II SAB/Ol 23/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi P. I. na bezczynność Dyrektora Oddziału Terenowego w O. S.A. w udostępnieniu informacji publicznej 1) umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) oddala wniosek o przyznanie sumy pieniężnej; 4) zasądza od Dyrektora Oddziału Terenowego w O. S.A. na rzecz skarżącego P. I. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. I. (dalej jako: "skarżący", "strona") 7 stycznia 2024 r. złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej do [...] S.A. w Warszawie Oddział Terenowy w [...] (dalej jako: "organ") wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie dotyczącym obsługi prawnej świadczonej na rzecz organu zobowiązanego, tj. dokumentacji, na podstawie której dokonano jej wyboru, wysokości jej wynagrodzenia miesięcznego brutto oraz faktur /rachunków wystawianych na jej rzecz w okresie od 1 stycznia 2023 r. do dnia udzielenia wnioskowanych informacji. Natomiast 2 lutego 2024 r. wysłał za pośrednictwem poczty elektronicznej informację do organu, że do dnia wysłania tejże wiadomości, nie otrzymał odpowiedzi na wniosek z dnia 7 stycznia 2024 r. W odpowiedzi na powyższego maila, w dniu 2 lutego 2024 r. otrzymał wiadomość od organu, że nie znaleziono jego wiadomości. Jednocześnie zwrócono się, żeby ponownie przesłał wniosek, co też uczynił. Pismem z 2 lutego 2024 r. skarżący wywiódł skargę na bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia wniosku z 7 stycznia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 13 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudzielenie w terminie wnioskowanej informacji publicznej. Wniósł o: 1) zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności; 2) stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 1 000 zł; 4) zobowiązanie organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie; 5) zasądzenie od organu zobowiązanego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W piśmie z 16 lutego 2024 r. organ poinformował stronę (powołując się na art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej), że udzielenie żądanej informacji w ustawowym terminie, o jakim mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, jest niemożliwe. Dlatego też wyznaczono nowy termin rozpatrzenia wniosku strony na dzień 15 marca 2024 r. Natomiast w odpowiedzi na skargę organ wniósł o: 1) umorzenie postępowania; 2) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym; 3) orzeczenie, że bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym odstąpienie od zasądzenia na rzecz skarżącego żądanej kwoty oraz odstąpienie od ukarania dyscyplinarnego pracownika. Organ wskazał, że w drodze wiadomości email z 29 lutego 2024 r. udostępnił w pełnym zakresie elektroniczną informację, o którą wnioskował skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2325) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. W świetle art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 t. j.), u.d.i.p., nie budzi wątpliwości, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a żądana informacja stanowi informację publiczną, bowiem dotyczy funkcjonowania jednostki organizacyjnej, która wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym. Wobec tego, że przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały spełnione, organ, do którego skierowano wniosek winien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia. Ustawodawca przewidział, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Z akt sprawy wynika, że ostatecznie organ rozpoznał wniosek skarżącego, ponieważ w emailu z 29 lutego 2024 r. udostępnił w pełnym zakresie informację publiczną, o którą wnioskował skarżący, choć uczynił to już po wniesieniu skargi w niniejszej sprawie. Skoro zatem organ przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek skarżącego w przewidzianej przepisami u.d.i.p. formie, postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu - w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. - organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Wobec załatwienia wniosku przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie bezczynności organu (pkt 1 sentencji wyroku). Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 sentencji). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne" - takie stanowisko, akceptowane w pełni przez Sąd, wyrażono w doktrynie (B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Organ jak twierdzi nie odebrał pierwszego emaila z wnioskiem o informację publiczną z 7 stycznia 2024 r. Niemniej jednak po odebraniu ponaglenia 2 lutego 2024 r. podjął czynności mające na celu załatwienie sprawy. I tak organ pismem z 16 lutego 2024 r. zawiadomił skarżącego, że zmuszony jest wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy na 15 marca 2024 r. Ostatecznie organ pismem z 29 lutego 2024 r. udostępnił skarżącemu żądaną informację. Choć oczywiście organ naruszył termin na udzielenie informacji publicznej, który winien być liczony od 7 stycznia 2024 r., to jednak po wpływie ponaglenia (2 lutego 2024 r.) podjął czynności mające na celu załatwienie sprawy. W postępowaniu organu nie można zatem dopatrzeć się złej woli, czy też próby negatywnego załatwienia wniosku strony. Z tego też powodu w pkt 3 oddalono wniosek o przyznanie sumy pieniężnej. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1. Na zasądzoną z tego tytułu kwotę składa się uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 100 zł.