II SA/Ol 940/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013r. sprawy ze skargi W. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia zawiesić postępowanie sądowe Decyzją z dnia 23 listopada 2010 r., Prezydent E. przyznał W.Z. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym matką - od dnia 17 września 2012 r. na czas nieokreślony. Decyzją z dnia 15 kwietnia 2013 r., Prezydent Miasta E. orzekł o wygaśnięciu przedmiotowej decyzji z mocy prawa. Następnie, decyzją z dnia 9 lipca 2013 r., organ pierwszej instancji na podstawie art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), odmówił przyznania wnioskodawcy specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad matką, legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym, z uwagi na niespełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania tej opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E., decyzją z dnia 12 sierpnia 2013 r., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji, podzielając w pełni stanowisko organu pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, W.Z. stwierdził, że spełnił ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie przedmiotowego specjalnego zasiłku opiekuńczego. Matka jego od 1993 r. wymaga bowiem stałej opieki, co uniemożliwia mu podjęcie jakiekolwiek, nawet dorywczej, pracy zarobkowej. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Wskazać należy, iż praktyka sądowa opowiada się za szerokim interpretowaniem użytego w tym przepisie pojęcia "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania" wychodząc poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania (zob. B. Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005, str. 302 i n). Ekonomika procesowa, a także względy sprawiedliwości, mogą przemawiać za potrzebą zawieszenia postępowania z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego skarżonym aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie, zawieszenie postępowania sądowego jest uzasadnione zainicjowaniem przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania z wniosku Grupy Posłów na Sejm z dnia 26 lipca 2013 r. o zbadanie zgodności: - przepisu art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z przepisami art. 2 i art. 32 ust. 1 w związku z art. 69 Konstytucji RP, w zakresie nieuzasadnionego pozbawienia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, podmiotów sprawujących opiekę nad osobami, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nie osiemnastego roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej po ukończeniu 25 roku życia, czym naruszone zostały zasady demokratycznego państwa prawa, w szczególności zasada sprawiedliwości społecznej oraz zasada równości wobec prawa i obowiązek zapewnienia osobom niepełnosprawnym pomocy w zabezpieczeniu egzystencji; - przepisów art. 16a ust. 2, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548), z przepisami art. 2 i art. 32 ust. 1 w związku z art. 69 Konstytucji RP. Wniosek ten został zarejestrowany pod sygnaturą K 38/13. Wskazać należy, że od 1 stycznia 2013 r. ustawa zmieniająca ustawę o świadczeniach rodzinnych w odmienny sposób uregulowała prawo do świadczenia pielęgnacyjnego oraz wprowadziła nowe świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. W świetle dodanego tą nowelą art. 17 ust. 1b świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Zgodnie zaś z dodanym art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielniej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Możliwość otrzymania tego nowego świadczenia uzależniona została od spełnienia kryterium dochodowego We wniosku Grupy Posłów na Sejm podkreślono, że wprowadzenie cezury wiekowej w odniesieniu do daty powstania niepełnosprawności w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych pozbawiło uprawnienia do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej podmioty sprawujące opiekę nad osobami, których niepełnosprawność powstała po ukończeniu osiemnastego roku życia bądź w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej po ukończeniu dwudziestego piątego roku życia. Wprawdzie w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej wskazano, iż podmioty, które zostały wyłączone z kręgu osób uprawnionych do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego, zostały wyposażone w prawo do ubiegania się o specjalny zasiłek opiekuńczy, to zapewnienia te należy traktować z dużą dozą ostrożności. Analiza przepisów regulujących zasady i warunki przyznawania specjalnego zasiłku opiekuńczego ujawnia, że uprawnione są do niego tylko osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny. Ustawodawca wprowadza również dodatkowy wymóg w postaci tzw. kryterium dochodowego. Odnotowania również wymaga, iż nawet w przypadku uzyskania uprawnienia do otrzymywania specjalnego zasiłku opiekuńczego jego wysokość jest niższa od kwoty świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wskazane powyżej kwestie mają znaczenie także dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, gdyż, jak wynika z akt administracyjnych, skarżący miał przyznane prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Rozstrzygnięcie przez Trybunał Konstytucyjny opisanego wyżej wniosku o stwierdzenie zgodności z Konstytucją zarówno przepisów zmieniających jak i nowych regulacji zawartych w ustawie o świadczeniach rodzinnych, może mieć wpływ na sytuację prawną skarżącego. Z tego względu, Sąd uznał za zasadne zawieszenie postępowania sądowego do czasu wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.