II SA/Ol 991/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. Ż. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego sprawie ze skargi I. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące ustanowienie radcy prawnego, 2. oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia I. Ż. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z wnioskiem z dnia 18 marca 2010r. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W sprawie tej Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie prawomocnym postanowieniem z 30 grudnia 2009r., sygn. akt II SO/Ol 14/09, zwolnił skarżącego od kosztów sądowych. Natomiast wyrokiem z dnia 25 lutego 2010r., sygn. akt II SA/Ol 991/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę I. Ż. w części dotyczącej odmowy udzielenia informacji publicznej dotyczącej treści dokumentów oznaczonych informacją, iż ich treść stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa, a w pozostałej części skargę odrzucił. We wniosku z dnia 18 marca 2010r. skarżący podał, iż jest emerytem posiadającym na wychowaniu niepełnosprawnego syna, wymagającego ciągłego leczenia i rehabilitacji. Podkreślił, że związane z tym wydatki są bardzo duże i wynoszą około 500 zł miesięcznie. Koszty utrzymania mieszkania to natomiast około 800 zł. Ponadto wobec ustalenia separacji małżeńskiej postanowieniem sądowym z dnia 22 października 2009r. płaci alimenty w wysokości 400 zł. W rubryce nr 10 formularza wniosku ("Dochody") wykazał emeryturę własną i rentę socjalną syna w łącznej kwocie 2.141,66 zł netto. W rubryce nr 11 formularza wniosku dodał, iż jest zadłużony u rodziny na kwotę 500 zł. W związku z powyższym podniósł, że poniesienie kosztów sądowych nie jest w jego przypadku praktycznie możliwe i byłoby równoznaczne z pozbawieniem jego rodziny środków do życia, a ponadto wymagałoby zaciągnięcia pożyczki, której spłacenie wydaje się być niemożliwe, a na pewno bardzo utrudnione. Dodał, iż zainicjował wiele spraw sądowych, a ich ogólny koszt wynosi 2.000 zł. Postanowieniem z dnia 12 maja 2010r., sygn. akt II SA/Ol 991/09, Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie radcy prawnego. I. Ż. złożył w jednym piśmie sprzeciw od powyższego postanowienia, jak również od orzeczeń Referendarzy zapadłych w innych, zainicjowanych przez niego, sprawach zarejestrowanych w Sądzie. Wniósł o przyznanie prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem. Podniósł, że wykazał aktualną sytuację finansową rodziny, którą ocenia jako gorszą w porównaniu z sytuacją, która była podstawą wcześniejszych orzeczeń przyznających prawo pomocy w części. W jego ocenie dostarczył na wezwanie wszelkie możliwe dowody jakie posiada lub mógł uzyskać, a mimo to oceniono jego sytuację jako niewystarczającą do przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Wobec wniesienia sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym - art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Stosownie do przepisów wskazanej powyżej ustawy zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. W myśl art. 245 § 1 powołanej wyżej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub ustanowienie adwokata albo radcy prawnego następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym nie wystarczy wykazać, że poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną skarżącego, lecz chodzi tu o sytuację, gdy posiadane środki są tak skromne, że poniesienie kosztów postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb strony i rodziny. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana pod kątem wysokości obciążeń finansowych strony związanych z toczącym się postępowaniem oraz możliwości poniesienia przez nią kosztów w tym zakresie, z uwzględnieniem jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony i przyczyny takiego stanu rzeczy (vide: postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2005r., sygn. akt II GZ 127/05, niepublikowane). Nie można także pominąć toczących się ze skargi I. Ż. innych postępowań przed WSA w Olsztynie, w których strona zwróciła się o przyznanie prawa pomocy. Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że wykazana przez skarżącego sytuacja majątkowa i rodzinna uzasadnia przyznanie prawa pomocy na obecnym etapie niniejszej sprawy również w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W tych okolicznościach odmowa przyznania prawa pomocy spowodowałby ograniczenia w realizacji prawa do sądu ponad funkcje ustawowo przypisane kosztom postępowania. Odnośnie natomiast zawartego w wypełnionym formularzu z dnia 18 marca 2010r. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Sąd wyjaśnia, że na podstawie art. 239 pkt 4 ustawy p.p.s.a. skarżący nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie na mocy prawomocnego postanowienia Referendarza sądowego w WSA w Olsztynie z 30 grudnia 2009r. sygn. akt II SO/Ol 14/09. W tej sytuacji ponownie pozostawała do rozstrzygnięcia jedynie kwestia ustanowienia radcy prawnego jako prawo pomocy w zakresie częściowym. Jednak skoro skarżący w sprzeciwie nie zawężył swego wniosku wyłącznie do ustanowienia zawodowego pełnomocnika, to w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało orzec o oddaleniu wniosku. Jednocześnie wskazać skarżącemu należy, iż w myśl art. 249 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.