meldunek stanowi rejestrację miejsca faktycznego pobytu, lecz w dalszym ciągu zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanką niezbędną do wymeldowania osoby w drodze decyzji administracyjnej jest fakt opuszczenia przez nią lokalu. W związku z tym nadal zachowują swoją aktualność poglądy wyrażane w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż przez opuszczenie lokalu należy rozumieć jedynie dobrowolne wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, bez dopełnienia obowiązku meldunkowego (tak np. w wyroku NSA z dnia 21 marca 2001r. sygn. akt V SA 2950/00, opublik. LEX nr 80643). Jak wskazano wyżej ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Ponownie orzekając w sprawie organy administracji miały obowiązek wziąć pod uwagę wyrok Sądu Rejonowego z dnia "[...]" skazujący M. D. za znęcanie się na I. D. w czasie ich wspólnego zamieszkiwania oraz wykładnię art. 15 ust. 2 ustawy o dowodach osobistych i ewidencji ludności, z której wynika, że warunkiem koniecznym do wymeldowania osoby z pobytu stałego jest dobrowolne wyprowadzenie się osoby, co do której wpłynął wniosek o wymeldowanie. Dlatego też decyzję organu odwoławczego wydaną zgodnie z wykładnią przedstawioną w wymienionych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie należy uznać za zgodną z prawem. Nadmienić należy, iż organy prawidłowo przyjęły, że opuszczenie mieszkania przy ul "[...]" nie było dobrowolne, skoro z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego z dnia "[...]" wynika, iż to zachowanie skarżącego zmusiło I. D. do opuszczenia spornego lokalu. Zresztą w czasie postępowania administracyjnego I. D. wielokrotnie powoływała się na tę okoliczność. Skład orzekający w niniejszej sprawie będąc związany oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w poprzednich orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie także obowiązany był zastosować się do przedstawionej wykładni art. 15 ust. 2 ustawy. W związku z powyższym Sąd podzielił stanowisko organów meldunkowych, iż I. D. nie opuściła lokalu nr "[...]" przy ul. "[...]" w sposób dobrowolny. W ocenie Sądu za takim stanowiskiem przemawiają ustalenia poczynione przez Sąd Rejonowy w wyroku z dnia "[...]", z których jednoznacznie wynika fakt znęcania się nad I. D. przez skarżącego, co w efekcie zmusiło ją do wyprowadzenia się z przedmiotowego lokalu. Jednocześnie Sąd stoi na stanowisku, iż takie opuszczenie lokalu nie było dobrowolne, w konsekwencji brak jest podstaw prawnych do wymeldowania I. D. wraz z małoletnim synem A. z pobytu stałego w mieszkaniu przy ul "[...]". Odnosząc się do wniosku skarżącego, zgodnie z którym wiążące w sprawie winny być ustalenia płynące z wyroku Sądu Okręgowego z dnia "[...]" sygn. akt "[...]" nie zaś z wyroku karnego z dnia "[...]" wskazać należy, iż ten argument skargi nie mógł skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Przytoczone wyżej wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego obligowały bowiem organy administracji do wzięcia pod uwagę wyroku karnego, z którego wynika bezsprzecznie, iż skarżący znęcał się psychicznie i fizycznie nad I. D. Poza tym z wyroku Sądu Okręgowego z dnia "[...]" oraz z wyroku Sądu Apelacyjnego wynika wprawdzie, iż I. D. wyprowadziła się z mieszkania w dniu 10 października 2002r. Nie wynika jednak, iż I. D. z przedmiotowego lokalu wyprowadziła się w sposób dobrowolny. Sąd Okręgowy ocenił nagannie zasadność wyprowadzenia się powódki z lokalu przy ul. "[...]" jedynie ze względu na wcześniejsze przyczynienie się I. D. do rozpadu małżeństwa. Zresztą Sąd Okręgowy w wydanym wyroku także przyjął, iż agresja skarżącego względem I. D. zasługuje na potępienie. W sprawie bez znaczenia pozostają zawarte w wyroku Sądu Okręgowego z dnia "[...]" ustalenia, iż małżeństwo skarżącego zostało rozwiązane także z winy I. D. z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu tego wyroku. Wyjaśnić także należy, iż stosownie do treści art. 11 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie ma więc prawnej możliwości podważania ustaleń poczynionych w wyroku Sądu Rejonowego z dnia "[...]" co do faktu popełnienia przestępstwa polegającego na znęcaniu się przez skarżącego nad I. D. Dlatego też w sprawie nie mogły odnieść skutku prawnego wnioski skarżącego wskazujące, iż wyrok Sądu Rejonowego został wydany na podstawie nieprawdziwych dowodów, czy też jest wyrokiem niesprawiedliwym. Sąd nie dał wiary także twierdzeniom skarżącego, iż po opuszczeniu lokalu przy ul. "[...]" wielokrotnie namawiał I. D. do powrotu do wspólnie zajmowanego mieszkania, skoro kolejnym wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia "[...]" sygn. akt "[...]" skarżący ponownie został skazany za znęcanie się fizyczne i psychiczne nad I. D. w okresie od października 2002r. (a więc od momentu opuszczenia lokalu przez I. D.) do 17 kwietnia 2003r. Ponadto skarżący przyznał także, iż wymienił zamki w drzwiach mieszkania przy ul. "[...]". Pozostałe argumenty skargi związane z naruszaniem prawa własności skarżącego, czy też kwestie związane z podziałem majątku pomiędzy skarżącym, a I. D. nie mają znaczenia w sprawie, albowiem art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wiąże wymeldowania osoby z pobytu stałego z uregulowaniami dotyczącymi praw rzeczowych, czy też podziałem majątku. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.