II SAB/Ol 10/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2026 r. sprawy ze skargi Fundacji I. z siedzibą w W. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w G. w udostępnieniu informacji publicznej 1) umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności organu; 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w G. na rzecz Fundacji I. z siedzibą w W. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Fundacja "I." z siedzibą w W. (dalej jako: wnioskodawca lub strona skarżąca), wnioskiem z 7 listopada 2025 r., wysłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwróciła się do Sądu Rejonowego w G. o udostępnienie na podany adres e-mail informacji publicznej w zakresie wskazania mnożnika dodatku funkcyjnego pobieranego przez prezesa oraz wiceprezesów sądu. Następnie w dniu 8 grudnia 2025 r. (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) wnioskodawca wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w G. (dalej jako: organ) w przedmiocie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej domagając się zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z 7 listopada 2025 r. w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy; stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 7 listopada 2025 r., która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Strona skarżąca podała, że przyjmując jako datę wpływu wniosku do organu pierwszy dzień roboczy po dniu złożenia wniosku – 10 listopada 2025 r., to ustawowy termin na udostępnienie informacji publicznej upłynął w dniu 24 listopada 2025 r. Natomiast do dnia złożenia skargi wnioskodawca nie otrzymał żadnej korespondencji w przedmiocie złożonego wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Przyznał, że strona skarżąca wystąpiła w dniu 7 listopada 2025r. o udostępnienie informacji publicznej. Podano, że w dniu 13 listopada 2025 r. Prezes Sądu wydał zarządzenie o udzielenie informacji, ale nie zostało ono wykonane. Wyjaśniono, że Sąd Rejonowy od lat boryka się z problemami kadrowymi tak w obsadzie orzeczników, jak i pracowników sekretariatów, co powoduje znaczne obciążenie pracą, przemęczenie i co za tym idzie problemy ze zdrowiem. Podano, że w okresie gdy wpłynął wniosek, kierownik Oddziału Administracyjnego przebywał na zwolnieniu, jego obowiązki wykonywał inny pracownik obciążony także szeregiem innych prac, a spiętrzenie tych obowiązków doprowadziło do zwłoki z wykonaniem zarządzenia zmierzającego do udzielenia odpowiedzi. Niezwłocznie po zorientowaniu się o braku odpowiedzi na wniosek odpowiedź została udzielona w dniu 12 grudnia 2025 r. i przesłana stronie skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz.1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., sądowa kontrola administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Należy wskazać, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Wr 66/09). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej jako: u.d.i.p.). Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. W orzecznictwie sądów administracyjnych przez "informację publiczną" rozumie się każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Informacją publiczną jest więc informacja o aktywności podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. ukierunkowana na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie celów publicznych (por. wyroki NSA: z 22 czerwca 2018 r. sygn. akt I OSK 218/18; z 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14, dostępne w CBOSA). Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. W myśl art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast stosownie do art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. następuje w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu. W niniejszej sprawie nie jest sporne między stronami, że Sąd Rejonowy, prezentowany przez jego Prezesa, jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., a przedmiotem wniosku jest informacja publiczna, gdyż dotyczy wynagrodzenia osób pełniących funkcje publiczne, a więc mająca związek z wykonywaniem tych funkcji. Organ zobowiązany był zatem załatwić wniosek skarżącego w sposób przewidziany ustawą o dostępie do informacji publicznej w terminie określonym w art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Z akt sprawy wynika, że żądanie udzielenia informacji publicznej wpłynęło do organu 7 listopada 2025 r. W ustawowym terminie 14 dni wniosek strony skarżącej nie został załatwiony, gdyż nie została udzielona żądana informacja, jak również wnioskodawca nie otrzymał informacji o przedłużeniu terminu udzielenia odpowiedzi, ani też nie została wydana decyzja odmawiająca udostępnienia wskazanych informacji. Wprawdzie w odpowiedzi na sakrgę wyjaśniono, że zarządzenie Prezesa Sądu o udzieleniu odpowiedzi na pytanie zostało wydane 13 listopada 2025 r., ale nie zostało ono wykonane. Zatem nie ulega wątpliwości, że z upływem ustawowego terminu organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej. Z akt przesłanych Sądowi wynika, że dopiero w dniu 12 grudnia 2025 r., a zatem już po wniesieniu skargi, organ udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 7 listopada 2025 r., wysyłając odpowiedź w formie elektronicznej na adres strony skarżącej na platformie ePUAP. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności. Przy czym dla stwierdzenia stanu bezczynności nie ma znaczenia okliczność, z jakich powodów do niej doszło, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz stopień przekroczenia terminów mają natomiast istotne znaczenie przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Podkreślić jednak należy, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008r., sygn. akt I OPS 6/08, CBOSA). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej wykonania. W sytuacji wydania przez organ administracji aktu lub dokonania czynności już po wniesieniu skargi na bezczynność organu, a przed jej rozpoznaniem przez sąd, postępowanie staje się bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 161 §1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie w zakresie bezczynności organu, o czym orzeczono w pkt. 1 sentencji wyroku. Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, ale bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 675/12, dostępny w CBOSA). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. W ocenie Sądu okoliczności faktyczne stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności organu nie przejawiają cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. Zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie nie miało cech lekceważącego traktowania obowiązków nałożonych na niego na podstawie u.d.i.p., jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, czy ewidentnego niestosowania przepisów prawa, lecz wynikało z opisanych w odpowiedzi na skargę problemów kadrowych organu. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. 3 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.