II SA/Ol 924/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2016r. sprawy ze skargi W. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"., Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1/ oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokata P. J. M. kwotę 240zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" Prezydent przyznał W. S. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką F. S. w kwocie 520,00 zł, na okres od 1 lutego 2012 r. na stałe. Decyzja ta wygasła z mocy prawa w dniu 1 lipca 2013 r. Natomiast decyzją z dnia "[...]" Prezydent A przyznał W. S. zasiłek dla opiekuna w wysokości 520 zł miesięcznie bezterminowo od 1 lipca 2014 r. Następnie W. S. wnioskiem złożonym w dniu 1 kwietnia 2015 r. oraz uzupełnionym w dniu 27 kwietnia 2015 r. wystąpił do Prezydenta o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką – F. S.. Organ I instancji decyzją z dnia "[...]" odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu swego stanowiska powołał treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Jako podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego wskazał, iż strona ma obecnie ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Prawo do tego zasiłku zostało przyznane decyzją ostateczną z dnia "[...]" i jest na bieżąco realizowane. Organ I instancji wyjaśnił zaś, że stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy o świadczeniach rodzinnych świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo m.in. do zasiłku dla opiekuna o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. W. S. odwołał się od decyzji w ustawowym terminie. Wskazał, iż zaskarżona decyzja jest niesłuszna, rażąco narusza prawo i powinna być usunięta z obrotu prawnego. Wyjaśnił, iż w istocie zwrócił się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w zamian za świadczenie - zasiłek dla opiekuna. Przyznał, iż przysługuje mu obecnie prawo do zasiłku dla opiekuna w związku z opieką nad matką od 1 lipca 2014 r. bezterminowo. Powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13), w treści którego Trybunał uznał za niekonstytucyjny przepis art. 17 ust 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od kryterium wieku. W ocenie strony przepis ten jako niekonstytucyjny nie powinien być stosowany. Podkreślił, iż do wniosku o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego załączył również opinię prawną, z której wynika, że należy się skarżącemu zmiana świadczenia na świadczenia pielęgnacyjne. Wobec powyższego wniósł o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]" orzekło o otrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in., jeżeli: osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Organ odwoławczy wyjaśnił, że na mocy przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych należy stwierdzić, iż zachodzi negatywna przesłanka do przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium argumentowało dalej, że nie ulega wątpliwości, iż wnioskodawca posiada ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Zostało ono stronie przyznane decyzją ostateczną organu I instancji z dnia "[...]" w kwocie 520,00 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2014 r. bezterminowo. Prawo to przysługuje stronie w związku z opieką nad matką F. S.. Okoliczności tej nie kwestionował wnioskodawca w toku postępowania administracyjnego. Tym samym Kolegium stanęło na stanowisku, iż została wypełniona jedna z negatywnych ustawowych przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Warunki jakie muszą zostać spełnione, aby możliwe było przyznanie świadczenia rodzinnego, zostały precyzyjnie i wiążąco określone w ustawie. Nie pozostawiono więc miejsca na tzw. uznanie administracyjne. Odnosząc się do treści złożonego odwołania Kolegium podniosło ponadto, że nie ma możliwości jednoczesnego uchylenia prawa do zasiłku dla opiekuna oraz ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazane postępowania administracyjne różnią się bowiem przedmiotem. Z uwagi na wnioskowy charakter świadczenia w postaci zasiłku dla opiekuna, strona ma jednak możliwość – zdaniem Kolegium - zwrócenia się do organu I instancji o uchylenie prawa do pobieranego obecnie zasiłku. W tym zakresie zostanie wydana stosowna decyzja administracyjna. Kolegium wyjaśniło dalej, że następnie zainteresowany może złożyć stosowny wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie zostanie przeprowadzone przez organ I instancji odrębne postępowanie, zakończone wydaniem stosownej decyzji administracyjnej. Następnie pismem z dnia 29 lipca 2015 r. W. S. wywiódł skargę na wymienioną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). W niniejszej sprawie przedmiotem rozpoznania Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką F. S.. Organy orzekające w sprawie uznały, że skarżący nie spełnił jednej z przesłanek warunkujących przyznanie tego świadczenia, tj. ma ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna. Przypomnieć należy, że art. 17 ust. 1 – 5 ustawy z dnia 28 listopada 2015 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.) formułuje przesłanki warunkujące przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W jego poszczególnych jednostkach redakcyjnych ustawodawca szczegółowo wskazał tryb i określił zasady zobowiązując organy do ich stosowania. Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b ustawy – świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r., poz. 567 ze zm.). Tymczasem – co w przedmiotowej sprawie nie jest sporne – decyzją z dnia "[...]’ Prezydent przyznał skarżącemu zasiłek dla opiekuna (na F. S.) w kwocie 520,00 zł na okres od 1 lipca 2014 r. na stałe. Z unormowania zawartego w art. 17 jednoznacznie wynika, że dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianego w tym przepisie poza wypełnieniem przesłanek podmiotowych, muszą zaistnieć łącznie dwie przesłanki natury przedmiotowej. Pierwsza z nich ma charakter pozytywny i polega – co do zasady – albo na nie podejmowaniu, albo na rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą uprawnioną – stosownie do art. 17 ust 1 ustawy. Druga zaś ma charakter negatywny, a mianowicie świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do świadczeń wymienionych w jej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b. Mając na uwadze powyższe przyjąć należy, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy jednoznacznie stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie sprawującej opiekę, jeżeli ma ona ustalone prawo, m.in. do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Ponadto wskazać należy, że prawo do świadczenia określonego w art. 17 ustawy stanowi zamkniętą regulację normującą możliwość jego przyznania. Dlatego nie można prawa do niego wywodzić z innych niż wskazanych w treści tego przepisu zdarzeń i sytuacji, a tym bardziej z innych ustaw, aniżeli ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyjęcie odmiennego poglądu w rozpatrywanej sprawie oznaczałoby zanegowanie zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP), wymagającej przestrzegania prawa zarówno przez obywateli, jak i organy administracji. (por wyrok WSA w Gliwicach z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 26/14; orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach; cbois.nsa.gov.pl). Wyjaśnić także trzeba, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych obowiązuje i dotychczas jego zgodność z Konstytucją nie została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał w pkt 1 wyroku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. Natomiast w pkt 2 sentencji orzeczono o przyznaniu od Skarbu Państwa adwokatowi ustanowionemu w sprawie wynagrodzenie za pomoc udzieloną z urzędu, na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348, ze zm.).