II SA/Ol 96/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora Sędziowie Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013r. sprawy ze skargi K. Ż. i L. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie opłaty legalizacyjnej oddala skargę. Postanowieniem z dnia 30 października 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. nałożył na K. i L.Ż. opłatę legalizacyjną w kwocie 50.000 zł za rozbudowę położonego na działce "[...]" budynku mieszkalnego bez wymaganego pozwolenia na budowę i zobowiązał inwestorów do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. W uzasadnieniu podał, że postanowieniem z dnia 30 stycznia 2012 r. inwestorzy zostali zobowiązani do przedstawienia w zakreślonym terminie dokumentów umożliwiających legalizację przedmiotowej inwestycji. Następnie postanowieniem z dnia 11 września 2012 r. organ nałożył na inwestorów obowiązek usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym rozbudowy budynku mieszkalnego. Ponownie sprawdzając projekt budowlany stwierdzono, że spełnione zostały wymagania określone w art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Wobec powyższego, stosownie do z art. 49 ust. 2 zw. z art. 59f ust. 1 ustawy Prawo budowlane ustalono opłatę legalizacyjna w wysokości 50.000 zł. W złożonym zażaleniu K. i L.Ż. podali, że rozbudowa zrealizowana została w 1994 r., a obiekt nie naruszał przepisów regulujących kwestie zagospodarowania przestrzennego. W ramach doprowadzenia rozbudowy do stanu zgodnego z prawem uzyskali decyzję Wójta Gminy P. z dnia 19 kwietnia 1995 r. o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu i zlecili opracowanie projektu. Podjęte działania nie zostały jednak doprowadzone do końca. Zdaniem żalących się, sytuacja wymagała wprawdzie prowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania naprawczego i legalizacji samowoli, lecz bez konieczności opłaty legalizacyjnej, gdyż rozbudowa powstała w okresie, gdy legalizacja samowoli nie podlegała tej opłacie. Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2012 r. W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił i szczegółowo przedstawił sposób wyliczenia wysokości spornej opłaty. Przyjął bowiem współczynniki i stawkę zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i ustalonym stanem faktycznym. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że inwestorzy nie legitymowali się ostateczną decyzją właściwego organu o pozwoleniu na budowę, wobec czego przedmiotowy obiekt budowlany został wykonany w warunkach samowoli budowlanej. Podkreślił, że to inwestorzy wskazali do protokołu datę rozbudowy. Dodał, że w toku postępowania byli oni informowali, że postępowanie legalizacyjne kończy się wniesieniem stosownej opłaty. Inwestorzy zrealizowali nałożone na nich obowiązki, wobec czego zasadnie organ pierwszej instancji ustalił sporną opłatę. WINB wyjaśnił ponadto, że art. 49 Prawa budowlanego wszedł w życie z dniem 11 lipca 2003 r., a popełnione przed tą datą samowole budowlane podlegały bezwzględnej rozbiórce na podstawie art. 48 prawa budowlanego. W złożonej skardze K. i L.Ż. powtórzyli w całości argumentację zawartą w zażaleniu. W odpowiedzi na skargę W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013 r. skarżący podał, że godzi się na opłatę legalizacyjną, lecz nie w ustalonej wysokości, gdyż przekracza ona jego możliwości finansowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu nadzoru budowlanego, którym zobowiązano skarżących do uiszczenia opłaty legalizacyjnej za rozbudowę domu mieszkalnego. Stosownie do art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.) właściwy organ nadzoru budowlanego, stwierdzając możliwość zalegalizowania obiektu budowlanego będącego w budowie lub już wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, jest obowiązany wydać postanowienie, w którym wstrzymuje prowadzone roboty, określa wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia w określonym terminie niezbędnych do załatwienia sprawy dokumentów. Przedstawienie przez inwestora żądanych dokumentów, w myśl art. 48 ust. 5, traktowane jest jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i o pozwolenie na wznowienie robót, o ile budowa nie została już zakończona. W toku postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego właściwy organ zobowiązany jest do zbadania zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, kompletności projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz wykonania