II SAB/Ol 28/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. N. na bezczynność Stowarzyszenia Na Rzecz Osób Niepełnosprawnych w udzieleniu informacji publicznej postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. WSA/pos.1- sentencja postanowienia A.N. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Stowarzyszenia na Rzecz Osób Niepełnosprawnych w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 kwietnia 2013 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 złotych w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i trojgiem dzieci. Posiada dom o powierzchni 79m2, posadowiony na działce o powierzchni 1263m2. Miesięczny dochód rodziny wynosi ok. 7.615,40 zł, w tym skarżący otrzymuje miesięcznie 1024 zł z tytułu renty oraz dietę radnego w kwocie 1000 zł, natomiast wynagrodzenie żony skarżącego wynosi 4591,40 zł z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz ok.1000 zł z tytułu umowy zlecenia. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowej, gdyż uzyskiwane dochody z trudem wystarczają na utrzymanie rodziny i domu. Wskazał, iż na ich utrzymaniu pozostaje troje uczących się dzieci, w tym jeden syn studiuje w Poznaniu. Ponadto małżonkowie spłacają kredyt hipoteczny (we frankach szwajcarskich), zaciągnięty na remont domu. Skarżący dodał jednocześnie, iż wniesiona przez niego skarga jest ważna ze względu na interes społeczny. Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SAB/Ol 28/13, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówiła zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniesiono, iż sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie go od kosztów sądowych. W ocenie referendarza skarżący nie wykazał, że mimo stałych dochodów nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący prowadzi wprawdzie obecnie cztery sprawy sądowoadministracyjne, lecz w dwóch z nich uiścił już wymagane wpisy w kwocie po 100 zł, zaś w dwóch pozostałych – w tym niniejszej – jedynym wymogiem dla nadania im dalszego biegu jest na obecnym ich etapie uiszczenie wpisów od skarg w kwocie po 100 zł, które należą do grupy najniższych wpisów wymaganych w sprawach sądowoadministracyjnych. A. N. wniósł sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia, przy czym nie podniósł żadnych dodatkowych argumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej w dalszej części p.p.s.a, w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z tym, iż sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpatrzeniu. Stosownie do treści art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika zatem, że spełnienie przesłanek określonych w tych unormowaniach obliguje sąd do przyznania prawa pomocy w określonym zakresie. Jednak obowiązek udzielenia przez sąd prawa pomocy powstaje w sytuacji, w której wnioskodawca uprawdopodobni brak środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym, to na stronie postępowania spoczywa ciężar wykazania, że w sprawie występują przesłanki uzasadniające uwzględnienie jej wniosku i przyznanie prawa pomocy. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, strona powinna zatem prawidłowo go wypełnić i uzasadnić, podając precyzyjne informacje odpowiadające prawdzie, które umożliwią ustalenie możliwości finansowych wnioskodawcy. W konsekwencji do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy ogólnikowe twierdzenie o trudnej sytuacji finansowej skarżącej strony. Wnioskodawca musi udzielić wyczerpujących informacji, które umożliwią ocenę jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz uprawdopodobnią jego trudną sytuację materialną. Należy przy tym podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04,) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Z tego względu przesłanki zastosowania instytucji prawa pomocy winny być interpretowane w sposób ścisły, a udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 1099/11). Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej – jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). W niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trojgiem dzieci. Posiada dom o powierzchni 79m2, posadowiony na działce o powierzchni 1263m2, zaś miesięczny dochód rodziny wynosi ok. 7.615,40 zł. Skarżący podniósł, iż znajduje się obecnie w trudnej sytuacji finansowej, gdyż uzyskiwane dochody z trudem wystarczają na utrzymanie rodziny i domu, a na utrzymaniu pozostaje troje uczących się dzieci, w tym jeden syn studiuje w Poznaniu. Ponadto spłacają kredyt hipoteczny we frankach szwajcarskich, zaciągnięty na remont domu. Skarżący dodał jednocześnie, iż wniesiona przez niego skarga jest ważna ze względu na interes społeczny. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, iż warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Strona powinna wykazać, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. W rozpoznawanej sprawie nie zostało w przekonujący sposób wykazane przez skarżącego, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł. Biorąc pod uwagę, że rodzina skarżącego posiada stały miesięczny dochód w wysokości ok. 7615,40 zł, a więc dochód każdego z małżonków przewyższa minimalne wynagrodzenie za pracę, przyjąć należy, iż skarżący będąc inicjatorem prowadzonego postępowania sądowego, jest w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny zabezpieczyć odpowiednie kwoty, które umożliwią mu partycypowanie w kosztach postępowania. Skarżący poza ogólnikowym powołaniem się na trudną sytuację finansową nie wykazał, jakie wydatki, prócz spłacanego kredytu ponosi i że konieczne koszty utrzymania rodziny przewyższają uzyskiwany dochód i uniemożliwiają opłacenie wymaganego w sprawie wpisu w kwocie 100 zł. Tym samym, należy uznać, iż skarżący jest w stanie zabezpieczyć środki na niezbędne koszty swojego utrzymania, jak również ma możliwość poczynić pewne oszczędności, pozwalające na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ponadto należy skarżącemu wyjaśnić, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest wyłącznie od trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy i dla rozstrzygnięcia w tym przedmiocie nie może mieć znaczenia przedmiot zaskarżenia, jak również podnoszona przez skarżącego okoliczność działania w interesie społecznym. Reasumując, w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, że istnieje podstawa do zwolnienia go z kosztów sądowych. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 oraz art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.