II SAB/Ol 146/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy sędzia WSA Katarzyna Górska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2025 r. sprawy ze skargi D. D. na bezczynność Stowarzyszenia N. z siedzibą w T. w udostępnieniu informacji publicznej 1) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej; 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej; 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4) zasądza od Stowarzyszenia N. z siedzibą w T. na rzecz D. D. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarga D.D. (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") dotyczy bezczynności Stowarzyszenia N. z siedzibą w T. (dalej: "organ") w udostępnieniu informacji publicznej dotyczącej realizacji zadania publicznego finansowanego ze środków budżetu Gminy W. pn. "[...]". Z akt sprawy wynika, że wniosek o udostępnienie ww. informacji (dalej: "wniosek dostępowy") został zawarty w piśmie z 2 października 2024 r., w którym skarżący, powołując art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: "u.d.i.p.") zwracał się do organu o przekazanie w formie elektronicznej na adres: [...] wszystkich dokumentów potwierdzających wydatkowanie środków na ww. zadanie, w szczególności umowy, faktury, rachunki. W dniu 3 października 2024 r. prezes zarządu stowarzyszenia zwróciła się do skarżącego z prośbą, aby w związku z tym, że projekt jest w trakcie realizacji, przesunąć termin na jego załatwienie do 30 października 2024 r. tj. do jego zakończenia, na co skarżący wyraził zgodę. W wiadomości z 30 października 2024 r. poinformowano skarżącego, że sprawozdanie jest gotowe i zostanie przesłane w postaci papierowej po podaniu adresu pocztowego. W dniu 31 października 2024 r. przekazano skarżącemu droga elektroniczną sprawozdanie z wykonania zadania publicznego. W skardze wniesiono o zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej informacji w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Podano, że w wiadomości z 31 października 2024 r. zawarto jedynie sprawozdanie z wykonania zadania publicznego. Nie przekazano jednak wskazanych we wniosku dokumentów potwierdzających wydatkowanie środków na ww. zadanie, w szczególności umowy, faktury, rachunków. Zdaniem skarżącego informacje w tym zakresie nie wynikają także z przekazanego sprawozdania. Skarżący podniósł, że powyższa informacja dotyczy wydatkowania środków publicznych w związku z realizowaniem przez stowarzyszenie zadań publicznych zleconych przez gminę w trybie art. 13 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1491; dalej: "u.d.p.w."), a zatem stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 u.d.i.p. Wywiódł, że stowarzyszenie jako organizacja pozarządowa realizująca zadanie publiczne oraz dysponująca majątkiem publicznym jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. w zw. z art. 4a pkt 1 i 2 u.d.p.w. Dodał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. termin na udzielenie odpowiedzi na wniosek wynosi 14 dni, jednak pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany nie udzielił odpowiedzi zgodnie z treścią wniosku, co oznacza, że pozostaje w bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania oraz nieobciążanie kosztami postępowania. Podniósł, że wnioskodawcy udzielono odpowiedzi i przekazano sprawozdanie w rozsądnym terminie po zakończeniu projektu. Wyjaśnił, że brak przekazania faktur oraz dokumentów towarzyszących realizacji zadania wynikał z braku odpowiedzi na prośbę o wskazanie adresu do przesyłki oraz jakiejkolwiek reakcji na korespondencję z 30 października 2024 r. Podał, że po otrzymaniu skargi 28 listopada 2024 r. podjęto działania w celu uzupełnienia odpowiedzi na wniosek skarżącego i 11 grudnia 2024 r. drogą elektroniczną przesłano komplet dokumentów, w tym faktury, rachunki oraz umowy towarzyszące realizacji projektu. Organ ocenił, że zrealizował wniosek skarżącego zaś opóźnienie w zakresie przekazania faktur i dokumentów towarzyszących wynikało z nieprecyzyjnych ustaleń komunikacyjnych. Stwierdził, że skoro wniosek został w pełni zrealizowany przed rozprawą to postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W piśmie procesowym z 7 stycznia 2025 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do udostępnienia informacji publicznej, a ponadto o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, lecz nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Podał, że do chwili wniesienia skargi nie rozpoznano wniosku o udzielenie informacji publicznej zgodnie z jego treścią, co oznacza, że organ pozostawał w bezczynności. Ocenił, że udostępnienie informacji publicznej po złożeniu skargi nie zwalnia Sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jak również zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Zaznaczył jednak, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż wnioskowana informacja została ostatecznie udostępniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. W sprawach dotyczących bezczynności w udzieleniu dostępu do informacji publicznej sąd administracyjny bada w pierwszej kolejności, czy żądanie zostało skierowane do podmiotu zobowiązanego w u.d.i.p., czy informacja wskazana we wniosku dostępowym jest informacją publiczną w rozumieniu tej ustawy oraz czy wnioskowana informacja znajduje się w posiadaniu organu. Dopiero pozytywna ocena powyższych wymogów otwiera kolejny etap kontroli sądowej, jakim jest ocena przez sąd działań podjętych przez organ w celu załatwienia wniosku. W myśl art. 1 ust. 1 ustawy u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Nie jest sporne między stronami, że wnioskowana informacja w postaci dokumentów (umowy faktury oraz rachunki) potwierdzających wydatkowanie przez Stowarzyszenie N. środków finansowych na realizację projektu "[...]" stanowi informację publiczną. Powyższe środki pochodzą bowiem z budżetu gminy, są to więc środki publiczne. Zawarta w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. definicja informacji publicznej została rozwinięta