II SA/Ol 957/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia NSA Janina Kosowska (spr.) Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Protokolant Sekretarz sądowy Grzegorz Knop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że decyzją z dnia 25 lipca 2011 r. Dyrektor Urzędu Pracy Powiatu O. uznał K.S. za osobę bezrobotną i jednocześnie odmówił jej prawa do zasiłku. W uzasadnieniu podał, że prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu, jeżeli w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania był zatrudniony łącznie przez co najmniej 365 dni i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia lub pobierał przypadający po ustaniu zatrudnienia zasiłek macierzyński, jeżeli podstawę wymiaru zasiłku stanowiła kwota w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia. Natomiast z przedstawionych dokumentów wynikało, że w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację strona była zatrudniona i pobierała, po ustaniu zatrudnienia, zasiłek macierzyński łącznie co najmniej 365 dni, lecz podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego stanowiła kwota niższa od minimalnego wynagrodzenia. W tej sytuacji należało uznać wnioskodawczynie za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. W odwołaniu od powyższej decyzji K.S. podała, że jest samotną matką, wychowującą dwoje niepełnosprawnych dzieci, które wymagają stałej opieki lekarskiej i rehabilitacji. Wskazała, że pozostaje bez środków do życia i wniosła o uwzględnienie jej sytuacji rodzinnej i finansowej. Decyzją z dnia 11 października 2011 r. Wojewoda W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wyjaśnił w uzasadnieniu, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym prawa do zasiłku stanowił art. 71 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przewidywały one, że osoba, która w ciągu 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji nie udokumentuje przepracowania okresu 365 dni i osiągania z tego tytułu wynagrodzenia w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składek na Fundusz Pracy, lub też w okresie 365 dni nie pobierała zasiłku macierzyńskiego, którego podstawę wymiaru stanowiła kwota co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, wówczas nie uzyska prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Z akt sprawy wynikało natomiast, że odwołująca się w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację w dniu 25 lipca 2011 r., tj. od 24 stycznia 2010 r. do 24 lipca 2011 r., była zatrudniona w "[...]" (od dnia 17 maja 2010 r. do dnia 21 lutego 2011 r.) oraz pobierała zasiłek macierzyński (od dnia 22 lutego 2011 r. do dnia 24 lipca 2011 r.). Wojewoda zauważył, że wprawdzie wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu wykonywania pracy stanowiła kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, lecz podstawę wymiaru zasiłku macierzyńskiego stanowiła kwota nieprzekraczająca minimalnego wynagrodzenia za pracę. Z zestawienia dochodów uzyskiwanych przez K.S. w okresie od dnia 24 stycznia 2010 r. do dnia rejestracji w urzędzie pracy, wynikało, że wynagrodzenie w kwocie równej bądź przekraczającej minimalne wynagrodzenie za pracę strona uzyskiwała przez cały okres zatrudnienia, wynoszący 348 dni. Natomiast przez cały okres pobierania zasiłku macierzyńskiego jego wysokość ustalano w oparciu o kwotę niższą od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wobec powyższego, z okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego nie zaliczono żadnego dnia. Ponieważ odwołująca się w okresie 18 miesięcy przed datą rejestracji uzyskiwała wynagrodzenie w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę tylko przez 348 dni, to odwołująca się nie spełniała ustawowego warunku do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ odwoławczy przyznał, że sytuacja strony jest trudna i jednocześnie wyjaśnił, że z uwagi na bezwzględnie obowiązujący charakter przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie miał możliwości uznaniowego orzekania o przyznaniu bezrobotnej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W skardze na powyższą decyzję, błędnie nazwaną odwołaniem i skierowaną do Sądu Rejonowego w Olsztynie, K.S. powtórzyła argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu. Do skargi załączyła m.in. zaświadczenia o wypłaconych zasiłkach/ świadczeniach za okres po ustaniu ubezpieczenia. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2011 r., sygn. akt IV P 561/11 Sąd Rejonowy Olsztynie, Wydział VI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, przekazał sprawę do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w razie, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego lub postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa przyznania skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych na podstawie art. 71 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.). Zgodnie z powołanymi przepisami, prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy po upływie 7 dni od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, z zastrzeżeniem art. 75, jeżeli nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz w okresie 18 miesięcy poprzedzających dzień zarejestrowania, łącznie przez okres co najmniej 365 dni był zatrudniony i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę, od którego istnieje obowiązek opłacania składki na Fundusz Pracy, z zastrzeżeniem art. 104a-105; w okresie tym nie uwzględnia się okresów urlopów bezpłatnych trwających łącznie dłużej niż 30 dni. Do 365 dni, o których mowa w cytowanym ust. 1 pkt 2, zalicza się również okresy pobierania