II SA/Ol 930/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Starszy referendarz sądowy Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 16 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi D.K. na decyzję Wojewody "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu, skarżący – D.K. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku i nie posiada żadnych dochodów – utrzymuje się z pomocy najbliższych i znajomych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący w rubryce nr 6 (Stan rodzinny) wykazał syna, który jak wskazał w rubryce nr 8 nie ma żadnych dochodów, w rubryce nr 7.1. (Nieruchomości) – dom o powierzchni około 96 m2 ("na kredyt zastaw hipoteczny"), w rubryce nr 10 (Dochody) wpisał: "brak 0 zł", w rubryce nr 9 wskazał wysokość zadłużenia na karcie kredytowej – 2.100 zł oraz wydatki miesięczne: rata kredytu hipotecznego – ok. 2.100 zł, leki – ok. 100 zł, prąd – ok. 200 zł, w rubrykach nr 5 i nr 11 dodał natomiast, iż znajduje się pod stałą opieką lekarzy, przyjmuje leki i nie może się denerwować ze względu na swój stan zdrowia. Do wniosku skarżący załączył kopie: terminarza wizyt w urzędzie pracy (data rejestracji – 15.12.2014 r.), zaświadczenia lekarskiego oraz karty informacyjnej leczenia szpitalnego. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego jej wniosek, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Co do zasady strony zobowiązane są bowiem do ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi natomiast instytucję wyjątkową i z tego też powodu, powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości płatnicze. W warunkach niniejszej sprawy skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Nie wykazał jednak, że nie był i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i syna. Wprawdzie jak wskazał nie osiąga jakiegokolwiek dochodu, lecz korzystając z pomocy najbliższych i znajomych - nawet bez konieczności korzystania ze świadczeń socjalnych - zdobywa środki niezbędne na pokrycie wszelkich wydatków związanych z utrzymaniem własnym i syna oraz domu, w tym spłatą rat kredytu w wysokości ok. 2.100 zł miesięcznie (skarżący wykazał bowiem zadłużenie jedynie na karcie kredytowej), znacznie przekraczających koszty postępowania w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania ograniczają się w istocie do wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W postępowaniu przed sądami administracyjnymi tylko sporządzenie skargi kasacyjnej - stosownie do art. 175 ppsa - objęte jest bowiem szczególnym wymogiem dokonania tej czynności przez profesjonalnie działającego prawnika, pozostałych czynności procesowych strona może dokonywać samodzielnie (zob. postanowienie NSA z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 163/13, orzeczenia.nsa.gov.pl). Etap postępowania, na jakim strona zdecyduje się na ustanowienie zawodowego pełnomocnika zależy wyłącznie od jej woli. Pozostałe koszty sądowe, mogą natomiast, ale nie muszą, pojawić się na dalszym etapie postępowania. Mając na uwadze powyższe, jak również to, że koszty sądowe w sprawie, której przedmiotem jest wymeldowanie należą do najniższych spośród kosztów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych, stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazał, że zdobycie środków pieniężnych na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niego obiektywnie niemożliwe. Z zawartego we wniosku oświadczenia wynika, że dotychczas mógł on liczyć na pomoc najbliższych i znajomych w znacznym zakresie. Mając zatem na uwadze wysokość obciążeń finansowych, jakie musi ponieść w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie, jak również zakres pomocy, z jakiej korzystał dotychczas, przyjąć należy, że dzięki pomocy najbliższych i znajomych będzie w stanie zdobyć środki pieniężne również na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym, szczególnie że nie wskazał, aby dalsza pomoc z ich strony nie była możliwa. W konsekwencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak w sentencji.