II SA/Ol 996/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak - Sikora (spr.) Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant Urszula Wojciechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi I. F. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie orzeczenia o niepełnosprawności - niedopuszczalności odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. orzeka że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności na posiedzeniu w dniu "[...]" postanowił zaliczyć A.F. do osób niepełnosprawnych do dnia 22 grudnia 2010 roku. Od powyższego orzeczenia odwołanie wniosła I.F. Zakwestionowała wskazanie, iż jej córka nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. "[...]". Do odwołania załączyła aktualną opinię psychologiczną, wskazując jednocześnie na bardzo długi okres oczekiwania na to badanie. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności postanowieniem z dnia "[...]", nr "[...]", stwierdził niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu podał, że postanowienie organu pierwszej instancji strona otrzymała dnia 8 marca 2007 r., natomiast odwołanie wniosła w dniu 2 października 2007 r., a więc po upływie terminu do jego wniesienia. Wskazał ponadto, że zgodnie z art. 58 §1 Kpa warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Treść odwołania, w ocenie organu drugiej instancji, nie daje jednak podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W złożonej skardze I.F. wywiodła, że stan zdrowia córki powoduje, iż konieczna jest dla niej stała opieka lub pomoc innej osoby. Wyjaśniła, że odwołanie wniosła z uchybieniem czternastodniowego terminu do jego wniesienia, gdyż niemożliwe było przebadanie dziecka w tym terminie. Badanie psychologiczne odbyło się w dniu 19 września 2007 r., zaś badanie pedagogiczne - w dniu 10 października 2007 r. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) -dalej ppsa, wojewódzki sąd administracyjny właściwy jest do kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja taka zgodna jest z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 powołanej ustawy. W niniejszej sprawie istnieją podstawy do stwierdzenia takiego naruszenia. Bezspornym faktem jest, iż orzeczenie organu pierwszej instancji doręczono stronie w dniu 8 marca 2007 r. Zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.)- dalej Kpa, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Skarżąca natomiast wniosła odwołanie osobiście dopiero w dniu 2 października 2007 r. Wniesienie odwołania po upływie ustawowego terminu wyczerpuje warunki przewidziane w hipotezie normy zawartej w art. 134 zd. pierwsze Kpa. Przepis ten stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W tym miejscu należy wyjaśnić, iż cytowany przepis rozróżnia niedopuszczalność odwołania od uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Są to dwie odrębne instytucje procesowe. Odwołanie wniesione po upływie terminu do jego wniesienia jest odwołaniem wniesionym po upływie terminu, a nie jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 134 Kpa, bowiem termin ten może być stronie przywrócony na jej żądanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2001 r., sygn. akt I SA 566/01, LEX nr 75506 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1463/04, LEX nr 191275). Inne są bowiem przyczyny stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, a inne przy stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Dopuszczalność odwołania winna być rozpatrywana w kontekście wymagań stawianych odwołaniu przez przepisy Kpa lub przepisy szczególne (zob. A. Wróbel [w]: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Zakamycze 2005, str. 772 i nast.). Wniesienie odwołania po upływie terminu określonego w art. 129 § 2 Kpa wywołuje dwojakie skutki procesowe. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania co do zasady skutkuje jego bezskutecznością. Organ drugiej instancji w tej sytuacji wydaje postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Wniesienie natomiast odwołania po upływie terminu wraz z wnioskiem o przywrócenie uchybionego terminu, przewidzianym w art. 58 Kpa, powoduje, że organ odwoławczy musi najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu, a następnie - w zależności od treści ostatecznego postanowienia w tej sprawie - postanawia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania lub rozpoznaje merytorycznie sprawę. Taka sytuacja zaistniała w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, jednakże organ odwoławczy nie rozpatrzył przed wydaniem zaskarżonego postanowienia sprawy z wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przypomnieć należy, że Kodeks postępowania administracyjnego przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści podania. Wymagania formalne co do treści podania określone zostały w art. 63 § 2 i § 3 Kpa, w myśl których podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres, żądanie oraz podpis, ponadto powinno czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Jest to minimum wymagań formalnych, których spełnienie warunkuje uznanie danej czynności prawnej za skuteczną, gdyż pozwalają one na ustalenie zasadniczych elementów dla prowadzenia postępowania w danej sprawie, tj. podmiotu i przedmiotu postępowania administracyjnego. Należy również zwrócić uwagę na utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie pogląd, że żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma. O charakterze pisma decyduje wyłączne strona, zaś organ administracji w razie wątpliwości ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Taki tok postępowania nakazuje zasada prawdy obiektywnej, wyrażona w art. 7 Kpa, a także, wynikający z art. 9 Kpa, obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, str. 363 i M. Jaśkowska, A. Wróbel, op. cit., str. 434 - 435 oraz powołane tam orzecznictwo). Mylne zatytułowanie pisma (brak oznaczenia) lub inne oczywiste niedokładności nie mogą stanowić przeszkody do nadania pismu biegu i rozpoznania go we właściwym trybie. Wątpliwości co do sensu podania i intencji jego autora powinny być usunięte przez żądanie przez organ od wnioskodawcy stosownych wyjaśnień. Także i w tym zakresie obowiązuje przewidziana w art. 7 Kpa zasada prawdy obiektywnej, nakazująca organowi podejmowanie wszelkich kroków do rzetelnego wyjaśnienia sprawy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 999/05, LEX nr 265751 i z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt V SA 552/01, LEX nr 84484). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skarżąca w odwołaniu, poza merytorycznymi argumentami dotyczącymi decyzji organu pierwszej instancji, wskazała na przyczynę, która spowodowała wniesienie odwołania po upływie ustawowego terminu. Podniosła bowiem, że oczekiwała na możliwość zbadania jej córki przez psychologa. Zawarcie takiego stwierdzenia w uzasadnieniu odwołania, w ocenie Sądu, wskazuje, iż skarżąca nie tylko kwestionowała rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, ale również wniosła o przywrócenie uchybionego terminu. Organ odwoławczy również nie miał wątpliwości co do zakresu żądania zawartego w odwołaniu z dnia 2 października 2007 r., skoro stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak podstaw do przywrócenia terminu. Jak już wyżej stwierdzono, nie jest jednak możliwe jednoczesne rozstrzygnięcie tych spraw. Wskazać bowiem należy, że w myśl art. 59 § 2 Kpa o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia tego środka zaskarżenia. Na postanowienie wydane w tej sprawie nie służy wprawdzie zażalenie, jednak stosownie do art. 3 § 2 pkt 2 ppsa jego prawidłowość podlega kontroli sądu administracyjnego. Wydając zatem zaskarżone postanowienie bez uprzedniego ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania, tj. art. 58 § 1 i art. 134 Kpa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy zbada czy wystąpiły w sprawie przesłanki przewidziane w art. 58 § 1 i 2 Kpa i wyda stosowne orzeczenie w tym przedmiocie. Na marginesie należy zauważyć, że ustawodawca nałożył na stronę domagającą się przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej obowiązek uprawdopodobnienia - a nie udowodnienia - istnienia przeszkód uniemożliwiających dopełnienie w terminie tej czynności procesowej. Powyższe nie zwalnia natomiast organu z obowiązku podjęcia wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, co wynika z przepisów art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Sąd zauważa ponadto, że wprawdzie w wyroku z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt: "[...]", po rozpoznaniu sprawy ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności - uchybienia terminu do wniesienia odwołania, Sąd oddalił skargę, jednakże stan faktyczny obu spraw nie jest tożsamy. We wskazanej wyżej sprawie wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania, co obligowało organ odwoławczy do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Chociaż organ odwoławczy błędnie stwierdził niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, jednak uchybienie to nie wpłynęło na wynik sprawy i nie miało negatywnych skutków wobec strony. Natomiast w niniejszej sprawie, co już wyżej stwierdzono, odwołanie wniesione zostało po terminie, lecz wraz z wnioskiem o jego przywrócenie. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie o niewykonywaniu zaskarżonego postanowienia do czasu uprawomocnienia się wyroku uzasadnia art. 152 tej ustawy.