m.in. zasiłku macierzyńskiego, jeżeli podstawę wymiaru tego zasiłku, z uwzględnieniem kwoty składek na ubezpieczenia społeczne, stanowiła kwota wynosząca co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę (art. 71 ust. 2 pkt 3). Z akt sprawy wynika, że skarżąca zarejestrowała się w Urzędzie Pracy Powiatu O. w dniu 25 lipca 2011 r. W okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację była zatrudniona w "[...]" (od dnia 17 maja 2010 r. do dnia 21 lutego 2011 r.), gdzie otrzymywała wynagrodzenie w kwocie równiej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę. Następnie, w okresie od dnia 22 lutego 2011 r. do dnia 24 lipca 2011 r. pobierała zasiłek macierzyński, a podstawę wymiaru tego zasiłku stanowiła kwota niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę (vide: zaświadczenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. z dnia 25 lipca 2011 r.). Zgodnie z art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 ze zm.) miesięczny zasiłek macierzyński wynosi 100 % podstawy wymiaru zasiłku. Do zasiłku macierzyńskiego, w myśl art. 52 tej ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy art. 36 ust. 2-4, art. 38 ust. 1, art. 42, 43, 48 ust. 1 oraz art. 49 i 50. Stosownie zaś do art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu niebędącemu pracownikiem stanowi przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Z cytowanych przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa wynika, że zasiłek macierzyński odpowiada 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłacanego za okres poprzednich dwunastu miesięcy kalendarzowych przed powstaniem niezdolności do pracy. Należy jednakże zauważyć, że stosownie do art. 34 ust. 1 w zw. z art. 47 tej ustawy, podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego nie może być niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71 % tego wynagrodzenia, a w przypadku osób, o których mowa w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679 ze zm.) - od kwoty wynagrodzenia, o którym mowa w tym przepisie, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71 % tego wynagrodzenia. Wobec powyższego, skoro skarżąca rozpoczęła pobieranie zasiłku macierzyńskiego w dniu 22 lutego 2011 r., to jego wysokość winna zostać ustalona w odniesieniu do wielkości minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2011 r. Od dnia 1 stycznia 2011 r. stawka minimalnego wynagrodzenia została ustalona w wysokości 1.386 zł, co wynika z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 października 2010 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2011 r. (Dz. U. nr 194, poz. 1288). Z treści zaświadczeń o wypłaconych zasiłkach/świadczeniach za okres po ustaniu ubezpieczenia z dnia 25 lipca 2011 r. i z dnia 7 września 2011 r. wynika natomiast, że podstawę wypłaconego skarżącej zasiłku macierzyńskiego ustalono w odniesieniu do kwoty 1.317 zł, tj. z uwzględnieniem minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w 2010 r. (zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2010 r., M.P. nr 48, poz. 709). Podwyższenie z dniem 1 stycznia 2011 r. wysokości minimalnego wynagrodzenia nie spowodowało zatem podwyższenia świadczenia skarżącej, a w konsekwencji tego podstawa wymiaru pobieranego przez nią zasiłku macierzyńskiego nie odpowiadała minimalnemu wynagrodzeniu. Podkreślenia wymaga, że w okresie zatrudnienia (w pełnym wymiarze czasu pracy), skarżąca pobierała wynagrodzenie, którego wysokość odpowiadała minimalnemu wynagrodzeniu. Gwarantowało jej to dostęp do zabezpieczenia społecznego i zabezpieczenia przeciwko bezrobociu. Należy bowiem zauważyć, że art. 6 ust. 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu pełni wobec pracowników funkcję ochronną. Skoro zaś celem regulacji waloryzujących corocznie wysokość minimalnego wynagrodzenia jest regularna poprawa standardu bytowania pracowników (osób ubezpieczonych, opłacających składki na Fundusz Pracy i Fundusz Ubezpieczeń Społecznych), stosownie do wzrastających cen towarów i usług, to te same regulacje nie mogą w sferze zabezpieczenia społecznego równolegle prowadzić do pogarszania sytuacji prawnej beneficjentów pomocy publicznej w stosunku do tej, w jakiej znajdowali się przed aktualizacją minimalnego wynagrodzenia. Prawne mechanizmy ochrony ekonomicznej pracowników przewidziane przez prawo pracy nie mogą prowadzić do pozbawiania ich praw służących odzyskaniu utraconego bez własnej winy zatrudnienia, z wykorzystaniem zorganizowanej pomocy publicznej przewidzianej w prawie administracyjnym. Przeciwny wniosek byłby nie do pogodzenia z racjonalnością ustawodawcy, a odmienna wykładnia godziłaby w zasadę demokratycznego państwa prawnego, wyrażoną w art. 2 Konstytucji PR (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w wyroku z dnia 4 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Rz 1007/09). Zmiana (podwyższenie) z dniem 1 stycznia 2011 r. minimalnego wynagrodzenia nie powinna więc skutkować pominięciem okresów pobierania przez skarżącą zasiłku macierzyńskiego przy określaniu, wymaganych przez art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, 365 dni zatrudnienia. Zatem w tej konkretnej sprawie, przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego należy mieć na uwadze jaka była wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę w momencie uzyskania przez skarżącą prawa do zasiłku macierzyńskiego. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji winien podjąć rozstrzygnięcie o prawie skarżącej do zasiłku dla bezrobotnych z uwzględnieniem powyższych rozważań Sądu. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji wyroku.