II SA/Ol 955/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Szczepkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Z. o wyłączenie sędziów WSA w Olsztynie: Marzenny Glabas, Katarzyny Matczak i Adama Matuszaka od orzekania w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 2 września 2010 r., nr "[...]" w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia postanawia oddalić wniosek. WSA/pos.1- sentencja postanowienia W dniu 18 października 2010 r. A.Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 2 września 2010 r., utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia. W dniu 6 grudnia 2010 r. skarżący złożył wniosek o wyłączenie składu orzekającego rozpoznającego skargę w niniejszej sprawie. Wskazał, że podstawą wyłączenia sędzi WSA Marzenny Glabas jest art. 18 § 1 pkt 6a w zw. z art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zaś podstawą wyłączenia sędziów WSA Katarzyny Matczak i Adama Matuszaka jest art. 19 tej ustawy. Podał w uzasadnieniu, że sędzia WSA Marzenna Glabas brała udział w rozpoznawaniu sprawy o sygn. akt II SO/OI 39/09, w której postanowieniem z dnia 16 lutego 2010 r. Sąd wymierzył grzywnę za nieprzekazanie w terminie Sądowi skargi na bezczynność organu w sprawie uposażenia. Zdaniem skarżącego sprawa ta łączy się bezpośrednio ze sprawą o sygn. akt II SA/Ol 638/10, dotyczącą jego skargi na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia 2 września 2010 r. Uzasadniając natomiast wyłączenie sędziów WSA Katarzyny Matczak i Adama Matuszaka, skarżący stwierdził, że sędziowie ci bardzo często orzekali w sprawach z jego skarg. Zaznaczył, że procesuje się "w szerokim zakresie i długim okresie czasu", wobec czego istnieje prawdopodobieństwo, że sędziowie ci są zmęczeni sprawami skarżącego, co mogłoby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w tej sprawie. Wskazani we wniosku o wyłączenie sędziowie złożyli do akt sprawy oświadczenia, w których wskazali, że nie zachodzi między nimi a żadną ze stron tego postępowania okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznaniu tej sprawy. Ponadto oświadczyli, że w niniejszej nie zachodzi żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Sąd uznał dopuszczalność złożenia wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 18 p.p.s.a., który zawiera przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Zgodnie bowiem z art. 271 pkt 1 p.p.s.a. możliwość ewentualnego, późniejszego żądania wznowienia postępowania uzależniona jest od wykazania przez stronę, że przed uprawomocnieniem orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Natomiast w doktrynie wyrażony został pogląd, że nie można skutecznie żądać wznowienia postępowania, jeżeli strona zaniedbała wcześniejszego wystąpienia o wyłączenie sędziego, lub gdy jej wniosek został oddalony przed uprawomocnieniem się wyroku (zob. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 750) Tym samym za dopuszczalne należało uznać złożenie wniosku o wyłączenie sędzi WSA Marzenny Glabas na podstawie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. Powyższe nie oznacza jednak, że wniosek ten jest zasadny. Stosownie do powołanego przepisu, sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Podkreślić należy, że w przepisie tym chodzi o wyłączenie sędziego w sytuacji, w której wydane orzeczenie kończy postępowanie w sprawie. Pojęcie "sprawa" należy rozumieć w znaczeniu materialnoprawnym (por. postanowienie NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt I OZ 763/10). Natomiast w sprawie o sygn. akt II SO/OI 39/09 Sąd postanowieniem z dnia 16 lutego 2010 r. wymierzył grzywnę Dyrektorowi Aresztu Śledczego w B. za nieprzekazanie w terminie Sądowi skargi na bezczynność organu w sprawie uposażenia. Orzeczenie to niewątpliwie nie kończy postępowania w sprawie uposażenia za okres od 23 maja 2009 r. do 321 maja 2009 r. Dodać należy, że wbrew twierdzeniu skarżącego sprawa o sygn. akt II SO/OI 39/09, nie łączy się w ogóle ze sprawą o sygn. akt II SA/Ol 638/10, dotyczącą skargi na Dyrektora Aresztu Śledczego w B. w przedmiocie niewykonania wyroku Sądu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II SAB/Ol 73/09, którym zobowiązano ten organ administracji do wydania aktu administracyjnego w przedmiocie wniosku skarżącego z dnia 7 maja 2009 r., dotyczącego równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego. Odnosząc się natomiast do wniosku o wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. sędziów WSA Katarzyny Matczak i Adama Matuszaka, podnieść należy, że instytucja wyłączenia sędziego jest istotną gwarancją procesową prawidłowego rozpoznania sprawy. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami odnoszącymi się do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Z tych też względów wyłączenie sędziego następuje także w sytuacji gdy istniejące okoliczności mogą wywołać uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W takim przypadku wyłączenie może nastąpić na żądanie sędziego lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wskazani we wniosku sędziowie orzekający w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie złożyli oświadczenie o braku podstaw do wyłączenia z orzekania w przedmiotowej sprawie wobec braku pomiędzy nimi a którąkolwiek ze stron tego postępowania tego rodzaju okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności z niniejszej sprawie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje ugruntowany pogląd, iż skoro sędzia, którego dotyczy wniosek złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2010 r., I OZ 864/10). Skarżący nie wskazał i nie udowodnił żadnych okoliczności dyskredytujących prawdziwość złożonych oświadczeń sędziów. Natomiast zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Wniosek strony o wyłączenie sędziego musi bowiem odpowiadać określonym w ustawie rygorom formalnym i stosownie do art. 20 p.p.s.a., musi zawierać uzasadnienie uprawdopodobniające przyczyny wyłączenia. W niniejszej sprawie skarżący zgłaszając wniosek o wyłączenie sędziów WSA Katarzyny Matczak i Adama Matuszaka wskazał tylko na fakt, iż sędziowie ci często orzekali w sprawach inicjowanych jego skargami, a "zmęczenie" tymi sprawami może –w ocenie skarżącego - wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w tej sprawie. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie istnieją przyczyny fakultatywnego wyłączenia wskazanych sędziów, wymienione enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że użycie w tym przepisie pojęcia "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami, czyli takimi, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 82). Zatem, okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna a nie potencjalna. Nie jest więc wystarczające poddawanie w wątpliwość przez skarżącego bezstronności sędziów w tej sprawie. Niezbędnie jest bowiem wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziów. Dodać należy, że sam fakt że sędzia sądu administracyjnego, którego wyłączenia domaga się skarżący był sprawozdawcą w innej jego sprawie, z jego udziałem nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej w myśl art. 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego (por. postanowienia NSA z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt I OZ 935/05 i z dnia 28 października 2005 r. sygn. akt I OZ 1125/05). Mając na uwadze powyższe rozważania, na mocy art. 19 w zw. z art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.