II SAB/Ol 106/22

Dnia 14 czerwca 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2022 roku sprawy ze skargi J. R. na bezczynność Wójta Gminy B. w udostępnieniu informacji publicznej 1. zobowiązuje Wójta Gminy B. do rozpoznania punktu 1 wniosku skarżącej z dnia [...] - w terminie 14 dni; 2. oddala skargę w pozostałym zakresie; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. nie wymierza organowi grzywny; 5. zasądza od Wójta Gminy B. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 4 kwietnia 2022 r. J. R. (skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Wójta Gminy B. (organ), zarzucając mu naruszenie: art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176, dalej: u.d.i.p.) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Wniosła o: zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 17 marca 2022 r.; zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych; stwierdzenie, iż podmiot zobowiązany dopuścił się bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej; stwierdzenie, że bezczynność podmiotu zobowiązanego w udostępnieniu informacji publicznej miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie z tego tytułu grzywny w wysokości 1.500 zł.; rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi wskazała, że w dniu 17 marca 2022 r. złożyła poprzez platformę ePUAP wniosek o udostępnienie informacji publicznej następującej treści: "Na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 u.d.i.p. zwracam się z prośbą o udostępnienie informacji w zakresie: Interpelacji Radnych Gminy B. za rok 2021 i rok 2022 wraz z odpowiedziami, w związku z ich brakiem na BIP Urzędu, Informacji o powodzie braku publikacji aktualnych Interpelacji Radnych na BIP i powodzie łamania art. 24 pkt. 7 ustawy o samorządzie gminnym". Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazałam skrzynkę ePUAP. Do dnia wniesienia niniejszej skargi, organ nie odpowiedział na wniosek. Skarżąca podniosła, że Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. W myśl art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. W niniejszej sprawie organ nie odpowiedział w żaden sposób na wniosek, nie korzystając jednocześnie z uprawnienia przewidzianego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p., co rodzi po stronie organu stan bezczynności. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości, ewentualnie o umorzenie postępowania. Wskazał, że w dniu 18 marca 2022 r. do Urzędu Gminy w B. wpłynął wniosek skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w zakresie składanych interpelacji radnych gminy B. w latach 2021 - 2022 oraz przesłanie jej na skrzynkę skarżącej. Pismem z dnia 4 kwietnia 2022 r. skarżącej została przekazana żądana informacja, na mocy której organ wskazał, w której dokładnie zakładce strony internetowej Biuletynu Informacji Publicznej organu informacje będące przedmiotem wniosku się znajdują. Nadmienił, że opóźnienie organu w udzieleniu odpowiedzi było nieznaczne, a spowodowane było faktem, iż w gminie zatrudnieni pracownicy wykonują pracę na jednoosobowych stanowiskach z uwagi na wielkość urzędu. Dodał, że wskazano także skarżącej przyczyny braku na stronie wszystkich aktualnych informacji związanych z biuletynem - tj. przenoszenie danych na nowo budowaną stronę BIP. W piśmie procesowym z dnia 26 kwietnia 2022 r. skarżąca wskazała, że pismo organu z dnia 4 kwietnia 2022 r. załatwia jedynie pkt 2 jej wniosku, natomiast nie stanowi odpowiedzi na pkt 1 jej wniosku, co powoduje stan bezczynności organu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Niniejszą sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że skarga na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie musi dla swojej skuteczności zostać poprzedzona wniesieniem ponaglenia. Kwestia ta jest jednolicie ujmowana w orzecznictwie. Wyczerpujące rozważania zaprezentowane zostały przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 października 2020 r, sygn. akt l OSK 2266/19. Sąd stwierdził, że możliwość wniesienia skargi na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależniona od wcześniejszego złożenia środka zaskarżania. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z kolei § 1b tego przepisu stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie podmiot ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Stosownie do art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej (por. Szustakiewicz, "Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych", Przegląd Prawa Publicznego 2012, nr 6, s. 75 i n.). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że adresat wniosku – Wójt Gminy jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest organem władzy publicznej. Ta materia pozostawała z resztą poza sporem w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, w ocenie Sądu wnioskowane przez skarżącą informacje stanowią informację publiczną. Informacja ta wiąże się bowiem z funkcjonowaniem i działalnością organu w ramach zadań publicznych. Należy więc wskazać, że skarżąca zwróciła się do organu wnioskiem z dnia 17 marca 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej: interpelacji Radnych Gminy B. za rok 2021 i rok 2022 wraz z odpowiedziami, w związku z ich brakiem na BIP Urzędu (pkt 1 wniosku) oraz informacji o powodzie braku publikacji aktualnych Interpelacji Radnych na BIP i powodzie łamania art. 24 pkt. 7 ustawy o samorządzie gminnym (pkt 2 wniosku). Pismem z dnia 4 kwietnia 2022 r. organ udzielił wnioskowanej informacji w zakresie pkt 2 wniosku z dnia 17 marca 2022 r. Nie udzielił jednak informacji dotyczących interpelacji Radnych Gminy B. za rok 2021 i rok 2022 wraz z odpowiedziami, czego dotyczył punkt 1 rzeczonego wniosku. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom organu, informacja publiczna nie została udostępniona w pełnym zakresie. Organ ograniczył podjęte czynności, jak wskazano, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej wyłącznie do pkt 2 wniosku z dnia 17 marca 2022 r. Natomiast nadal nie udostępnił informacji publicznej w zakresie pkt 1 wniosku. Nie sposób bowiem uznać, że organ udzielił wnioskowanej informacji skoro w piśmie z dnia 4 kwietnia 2022 r. wskazał jedynie przyczyny braku na stronie wszystkich aktualnych informacji związanych z biuletynem - tj. przenoszenie danych na nowo budowaną stronę BIP. W stanie faktycznym zaistniałym w niniejszej sprawie organ, do którego zwrócono się o udostępnienie informacji publicznej, pozostaje więc nadal w stanie bezczynności w zakresie, w jakim nie ustosunkował się do całości objętych wnioskiem informacji. W tej sytuacji, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 oraz § 1a p.p.s.a., należało zobowiązać go rozpatrzenia pkt 1 wniosku skarżącej z dnia 17 marca 2022 r. w terminie 14 dni, wynikającym z powołanego wyżej art. 13 ust. 2 u.d.i.p. (punkt I sentencji wyroku), w pozostałym zakresie skargę oddalono (punkt II sentencji wyroku). Oceniając, czy zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa trzeba mieć na względzie całokształt okoliczności sprawy. Organ nie pozostawał bierny w sprawie, zareagował na wniosek strony, udostępniając częściowo żądaną informację. Postawy organu nie sposób ocenić jako celowo lekceważącej i nacechowanej złą wolą w zadośćuczynieniu żądaniu skarżącej. Stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa zastrzeżone jest dla wyjątkowych sytuacji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 kwietnia 2020 r., sygn. II OSK 1415/19 wskazał, że "za rażące naruszenie prawi należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Za wyczerpujące powyższe pojęcie przyjdzie uznać stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób jednoznaczny. Naruszenie kwalifikowane jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie zwykłe. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego i jawnego braku woli do załatwienia sprawy, jak też 'w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia." Bezczynność organu w niniejszej sprawie nie odpowiada powyższemu opisowi, jako, że organ - co do zasady – udzielił wnioskowanej informacji. Z tych względów Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt III sentencji wyroku). Odstępując z kolei w pkt IV sentencji wyroku od przewidzianej przepisem art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwości wymierzenia grzywny Sąd stwierdził, że regulacja ta stanowi dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 642/15). W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie wystąpiły. O kosztach postępowania, obejmujących uiszczony wpis od skargi, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.