II SAB/Ol 110/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. na bezczynność Burmistrza L. w przedmiocie weryfikacji dochodów najemcy lokalu komunalnego postanawia 1. odrzucić skargę. 2. zwrócić skarżącemu uiszczony wpis w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych). M. W. (dalej jako: skarżący), wniósł skargę na bezczynność Burmistrza L. (dalej jako: organ lub Burmistrz), zarzucając brak dokładnej i starannej analizy jego prawa do mieszkania komunalnego po zmarłej 4 grudnia 2007r. matce A. R. oraz zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przy weryfikacji wysokości czynszu za to mieszkanie. W związku z tym wniósł o zobowiązanie organu do dokonania czynności sprawdzających i ponownego ustalenia jego prawa do nieprzeprowadzania weryfikacji wysokości czynszu. W uzasadnieniu swojej skargi skarżący podał, że decyzją Burmistrza przedmiotowy lokal został przyznany jemu i siostrze po śmierci ich matki, ale ze względu na niepełnoletność I. W., czyli rodzina zastępcza, miała prawo do zamieszkania w tym lokalu. W związku z tym umowa najmu lokalu została sporządzona z rodziną zastępczą. Wskazał, że prawa do zajmowania lokalu mieszkalnego po zmarłej matce, która była głównym najemcą od 25 października 2004r. nigdy nie utracił i tego faktu organ nie neguje, gdyż nie musiał składać żadnego podania o przydzielenie przedmiotowego mieszkania, a wystarczyło zawiadomienie opiekuna prawnego, że skarżący opuszcza w czerwcu 2022 r. rodzinę zastępczą i usamodzielnia się. Podał, że 2 czerwca 2022 r. została z nim zawarta umowa najmu lokalu mieszkalnego. Natomiast w piśmie organu z 10 czerwca 2022 r. zobowiązano go do dostarczenia zaświadczenia o wysokości dochodu, oświadczenia o nieposiadaniu prawa do innego lokalu i oświadczenia o stanie majątkowym, ale z pisma tego nie wynikało, że będzie podlegała weryfikacji wysokości czynszu wg nowych przepisów. Z kolei 7 marca 2025 r. otrzymał prośbę o złożenie deklaracji o wysokości dochodów za okres trzech miesięcy z pouczeniem, że w przeciwnym przypadku gmina może podwyższyć czynsz do kwoty 8% wartości odtworzeniowej w skali roku, ale nie poinformowano go, że wszczęto postępowanie weryfikujące wysokość czynszu. Natomiast w piśmie z 31 marca 2025 r. wyliczono czynsz najmu "po nowemu", z czym skarżący się nie zgodził i napisał do organu prośbę o odstąpienie od weryfikacji wysokości czynszu, a także o dokładne i wnikliwe przeanalizowanie jego sprawy. W odpowiedzi otrzymał pismo z 15 maja 2025 r., w którym został poinformowany, że czynsz najmu został prawidłowo naliczony, z czym się nie zgadza. W odpowiedzi na skargę Burmistrz L. wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Podniesiono, że kontroli sądu administracyjnego została poddana wyłącznie działalność organów administracji publicznej realizowana w ramach tzw. władztwa administracyjnego, do której nie można jednak zaliczyć działalności organu polegającej na podwyżce czynszu najmu lokali mieszkalnych stanowiących własność gminy, dokonanej stosownym wypowiedzeniem. Wskazano, że czynsz stanowi element umowy najmu lokalu, a umowa ta ma charakter cywilnoprawny. Oznacza to, że do rozpoznawania wszelkich sporów wynikłych z realizacji tej umowy właściwy jest sąd powszechny, a nie sąd administracyjny. Podano, że taka droga sądowa została przewidziana także w art. 21 c ust. 11 pkt 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725, dalej jako: u.o.p.l.). Zatem w ocenie organu wniesiona skarga nie podlega właściwości rzeczowej sądu administracyjnego. Podniesiono także, że dopuszczalność drogi sądowoadministracyjnej uzależniona jest od uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykorzystał wszystkich środków zaskarżenia, ponieważ nie skorzystał z uprawnienia zgodnie z art. 21c ust. 11 pkt 1 i 2 u.o.p.l. oraz nie spełnił warunku formalnego do wniesienia skargi na bezczynność organu, czyli nie złożył uprzednio ponaglenia, przewidzianego wart. 37 § 1 k.p.a. Wskazano także, że organ nie dopuścił się bezczynności, gdyż podejmował czynności i odpowiadał na każde pisma skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Podnieść należy, że w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego i w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Powołane wyżej przepisy wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych, określając szczegółowo, jakie konkretnie działania organów administracji publicznej, i w jakim przedmiocie bezczynność tych organów, może być zaskarżona do sądu administracyjnego. Tym samym kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, gdyż objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. W związku z tym wniesienie skargi wykraczającej poza przedstawiony katalog skutkuje jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podkreślić także należy, że w przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem kontroli sądowej nie jest określony akt lub czynność, lecz niepodejmowanie przez organ nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Powyższe wynika z treści art. 149 § 1 p.p.s.a, zgodnie z którym sąd, uwzględniając skargę na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Sąd może zatem uwzględnić skargę na bezczynność organu, nie przesądzając merytorycznej treści rozstrzygnięcia, wyłącznie wówczas, gdy organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce pomimo tego, że miał obowiązek podjąć działanie w określonej formie i określonym terminie, podejmując akt lub czynność, na które służy skarga do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu przedmiot wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie mieści się w żadnej z wymienionych wyżej kategorii bezczynności podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Z treści skargi wynika bowiem, że skarżący kwestionuje przeprowadzoną przez organ weryfikację dochodów najemcy lokalu komunalnego oraz wysokość czynszu ustalonego w wyniku tej weryfikacji, domagając się zobowiązania organu do ponowienia czynności w tym zakresie. Należy zatem wyjaśnić, że weryfikacja dochodów najemców lokali komunalnych oraz ustalenie wysokości czynszu z tym związane jest dokonywane w oparciu o przepis art. 21c u.o.p.l. Zgodnie z art. 21c ust. 11 u.o.p.l. w ciągu 2 miesięcy od dnia wypowiedzenia dotychczasowej wysokości czynszu najemca może: 1) odmówić na piśmie przyjęcia podwyżki ze skutkiem rozwiązania umowy najmu, z upływem okresu wypowiedzenia, o którym mowa w ust. 7, albo 2) zakwestionować podwyżkę, o której mowa w ust. 5, wnosząc do sądu pozew o ustalenie, że podwyżka jest niezasadna albo jest zasadna, lecz w innej wysokości; udowodnienie zasadności podwyżki ciąży na właścicielu. Zatem sądem właściwym do rozstrzygnięcia, czy weryfikacja dochodów najemcy została przeprowadzona prawidłowo, a w konsekwencji czy prawidłowo ustalono wysokość czynszu jest wyłącznie sąd powszechny. W tym stanie rzeczy skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. W związku z tym, na podstawie o art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu orzeczono stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.