II SA/Ol 922/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi T.D. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie "[...]" postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na uchwałę Rady Miejskiej "[...]" T.D. złożył wniosek o zwolnienie go z kosztów sądowych i ustanowienie na jego rzecz radcy prawnego (k. 17-18 akt). W jego uzasadnieniu podał, iż od listopada 2008 r. do grudnia 2009 r. był zarejestrowany jako osoba bezrobotna, a od 4 sierpnia 2009 r. do 31 maja 2010 r. jest zatrudniony na umowę o pracę jako "[...]". Z tego tytułu dochód netto to 1860,43 zł. Nadmienił, iż po ośmiu latach działalności gospodarczej, w roku 2008 zmuszony został zamknąć działalność. Z tego tytułu zobowiązania wynoszą ponad 330000 zł, natomiast należności ok. 60000 zł. Wskazał na okoliczność komorniczego zajęcia dochodu z tytułu umowy o pracę. Stwierdził, iż obecnie jego sytuacja "finansowo-bytowo-życiowa" jest bardzo ciężka i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają ze skarżącym żona i 5-letnia córka; rodzina nie posiada wartościowego majątku; miesięczny dochód netto skarżącego wynosi 1860,43, a jego żony - 1592. Od 2006 r. małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej. Pismem referendarza sądowego z dnia 29 października 2009 r. skarżący został wezwany do dostarczenia wyciągów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych - z okresu ostatnich trzech miesięcy (k. 20). Następnie, stosownie do zarządzenia sądu z dnia 30 października 2009 r., zapytano skarżącego, czy w związku z uchyleniem zaskarżonej uchwały cofa skargę (k. 22 i 26). Ze względu na przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego za okres od 3 sierpnia do 29 października 2009 r. (k. 29-32) wraz z równoczesnym cofnięciem skargi (k. 33), skarżący został wezwany do odpowiedzi na pytanie, czy podtrzymuje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wskazano, iż w razie udzielenia odpowiedzi twierdzącej, należy dostarczyć: 1) kopie dowodów opłacenia należności mieszkaniowych za październik 2009 r., 2) oświadczenie o średniej miesięcznej wysokości pozostałych kosztów utrzymania, 3) wystawione przez pracodawców (skarżącego i jego żony), zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń wypłaconych w październiku 2009 r. i sposobie ich przekazania (k. 35). W piśmie z 1 grudnia 2009 r. (k. 38) T.D. poinformował, iż podtrzymuje wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Oświadczył, iż: "posiada/-/ z żoną rozdzielność majątkową od 29 maja 2006 r. Od tego też czasu nastąpił praktycznie rozpad pożycia małżeńskiego /.../. (Jego) relacje z żoną są, delikatnie mówiąc, nienajlepsze. Toteż nie wystąpi/-/ do żony z prośbą o zaświadczenie o wysokości jej wynagrodzeń wypłaconych za październik 2009 przez pracodawcę. Udzieliła /.../ ona jedynie informacji o wysokości dochodów /.../. Co do wysokości kosztów utrzymania mieszkania, to nie ma/-/ pojęcia jakie one są, ponieważ żona mieszka z rodzicami, a (on) praktycznie tylko tam sypia/-/ (spędza/-/ noc)". Skarżący wskazał, iż postanowieniem Sądu Rejonowego "[...]" z "[...]" 2009 r. został wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Do pisma dołączone zostały kopie: umowy o ustanowienie rozdzielności majątkowej (k. 39), rzeczonego postanowienia (k. 40), listy płac za październik 2009 r. (k. 41). W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, co następuje: Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika - stanowiące przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania [art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zwanej w skrócie p.p.s.a.]. Jeśli natomiast wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, następuje przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa więc na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Winna ona zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które przekonują o zasadności poczynienia na jej rzecz wyjątku od zasady samodzielnego ponoszenia kosztów postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.). W tym względzie pierwszorzędne znaczenie ma oświadczenie składane na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, mające na celu ogólne zobrazowanie sytuacji wnoszącego (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Dlatego wymagać trzeba, by jego treść była spójna i jednoznaczna w swej wymowie z informacjami wynikającymi z materiałów uzyskanych w toku ewentualnego uzupełniającego postępowania wyjaśniającego (art. 255 p.p.s.a.). Poprzestając na analizie rozpatrywanego w niniejszej sprawie wniosku należałoby przyjąć ustalenie, iż żona i dziecko skarżącego pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, zasilanym dochodami obojga małżonków. W wyniku podjęcia działań ukierunkowanych na ocenę możliwości płatniczych strony - poprzez wgląd w bieżące wydatki i faktyczne dochody rodziny (nie został wskazany zakres zajęcia wynagrodzenia, a z treści zażądanych następnie wyciągów bankowych nie wynika, by na wspólne konto małżonków były przekazywane pieniądze z tytułu ich wynagrodzeń) - uzyskano jednakże całkowicie odmienną wiadomość. Otóż, jak wynika z pisma skarżącego z 1 grudnia 2009 r., jego małżeństwo straciło charakter wspólnoty duchowej, fizycznej i gospodarczej ("nastąpił praktycznie rozpad pożycia małżeńskiego we wszystkich trzech aspektach"), "żona mieszka z rodzicami, a (on) praktycznie tylko tam sypia/-/". Tym też uzasadnił on niemożność uzyskania żądanego zaświadczenia od pracodawcy żony oraz brak wiedzy na temat kosztów utrzymania mieszkania. Należałoby zatem domniemywać, iż skarżący, mimo że skonfliktowany z żoną, korzysta z bezinteresownej gościnności jej rodziców. Byłoby to jednak równie sprzeczne ze wskazaniami doświadczenia życiowego, co wytłumaczenie faktu niepodania wysokości jakichkolwiek wydatków bytowych (pkt 2 wezwania) tym, iż skarżący nie jest takowymi obarczony - szczególnie, że, jak zasugerował, gospodaruje samodzielnie. Determinuje to negatywne rozstrzygnięcie zgłoszonego wniosku. Już samo niezastosowanie się strony do wezwania sądu odnosi ten skutek, że w sytuacji braku pełnego wyjaśnienia okoliczności sprawy sąd musi odmówić przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 stycznia 2009 r., sygn. akt II GZ 332/08, publ. w Internecie - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.