w art. 6 ust. 1 tej ustawy, w którym, w formie katalogu otwartego określono przedmiot informacji publicznej. I tak m.in., udostępnieniu podlega, zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 lit.d u.d.i.p., informacja publiczna o majątku publicznym, w tym m.in. o majątku podmiotów o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem o którym mowa w lit. a-c oraz pożytkach z tego majątku i jego obciążeniach. Wskazany w tym przepisie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. dotyczy podmiotów reprezentujących inne osoby lub jednostki organizacyjne wykonujące zadania publiczne lub dysponujące majątkiem publicznym. Stowarzyszenie realizujące projekt finansowany ze środków publicznych jest takim właśnie podmiotem, wymienionym w art. 4 ust. 1 pkt 5, dysponującym, w związku z realizacją projektu, majątkiem publicznym. Stowarzyszenie, realizując projekt finansowany ze środków gminy, jest zobowiązane do przechowywania przez określony czas dokumentów dotyczących realizacji projektu. Wobec tego organ był w posiadaniu informacji publicznej wskazanej we wniosku dostępowym. Zatem żądanie skarżącego mieściło się w ramach wyznaczonych przez art. 1 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. i zostało skierowane do właściwego organu, który był w posiadaniu informacji. Oznacza to, że wniosek dostępowy spełniał wymogi przewidziane w u.d.i.p. i możliwa jest ocena zarzutów skargi w zakresie przewlekłości w jego załatwieniu. We wniosku z 2 października 2024 r. żądano przekazania w formie elektronicznej na wskazany adres mailowy skarżącego wszystkich dokumentów potwierdzających wydatkowanie środków na realizowane zadanie, w tym umów, faktur oraz rachunków. Organ dopiero po otrzymaniu skargi na bezczynność, tj. 11 grudnia 2024 r. załatwił w pełni wniosek dostępowy. Wcześniej zaś, tj. 31 października 2024 r. udostępnił tylko niepełną informację. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił że przyczyną nieprzekazania w terminie żądanych dokumentów było niepodanie przez skarżącego adresu pocztowego do przesłania, w postaci papierowej, odpowiedzi na wniosek zawierającej komplet żądanych dokumentów. W ocenie Sądu skarga jest zasadna, gdyż niewątpliwie organ, do którego skierowano wniosek, nie podjął we właściwym terminie przewidzianych prawem działań w celu jego załatwienia, czym naruszył przepis art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Przyjęto w nim, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Skoro skarżący domagał się udostepnienia informacji publicznej w formie elektronicznej na wskazany przez niego adres mailowy, to organ na ten adres powinien skierować odpowiedź na wniosek, chyba, że nie dysponował niezbędnymi środkami technicznymi i powiadomił o tym wnioskodawcę. Takie okoliczności nie wynikają jednak z akt sprawy. Wprawdzie organ skierował do skarżącego pismo z 3 października 2024 r., lecz dotyczyło ono jedynie przesunięcia terminu na odpowiedź ze względu na zbliżający się termin zakończenia projektu. Także w odpowiedzi na skargę organ nie wskazał przyczyn, dla których technicznie niemożliwe byłoby udzielenie informacji publicznej w sposób oczekiwany przez skarżącego. Z powołanego przepisu art. 13 ust. 2 u.d.i.p. nie wynika, jakie okoliczności (przyczyny opóźnienia) są ustawowo dopuszczalne. Użyty zwrot "jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie" interpretowany jest przez sądy administracyjne jako pozwalający na indywidualne zastosowanie, w zależności od okoliczności konkretnej sprawy. W wyroku z 5 marca 2024 r. III OSK 370/23 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "przepisy u.d.i.p. nie wskazują, jakie powody opóźnienia są dopuszczalne, należy jednak uznać, że muszą to być powody bezpośrednio związane z opóźnieniem w udostępnieniu konkretnej informacji publicznej." W rozpoznawanej sprawie przyczyną nieudzielenia pełnego żądanego dostępu do informacji publicznej była nieznajomość przepisów ustawy u.d.i.p., a w tym art. 14 ust. 1 tej ustawy, nakazującego udzielenie odpowiedzi na wniosek dostępowy w sposób i w formie wskazanej we wniosku. Jednak błąd ten został naprawiony przez organ w pierwszym możliwym momencie, tj. po otrzymaniu skargi na bezczynność. Zatem zarzucana w skardze bezczynność ustała przed rozpatrzeniem skargi przez Sąd, ponieważ organ udzielił jednak dostępu do żądanej informacji publicznej w wyżej opisany sposób, co potwierdził skarżący w piśmie procesowym z 7 stycznia 2025 r. (k.38). W tych okolicznościach Sąd zobowiązany był do wydania rozstrzygnięcia z uwzględnieniem stanu faktycznego sprawy w czasie wyrokowania, przyjmując że w dniu wydania wyroku organ nie pozostawał już w zwłoce. Dlatego nie mogło zostać uwzględnione żądanie zobowiązania organu do załatwienia wniosku w określonym terminie, zaś Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") w pkt 1 sentencji orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08). Podjęcie przez organ stosownego działania po wniesieniu skargi nie zwalniało jednak Sądu z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie nie doszło do rażącego naruszenia prawa przez organ. Naruszenie to było skutkiem nieznajomości zasad procedowania w sprawie z wniosku o udzielenie dostępu do informacji publicznej, a nie zlekceważenia wniosku dostępowego i zostało naprawione przez organ po otrzymaniu skargi. W wyroku z 12 września 2024 r. I OSK 661/24 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne." Jak już wyżej wyjaśniono, taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika, że sąd administracyjny uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W rozpoznawanej sprawie Sąd orzekł tak w pkt 2 sentencji wyroku. Następnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie okoliczność taka nie wystąpiła, tj. bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, co Sąd orzekł w pkt 3 sentencji wyroku. Jak wyżej wyjaśniono, bezczynność organu nie cechowała się rażącym naruszenia prawa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.