II SA/Ol 93/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2014 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 1 lipca 2013 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wpłynął wniosek J. W. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Decyzją z dnia "[...]" organ pierwszej instancji odmówił stronie wnioskowanego świadczenia. Argumentując swoje stanowisko, wyraził pogląd, że wnioskodawca nie kwalifikuje się do przyznania wnioskowanego świadczenia, z uwagi na brak przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ pierwszej instancji wskazał, że w oparciu o przedłożone orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia "[...]", nie można ustalić, od kiedy istnieje niepełnosprawność jego matki. Od wskazanej decyzji J. W. wniósł odwołanie. Podniósł zarzut nieskompletowania pełnego materiału dowodowego oraz niewyjaśnienia podstawy faktycznej wnioskowanego świadczenia. Wskazał na uchybienie przez organ pierwszej instancji przepisom art. 6, 7, 8, 9 i 10 § 1 k.p.a oraz art. 73, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 86 k.p.a. Podniósł, że nie przeprowadzono również wywiadu środowiskowego w celu ustalenia, że pomoc udzielana matce jest zgodna z ustawą. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]". W motywach uzasadnienia decyzji wskazano przepisy regulujące zasady przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyjaśniając przyczyny odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia podano, że nie została spełniona pozytywna przesłanka konieczna do przyznania tego świadczenia, wynikająca z m.in. art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Podniesiono, że wbrew argumentacji zawartej w odwołaniu, sprawa została dostatecznie wyjaśniona przed rozstrzygnięciem sprawy i organ pierwszej instancji dysponował pełnym materiałem dowodowym, który był potrzebny do rozpoznania wniosku. Skład orzekający Kolegium nie dopatrzył się wskazywanych przez odwołującego się uchybień przepisom art. 6, 7, 8, 9 i10 § 1 Kpa oraz art. 73, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 86 k.p.a. Za bezzasadny uznano również zarzut obrazy art. 9 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. W. zakwestionował stanowisko Kolegium wyrażone w zaskarżonej decyzji. Podniósł, że skoro nie można ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, to należy przyjąć, że niepełnosprawność istnieje od zawsze czyli od urodzenia. W ocenie skarżącego niedopuszczalna jest sytuacja, w której z uwagi na niemożność ustalenia daty powstania niepełnosprawności, jego matka będzie do końca życia pozbawiona opieki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 14 marca 2012 r., poz. 270 – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako p.p.s.a.) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", którym to rozstrzygnięciem Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia "[...]" odmawiającą skarżącemu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką I. W. Organy stanęły na stanowisku, że w niniejszej sprawie nie została spełniona pozytywna przesłanka konieczna do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wynikająca z m.in. art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, a mianowicie, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 18 roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Z tym stanowiskiem nie zgodził się skarżący. Wskazać należy, że od 1 stycznia 2013r. ustawa z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012r. poz. 1548), w odmienny sposób uregulowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz wprowadziła nowe świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. W świetle dodanego tą nowelą art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne (poza innymi kryteriami przewidzianymi ustawą) przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Bezspornym jest, że podopieczna skarżącego – jego matka I. W., dysponuje orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]" (akta adm., k. – 3), z którego wynika, że została ona zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Wskazano jednocześnie, że nie da się ustalić od kiedy ta niepełnosprawność istnieje. Stwierdzono natomiast, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 3 października 2012r. Orzeczenie lekarskie o niepełnosprawności wydane w trybie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a., a więc jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Nie podlega ono weryfikacji przez organ administracji publicznej w prowadzonym przez niego postępowaniu o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Dokument urzędowy bowiem, który spełnia wymogi określone w przepisach ma szczególną moc dowodową w postępowaniu. Polega ona na przyjęciu dwóch domniemań, tzn. prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych. W konsekwencji, organ nie może odrzucić - bez przeprowadzenia przeciwdowodu - istnienia faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym. Stosownie zaś do § 13 ust. 2 pkt 11 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328) określenie daty lub okresu powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności jest obligatoryjnym elementem orzeczenia o niepełnosprawności, a zatem stanowi istotną część merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Wskazać nadto trzeba, że zgodnie z treścią § 14 ust. 4 tegoż rozporządzenia, w przypadku braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności, Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności jest zobowiązany zamieścić w treści orzeczenia określone sformułowanie - "nie da się ustalić". Powyższe oznacza, że ustawodawca wymaga, aby w orzeczeniu właściwej jednostki do spraw orzekania o niepełnosprawności zostało wprost i bez żadnych wątpliwości ustalone, kiedy niepełnosprawność powstała. Przedstawione przez skarżącego orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności przesądza zatem kwestię nie tylko stopnia niepełnosprawności jego matki, ale także fakt, że daty powstania niepełnosprawności nie można ustalić. W takiej sytuacji niedopuszczalne byłoby poczynienie założenia, tak jak chciałby tego skarżący, że niepełnosprawność jego podopiecznej istniała od urodzenia. Zaznaczyć należy, że organ administracyjny rozpoznający wniosek w przedmiocie uprawnień skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego jest związany zawartym w nim rozpoznaniem oraz innymi jego elementami mającymi znamiona stanowczego rozstrzygnięcia. Orzeczenie Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności wydane na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych nie może być zastąpione żadnym innym dokumentem. Wymagane jest bowiem orzeczenie organu powołanego do tego celu. Jest to oczywiście ograniczenie postępowania co do zakresu i sposobu prowadzenia postępowania dowodowego przez organ pomocowy, lecz ma to uzasadnienie w specyfice materii. Rzeczą strony było ewentualne kwestionowanie owego orzeczenia we właściwym trybie odwoławczym, czego nie uczyniono, godząc się z jego treścią i skutkami (vide: wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2012r., I OSK 259/12, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Organy słusznie więc stwierdziły, że nie można przyjąć na gruncie niniejszej sprawy, iż niepełnosprawność matki skarżącego powstała przed ukończeniem 18 roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. To zaś oznaczało zasadną konieczność odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji