II SAB/Ol 1/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P. H. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w B. w udostępnieniu informacji publicznej 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokat K. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wnioskiem z 23 lipca 2024 r. P. H. (dalej jako: wnioskodawca lub skarżący), powołując się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej jako: u.d.i.p.), zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w B. (dalej jako: Dyrektor ZK lub organ) o udostępnienie następujących informacji: 1. obowiązujących wytycznych Zastępcy Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w Warszawie dotyczących postępowania z prośbami i wnioskami składanymi do załatwienia do dyrektora zakładu karnego lub aresztu śledczego przez osoby pozbawione wolności i tymczasowo aresztowane, wynikające z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. (Dz.U. z 2022 r. poz. 1960); 2. czy w Zakładzie Karnym w B. osadzeni są zapoznawani z decyzjami Dyrektora ZK w związku ze złożonymi wnioskami, prośbami lub skargami; 3. czy osadzeni w Zakładzie Karnym w B. mają doręczane pisemne decyzje Dyrektora ZK lub kserokopie próśb i wniosków składanych do Dyrektora Zakładu Karnego, jeżeli są one rozpatrzone później niż drugiego dnia od ich złożenia; 4. czy zapoznanie przez organ Dyrektora ZK z rozpoznanymi prośbami lub wnioskami daje możliwość podpisania przez osoby składające ww. prośby lub wnioski; 5. czy w Zakładzie Karnym w B. istnieje rejestr korespondencji urzędowej listów wysyłanych do organów i instytucji w myśl art. 8a § 3 Kodeksu karnego wykonawczego i innych, przez osoby pozbawione wolności. W odpowiedzi, pismem z 8 sierpnia 2024 r. organ odnośnie do pytania nr 1, wyjaśnił, że wnioski, skargi i prośby osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, w tym również osadzonych odbywających karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w B. rozpatrywane są w oparciu o zapisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, a dział organizacyjno-prawny nie posiada żadnych wytycznych Zastępcy Dyrektora Generalnego wydanych do ww. rozporządzenia i dotyczących procedowania wnoszonych próśb. Wyjaśniono, że zgodnie z § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia organ właściwy do załatwienia wniosku, skargi lub prośby zawiadamia pisemnie osobę składającą wniosek, skargę lub prośbę o sposobie ich załatwienia. Przywołanego przepisu nie stosuje się do próśb i wniosków składanych osobiście w swojej sprawie przez osobę osadzoną w zakładzie karnym lub areszcie śledczym i załatwionych bezpośrednio po zgłoszeniu. Odnośnie do pytania nr 2 organ podał, że w zakresie zapoznawania z decyzjami Dyrektora ZK w B. każdorazowo, zgodnie z § 7 ust. 1 rozporządzenia z dnia 14 września 2022 r., wnioski, skargi i prośby załatwiane są bez zbędnej zwłoki. W zakresie pytania nr 3 organ wskazał, że zgodnie z § 8 cytowanego rozporządzenia, osadzonych zawiadamia się pisemnie o sposobie załatwienia wniosku, skargi bądź prośby. W odpowiedzi na pytanie nr 4 organ poinformował, że możliwość podpisania przez osadzonego po rozpatrzeniu prośby lub wniosku nie jest uregulowana przepisami i nie jest stosowana w Zakładzie Karnym w B., natomiast co do pytania nr 5 podano, że w Zakładzie Karnym w B. nie prowadzi się ewidencji korespondencji wysyłanej przez osoby pozbawione wolności do organów i instytucji wymienionych w art. 8a § 3 Kodeksu karnego wykonawczego. Pełnomocnik skarżącego, ustanowiona w ramach przyznanego skarżącemu prawa pomocy, wywiodła skargę do tut Sądu, którą sformułowała jako skargę na decyzję - pismo Dyrektora Zakładu Karnego w B. z 8 sierpnia 2024 r. względnie jako skargę na bezczynność organu w udzieleniu informacji publicznej. Pełnomocnik skarżącego podniosła zarzut odmowy udzielenia pełnej wnioskowanej informacji publicznej przy braku wskazania przez organ przyczyn udzielenia niepełnej informacji oraz braku pouczenia o przysługujących skarżącemu uprawnieniach, w tym środkach zaskarżenia. W związku z powyższymi zarzutami pełnomocnik skarżącego wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie do ponownego rozpatrzenia, względnie stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności i zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, w zakresie nieudostępnionych informacji, a także o przyznanie wynagrodzenia za udzieloną skarżącemu pomoc prawną z urzędu, które nie zostało uiszczone ani w całości, ani w części. W uzasadnieniu wniesionej skargi podniesiono, że Dyrektor ZK nie udzielił wnioskowanej informacji publicznej w pełnym zakresie, jak również nie poinformował, dlaczego nie udzielił wszystkich wnioskowanych informacji oraz nie pouczył o trybie zaskarżenia w takiej sytuacji. Wyjaśniono, że w związku z tym, że organ udzielił odpowiedzi zawierającej częściową informację na złożony wniosek, skarżący potraktował to jako odmowę udzielenia informacji. Wskazano, że właściwa realizacja wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga precyzyjnego udzielenia informacji na temat zawartych w nim kwestii, gdyż nie chodzi o udzielenie jakiejkolwiek informacji, ale o przedstawienie jej w takim zakresie i w taki sposób, jaki odpowiada treści żądania. Jednocześnie, na wypadek gdyby Sąd uznał, że działanie organu wpisuje się w bezczynność organu, a nie odmowę udzielenia informacji publicznej, pełnomocnik skarżącego zaskarżyła bezczynność organu w zakresie braku udzielenia pełnej informacji publicznej. Podała, że skarżący nie znajduje się w normalnych okolicznościach, gdzie można we własnym zakresie i w sposób swobodny zasięgnąć informacji, bowiem znajduje się on w jednostce penitencjarnej, z czym wiążą się szczególne i dalekie ograniczenia. Wskazała, że wnioski i prośby składane przez skarżącego nie są załatwiane bezpośrednio po zgłoszeniu, a mimo tego nie otrzymuje pisemnej informacji o sposobie ich załatwienia. Tym samym, w ocenie strony skarżącej, naruszany jest przepis § 8 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Podniesiono, że z uwagi na brak potwierdzania przez przedstawicieli jednostki penitencjarnej daty przyjęcia wniosku lub skargi, skarżący nie ma możliwości wykazania, że naruszane są jego prawa. W związku z powyższym wniesiono o dokonanie kontroli legalności działania Dyrektora ZK. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego wraz ze skargą złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sprawie odmowy udzielenia przez Dyrektora ZK skarżącemu pełnej, wnioskowanej przez niego informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż pismem z 8 sierpnia 2024 r. skarżącemu zostały udzielone odpowiedzi na pytania zawarte w przedmiotowym wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że wobec sformułowania treści skargi Sąd zakwalifikował ją jako skargę na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej. W piśmiennictwie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się bowiem, że bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej może mieć miejsce również w przypadku udzielenia informacji innej niż taka, której oczekuje wnioskodawca, tudzież udzielenia informacji niepełnej czy chaotycznej (por. P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielania informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, "Przegląd Prawa Publicznego", 2012, nr 6, s. 75). Przedstawienie informacji innej niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też nieadekwatnej do treści wniosku, świadczy o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, do którego skierowano wniosek o jej udostępnienie, co uchybia regulacji zawartej w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (zob. wyroki NSA: z 7 grudnia 2010 r. sygn. akt I OSK 1737/10; z 28 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1432/17 oraz z 20 października 2021 r. sygn. akt III OSK 1092/21, dostępne w CBOSA). W świetle powyższego nie budzi wątpliwości Sądu, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 23 lipca 2024 r. o udostępnienie wskazanej w tym wniosku informacji publicznej, nie zaś odmowy udzielenia wnioskowanej informacji publicznej. Organ udzielił bowiem skarżącemu informacji, którą jednak skarżący uważa za niepełną. Natomiast wyjaśnić należy, że w sprawach dotyczących informacji publicznej decyzja wydawana jest jedynie w przypadkach, o których mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., a zatem w przypadku odmowy udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Zauważyć także należy, że skarga na bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej może być skutecznie wniesiona do sądu administracyjnego bez uprzedniego wniesienia ponaglenia w każdym czasie. W tej sytuacji złożony w niniejszej sprawie przez pełnomocnika skarżącego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest bezprzedmiotowy. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie u.d.i.p. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przez "informację publiczną" rozumie się każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Informacją publiczną jest więc informacja o aktywności podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie celów publicznych (por. wyroki NSA: z dnia 22 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 218/18, z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14, dostępne w CBOSA). Bezsporne jest, że Dyrektor ZK należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się ona w jego posiadaniu i jest uprawniony do jej udostępnienia. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są m.in. organy władzy publicznej, zaś stosownie do przepisów ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2023 r., poz. 1683 ze zm., dalej jako: u.s.w.). Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną i realizującą na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności (art. 1 i art. 2 u.s.w.), zaś dyrektor zakładu karnego jest jej organem (art. 7 pkt 3 u.s.w.). Z kolei w myśl art. 6 u.s.w., koszty związane z funkcjonowaniem Służby Więziennej są pokrywane z budżetu państwa. Tym samym Dyrektor ZK jako podmiot reprezentujący jednostkę realizującą zadania publiczne, dysponujący funduszami publicznymi, jest podmiotem publicznym zobligowanym do udzielenia informacji, jakie są w jego posiadaniu, a mają charakter informacji publicznej. Nie budzi także wątpliwości, że żądane przez skarżącego informacje stanowią informację publiczną. Stosownie do art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p., w którym zawarto przykładowy katalog informacji publicznych. Zgodnie z tym przepisem udostępnieniu podlegają między innymi informacje dotyczące działalności organów władzy publicznej w zakresie wykonywania zadań publicznych i dysponowania majątkiem publicznym. Takimi informacjami są niewątpliwie informacje dotyczące funkcjonowania zakładu karnego, w szczególności sposobu postępowania z prośbami i wnioskami składanymi do załatwienia do dyrektora zakładu karnego przez osoby pozbawione wolności. Informację publiczną stanowi bowiem treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z nim bądź w jakikolwiek sposób go dotyczących. Są nią zarówno treści dokumentów bezpośrednio przez organ wytworzonych, jak i te, których używa się przy realizacji przewidzianych prawem zadań. Zatem w sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w sposób zgodny z przepisami u.d.i.p. Wniosek skarżącego z 23 lipca 2024 r. wpłynął do organu w dniu 25 lipca 2024 r., zaś udzielenie odpowiedzi nastąpiło w piśmie z 8 sierpnia 2024 r., a zatem w terminie ustawowym. W piśmie tym zawarto odpowiedź na każde pytanie znajdujące się we wniosku z 23 lipca 2024 r., zaś odpowiedzi zostały sformułowane w sposób jasny i zrozumiały. Zresztą w treści skargi, poza ogólnikowymi stwierdzeniami, że organ udzielił częściowej informacji, nie zostały wskazane żadne konkretne zarzuty, a w związku z tym nie sposób wywnioskować, z jakich powodów skarżący uznaje, że udzielona mu odpowiedź nie czyni zadość jego wnioskowi. Co więcej, z akt sprawy wynika, że skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy do WSA jeszcze przed upływem terminu do udzielenia odpowiedzi na złożony wniosek, z góry zakładając, że organ odmówi mu jej udzielenia lub też pozostanie w bezczynności, o czym świadczy chociażby okoliczność, że jako przedmiot skargi wskazał bezczynność lub odmowę udzielenia informacji publicznej. W tej sytuacji trudno uznać, że skarga odnosi się do faktycznie udzielonej przez organ odpowiedzi. Natomiast zarówno z wniosku o udostępnienie informacji publicznej, jak i z treści skargi oraz pism składanych przez samego skarżącego w postępowaniu dotyczącym przyznania mu prawa pomocy wynika, że jego zarzuty dotyczą de facto nie treści udzielonej odpowiedzi na jego wniosek, a w ogóle sposobu załatwiania składanych przez skarżącego jako osadzonego próśb i wniosków, kierowanych do administracji zakładu karnego. Jednakże kwestie te w ogóle pozostają poza zakresem kompetencji sądu administracyjnego. Z tych samych względów sąd administracyjny nie jest uprawniony do zawnioskowanego w skardze zbadania legalności działań Dyrektora ZK w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze należy zatem stwierdzić, że w niniejszej sprawie nie doszło do bezczynności organu, bowiem organ prawidłowo rozpoznał wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej i udzielił odpowiedzi na pytania zawarte we wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W ocenie Sądu udzielona przez organ odpowiedź odnosi się wprost do zadanych pytań i zawiera żądane przez skarżącego informacje. Natomiast podkreślić należy, że sprawach dotyczących informacji publicznej sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji udzielonej informacji publicznej, nawet jeśli skarżący nie jest zadowolony z jej treści. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. W pkt 2 wyroku Sąd orzekł o przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi w osobie adwokata, na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 2, § 4 ust. 1 i ust. 3 i § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 763). Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.