projektu budowlanego przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane. Pozytywny wynik powyższych czynności powoduje, że możliwe jest wydanie postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Do ustalenia tej opłaty stosuje się przepisy o wymierzaniu kary za istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego lub inne rażące naruszenia warunków pozwolenia na budowę, przewidziane w art. 59 f Prawa budowlanego, przy czym, stawka w odniesieniu do opłaty legalizacyjnej podlega pięćdziesięciokrotnemu podwyższeniu (art. 49 ust. 2). Wymierzana opłata legalizacyjna stanowi natomiast iloczyn stawki opłaty (s), współczynnika kategorii obiektu budowlanego (k) i współczynnika wielkości obiektu budowlanego (w), stawka opłaty (s) wynosi 500 zł (art. 59f ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego). Należy zaznaczyć, że spełnienie przez inwestora powyższych wymagań obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i pozwoleniu na wznowienie robót, zaś w przypadku zakończenia budowy - tylko o zatwierdzeniu projektu. Nieuiszczenie natomiast opłaty legalizacyjnej skutkuje wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części (art. 49 ust. 3 i ust. 4). W niniejszej sprawie prawidłowo organy obu instancji przyjęły, że przedmiotowa rozbudowa została wykonana pod rządami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. K.Ż. zeznała bowiem do protokołu z dnia 6 czerwca 2010 r., że budowa wykonana była 14 lat wcześniej, zaś do protokołu z dnia 5 sierpnia 2010 r., inwestorzy podali, że rozbudowę wykonali w 1996 r. lub 1997 r. Prawidłowo również ustalono wysokości opłaty legalizacyjnej. Właściwie bowiem zaklasyfikowano sporny budynek do I kategorii obiektów budowlanych, do której ustawodawca zaliczył budynki mieszkalne jednorodzinne. Kategorii tej dopowiada współczynnik kategorii obiektu (k) "2" i współczynnik wielkości obiektu (w) "1". W tej sytuacji opłata została ustalona prawidłowo (500 zł x 2 x 1 x 50). Przyznać należy, że ustalona kwota opłaty legalizacyjnej jest bardzo wysoka, jednak obowiązujące przepisy prawa nie przewidują żadnej możliwości miarkowania wysokości tej opłaty. Zgodnie z art. 59f ust. 1 i ust. 2 Prawa budowlanego tylko takie cechy, jak: kategoria obiektu, współczynnik kategorii obiektu oraz współczynnik wielkości obiektu, które określono enumeratywnie w załączniku do powołanej wyżej ustawy, mają wpływ na wysokość opłaty legalizacyjnej. Metoda likwidowania samowoli budowlanej jest surowa i nacechowana automatyzmem, lecz nie wykracza poza granice wyznaczone normami konstytucyjnymi. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca jednakowo traktuje wszystkich adresatów normy z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, gdyż wykluczył możliwość uwzględnienia przez organy nadzoru budowlanego jakichkolwiek dodatkowych, nieprzewidzianych ustawowo lub nie związanych z istotą problemu samowoli, kryteriów przemawiających za odmiennym podejściem do poszczególnych przypadków (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 854/05). Z powyższych względów, przy ocenie zaskarżonego postanowienia nie było możliwe uwzględnienie argumentacji, że wysokość ustalonej opłaty przekracza możliwości finansowe skarżących. Należy ponadto wyjaśnić skarżącym, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 7 poz. 718), która weszła w życie z dniem 11 lipca 2003 r., do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy dotychczasowe, z zastrzeżeniem ust. 2. Przepis ust. 2 stanowi natomiast, że do postępowań - dotyczących obiektów budowlanych lub ich części będących w budowie albo wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ - wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy art. 1 pkt 37-39 oraz - w części odnoszącej się do art. 48 ust. 2 ustawy, o której mowa w art. 1 - art. 1 pkt 41. Wobec powyższego, osoby, które pod rządami przepisów obowiązujących przed dniem 11 lipca 2003 r. spełniały przesłanki uzyskania zatwierdzenia projektu budowlanego w przypadku zakończenia robót budowlanych, mogły przed tym dniem ubiegać się o taką decyzję bez wnoszenia opłaty legalizacyjnej. Jeżeli jednak nie wystąpiły z wnioskiem w tej sprawie lub postępowanie nie zostało zakończone ostateczną decyzją, stosuje się nowe regulacje. W konsekwencji osoby te mogą się ubiegać o zatwierdzenie projektu budowlanego pod warunkiem wniesienia opłaty legalizacyjnej. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), skargę należało oddalić.