II SA/Ol 927/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 1 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi A. P. na decyzję "[...]" Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie rozbiórki instalacji grzewczej olejowej postanawia zwolnić skarżącą od wpisu od skargi w kwocie 500 zł i odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w pozostałym zakresie. We wniosku z dnia "[...]", skarżąca – A. P., powołując się na trudną sytuację materialną, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu podniosła, iż mieszka w mieszkaniu komunalnym, jest emerytką i emerytura stanowi jej jedyny dochód. Znaczną jego część musi wydawać na leki, gdyż stan jej zdrowia nie jest zadowalający. Dodatkowo, na utrzymaniu ma pełnoletniego syna, który nie pracuje. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia urzędowego formularza PPF, skarżąca przedłożyła wniosek z dnia "[...]", w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu nawiązała do przedmiotu sprawy, której dotyczy wniesiona przez nią skarga. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem. Obydwoje nie posiadają żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 skarżąca wykazała dochód własny z tytułu emerytury w kwocie "[...]", a w rubryce nr 11 dodała: "Brak innych dochodów". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku art. 245 § 3 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika, następuje natomiast gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania sądowego jedynym w istocie wymogiem dla nadania sprawie dalszego biegu jest uiszczenie przez skarżącą wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Kolejne koszty sądowe mogą bowiem, ale nie muszą, pojawić się dopiero na dalszym jego etapie. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym strona może też, lecz nie musi być zastępowana przez zawodowego pełnomocnika. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi tzw. przymusem adwokacko-radcowskim objęte jest bowiem generalnie dopiero sporządzenie skargi kasacyjnej od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. W postępowaniu przed tym sądem nie znajdują uzasadnienia obawy strony, że bez udziału zawodowego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Wojewódzki sąd administracyjny nie jest bowiem związany granicami skargi, co oznacza, że zostanie ona uwzględniona, jeśli tylko sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem aktu administracyjnego lub czynności, bądź też zobowiązaniem do ich podjęcia (tak np. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 27 września 2004 r., sygn. akt FZ 330/04, niepubl., oraz z dnia 28 września 2004 r., sygn. akt FZ 246/04, niepubl.; por. także postanowienie z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 163/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji, mając na uwadze specyfikę postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym i wymagane na tym jego etapie koszty postępowania, jak również okoliczności niniejszej sprawy, za uzasadnione uznano zwolnienie skarżącej od wpisu od skargi w kwocie 500 zł i jednocześnie odmowę przyznania jej prawa pomocy w pozostałym zakresie. Uznano bowiem, że w sytuacji, gdy jedynym dochodem 2-osobowej rodziny jest obecnie wyłącznie emerytura skarżącej w kwocie "[...]", nie jest możliwe uiszczenie przez nią przedmiotowego wpisu od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej syna. Mając jednak na uwadze to, że trudna obecnie sytuacja finansowa rodziny może ulec poprawie wraz ze znalezieniem pracy przez syna skarżącej, za przedwczesne na tym etapie postępowania uznano przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym i tym samym za usprawiedliwioną uznano odmowę przyznania jej prawa pomocy w pozostałym zakresie. Uznano bowiem, że znalezienie pracy przez syna skarżącej może korzystnie wpłynąć na możliwości płatnicze 2-osobowej rodziny i może pozwolić skarżącej na partycypowanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej syna, w ewentualnych dalszych kosztach sądowych, czy też w kosztach związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika, jeśli jego udział skarżąca uzna ostatecznie za konieczny. W sytuacji zaś, gdy sytuacja finansowa rodziny skarżącej nie ulegnie jednak poprawie, skarżąca będzie mogła wystąpić ponownie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w koniecznym zakresie. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji.