II SA/Ol 958/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant aplikant radcowski Marcin Gradowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2009 r. sprawy ze skargi W. B. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, że W. B. pismem z dnia 7 kwietnia 2008 r. wniósł o wymeldowanie z mieszkania znajdującego się w "[...]" przy ul. A m.in. jego żony D. B. Wskazał, że małżonka wyprowadziła się z mieszkania w maju 2007 r. zabierając ze sobą wszystkie rzeczy osobiste i obecnie przebywa za granicą. W toku postępowania administracyjnego W. B. podał dodatkowo m.in. że D. B. podjęła pracę za granicą w Niemczech ok. 3 – 4 lata temu i do domu przyjeżdża kilka razy w roku, jej pobyt w mieszkaniu ma charakter odwiedzin dorosłego syna. Syn zeznał, że D. B. wyjechała do Niemiec ok. 3 lata temu, gdzie pracuje, do mieszkania w "[...]" przyjeżdża kilka razy w roku. Z mieszkania zabrała swoje rzeczy osobiste w związku z pracą za granicą. Stwierdził, że nigdy nie wspominała, aby zamierzała pozostać na stałe za granicą. D. B. w piśmie z dnia "[...]’ podała, że nie wyraża zgody na wymeldowanie, ponieważ zamierza wrócić i pozostać w tym lokalu, a lokal opuściła w czerwcu 2007 r. w związku z ciągłymi awanturami wszczynanymi przez W. B., który ma z tego powodu dwa wyroki sądowe (za znęcanie się nad rodziną). Lokal opuściła dobrowolnie. Za granicą przebywa czasowo, do lokalu zamierza wrócić w niedalekiej przyszłości, co uzależnia od znalezienia pracy. Wyrokiem z dnia 11 lutego 2008 r. wydanym przez Sąd Rejonowy w Giżycku V Wydział Grodzki W. B. został uznany za winnego popełnienia czynu z art. 207 § 1 k.k. Natomiast Wójt Gminy po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego decyzją z dnia "[...]" orzekł o wymeldowaniu D. B. z miejsca zameldowania na pobyt stały, uznając, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 15 ust 2 i 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, w szczególności zebrany w sprawie materiał dowodowy świadczy o dobrowolnym opuszczeniu przez D. B lokalu z zamiarem trwałego pozostania poza granicami kraju, tym samym zmiany miejsca pobytu. Od powyższej decyzji odwołała się D. B., argumentując, że nie zgadza się z decyzją organu I instancji, gdyż opuszczenie lokalu ma związek z wykonywaną poza granicami kraju pracą. Wskazała, że sezonowe wyjazdy do pracy za granicę mają miejsce od 2005 r., lecz wówczas trwały nie dłużej niż 3 miesiące. Nie wiedziała o konieczności zgłaszania organowi meldunkowemu wyjazdu czasowego za granicę, dlatego też nie dopełniła tego obowiązku wcześniej. Wojewoda decyzją z dnia "[...]" uchylił decyzję Wójta Gminy i odmówił wymeldowania D. B. W uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie rozstrzygnięcie organu I instancji jest sprzeczne z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, gdyż opuszczenie lokalu przez D. B. nie nosi znamion trwałej rezygnacji z dalszego zamieszkiwania go, pomimo iż było dobrowolne i świadome. Pobyt ww. za granicą wiąże się wyłącznie z wykonywaną tam pracą, zaś miejscem pobytu stałego nadal pozostaje lokal w "[...]". Ponadto nie została spełniona przesłanka trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego, mając na uwadze częstotliwość pobytów D. B. w mieszkaniu. Od decyzji Wojewody skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył W. B., zarzucając naruszenie art. 83 Konstytucji oraz art. 6 ust 1 i art. 15 ust 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Według skarżącego zebrany w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy bezspornie wskazuje, że została spełniona przesłanka dobrowolnego opuszczenia przez D. B. miejsca pobytu stałego trwającego dłużej niż 3 miesiące. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że organ orzeka o stanie faktycznym sprawy istniejącym w dniu wydania decyzji, ten zaś wskazuje, że D. B. nie zerwała więzi z przedmiotowym lokalem. Decyzja o wymeldowaniu byłaby więc przedwczesna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnienia wymaga, iż sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się do oceny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz.1269 ze zmianami). Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności decyzji administracyjnej. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej w dalszym ciągu uzasadnienia jako ppsa) uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 ppsa) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie została podjęta z naruszeniem przepisów prawa. Przesłanki wymeldowania określone zostały w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006r., nr 139, poz. 993, tekst jednolity), w myśl którego organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, a także nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wymeldowanie jest więc potwierdzeniem określonego faktu, a wskazane w art. 15 ust. 2 ww. ustawy przesłanki jedynie umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 2 b, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma potwierdzić fakt pobytu w tym lokalu. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem ciążącej na organie administracji powinności dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2003r., V S.A. 1398/02, LEX nr 159189.) Warto zwrócić uwagę w tym miejscu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. (sygn. akt K 20/01, OTK-A2002/3/34). Z orzeczenia tego wynika, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim. Przepisy meldunkowe nie mogą zatem służyć utrzymywaniu fikcji pobytu w lokalu osoby, która tam rzeczywiście nie przebywa. Jednakże w kontekście przedmiotowej sprawy należy pamiętać, że o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały. Z analizy akt przedmiotowej sprawy wynika, że D. B. przebywa poza granicami kraju od 2005 r., gdzie pracuje. W maju 2007r. zabrała z mieszkania, ul. A wszystkie ubrania wielosezonowe. D. B. stwierdziła, że wyprowadziła się z przedmiotowego lokalu ze względu na częste awantury męża. Potwierdziła, że opuściła je dobrowolnie, zachowując jednak klucze do mieszkania. Ponadto z zeznań M. B., syna D. B. (k. – 50 i 51, akta adm.) wynika, że D. B. została zmuszona do zabrania z lokalu przy ulicy A w "[...]" większości swoich rzeczy, ponieważ agresywne zachowanie W. B. zagrażało tym rzeczom. Syn M. B. podniósł, że jego mama w 2006r. wniosła sprawę do sądu o znęcanie się nad rodziną. Sprawa ta zakończyła się wydaniem pierwszego wyroku, którym skazano skarżącego za znęcanie się nad rodziną. Następną sprawę wniosła córka skarżącego, co potwierdza załączony do akt sprawy ( k. – 43, akta adm.) wyrok z dnia 11 lutego 2008r. Sądu Rejonowego, którym W. B. został skazany za to, że w okresie od czerwca 2006r. do dnia 5 maja 2007r. w miejscowości "[...]" ul. A fizycznie i psychicznie znęcał się nad A. M. i córką A. B. w ten sposób, że będąc pod działaniem alkoholu wyzywał ich słowami wulgarnymi powszechnie uznanymi za obelżywe, wyganiał z domu oraz szarpał za ubrania, a ponadto groził pobiciem i pozbawieniem życia A. M., tj. za czyn z art. 207 § 1 kk i za to został skazany na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Poza tym z zeznań M. B. wynika, że jego matka systematycznie pojawiała się w lokalu przy ulicy A w "[...]", podczas powrotów z pracy w Niemczech. Były to krótkie, najczęściej 2 – tygodniowe pobyty. Ostatnia wizyta miała miejsce w maju 2008r., jednakże był to pobyt epizodyczny. Fakt sporadycznego zamieszkiwania przez D. B. we wspomnianym lokalu podtrzymuje również J. S., będąca jako lokator mieszkania przy ulicy A w "[...]" świadkiem w postępowaniu administracyjnym. Jej wyjaśnienia potwierdzają także istnienie agresywnego stosunku W. B. do rodziny, w tym żony. Wskazała ona również na liczne awantury wywoływane przez skarżącego oraz nadużywanie przez niego alkoholu. Potwierdziła też, że d. B. pojawia się regularnie w mieszkaniu przy ulicy A po powrocie z pracy w Niemczech. W ocenie Sądu z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że D. B. opuściła lokal przy ulicy A w "[...]" dobrowolnie, przede wszystkim z powodu wykonywania pracy w Niemczech, a także z uwagi na trudną sytuację rodzinną, związaną głównie z awanturniczymi zachowaniami jej męża. W związku z tym niewątpliwie zaszła jedna z przesłanek wymeldowania tej osoby z pobytu stałego w przedmiotowym lokalu, w postaci dobrowolnego opuszczenia takiego lokalu. Jednakże dla skutecznego wymeldowania osoby z pobytu stałego w danym lokalu niezbędne jest również spełnienie przesłanki trwałego opuszczenia mieszkania. W niniejszej sprawie przesłanka ta nie została spełniona. Przede wszystkim jak wynika z akt administracyjnych sprawy (akta adm., k. – 64) D. B. zgłosiła Wójtowi w dniu 29 sierpnia 2008r. miejsce pobytu czasowego trwającego ponad 2 miesiące. Jako adres pobytu czasowego wskazała ul. B w miejscowości "[...]". D. B. przed rozpatrzeniem sprawy przez organ II instancji dopełniła więc obowiązku z art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, według którego osoba, która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż 3 miesiące, jest obowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi. Ponadto trzeba mieć na uwadze, że nawet zaniechanie wykonania obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, nałożonego przez art. 15 ust. 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, nie ma żadnego wpływu na ustalenie przesłanek z art. 15 ust. 2 tej ustawy do wymeldowania z pobytu stałego. Wyjazd za granicę nie jest bowiem równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu stałego, uzasadniającym wymeldowanie (wyrok z dnia 7 grudnia 2005r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, II OSK 302/05, nr LEX 190969). Tym bardziej zgłoszenie pobytu czasowego poza granicami kraju nie pozwala przyjąć, że D. B. przeniosła definitywnie centrum swoich spraw życiowych poza mieszkanie położone przy ulicy A w "[...]", a w związku z tym nie można uznać, iż zerwała ona całkowicie więzi z tym mieszkaniem. Regularne pobyty w tym lokalu (maj, wrzesień, grudzień 2007r., luty, sierpień 2008r.) oraz swobodny dostęp do niego przekonują, w ocenie Sądu, że strona nie zrezygnowała z przebywania w nim, nawet w sytuacji, gdy podczas pobytów w kraju uczestniczka postępowania nie nocowała przez cały czas w przedmiotowym lokalu. Zresztą okoliczność nocowania poza lokalem spowodowana była częściowo zagrożoną ciążą córki uczestniczki postępowania. Ponadto nadal znajdują się tam jej niektóre rzeczy, co potwierdzono podczas oględzin lokalu. W ocenie Sądu zrozumiałym jest również, że D. B. większość swoich ubrań i przedmiotów zabrała ze wspomnianego mieszkania w celu ich używania podczas pobytu zarobkowego poza granicami Polski, a także z obawy przed zniszczeniem ich przez jej męża. Jest to tym bardziej wiarygodny argument, że w aktach sprawy znajdują się materiały potwierdzające wszczynanie przez skarżącego awantur oraz popełnienie przez niego przestępstwa przeciwko jego rodzinie. Ponadto należy wskazać, że D. B. dokonywała regularnych opłat na utrzymanie przedmiotowego mieszkania. Fakt wnoszenia takich opłat od momentu złożenia wniosku o wymeldowanie potwierdza sam skarżący (protokół rozprawy przed przed tut. sądem z dnia 17 lutego 2009r.). Powyższe przekonuje, że D. B. nie zerwała więzi z przedmiotowym mieszkaniem i nie miała też takich zamiarów. Z całą pewnością więc nie można przyjąć, że przeniosła ona centrum swoich spraw życiowych poza lokal mieszkalny położony przy ulicy A. Jeszcze raz należy zatem podkreślić, że w świetle zebranego w sprawie, obszernego materiału dowodowego nie można stwierdzić, iż D. B. zerwała definitywnie więzi z lokalem położonym przy ulicy A, tym samym nie można uznać, że opuściła ona trwale ten lokal mieszkalny. Tymczasem przesłanka trwałego opuszczenia lokalu musi być spełniona aby miało miejsce skuteczne wymeldowanie osoby z miejsca jej stałego pobytu. W tym stanie rzeczy skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.