II SAB/Ol 34/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Piotr Chybicki Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M. R. na bezczynność Wójta Gminy w rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wójta Gminy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania z dnia "[...]"; 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania z dnia "[...]"; 3) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4) oddala wniosek o przyznanie od organu na rzecz skarżącego kwoty 5000 zł (słownie: pięć tysięcy złotych); 5) zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego M. R. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia "[...]"r. (wpływ do organu w dniu "[...]"r.) M R zwrócił się do Wójta Gminy N o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy N nr "[...]") z dnia "[...]"r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy elektrowni wiatrowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce nr "[...]", obręb C w gminie N, powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm., dalej jako: k.p.a.). Podał, że posiada interes prawny w przedmiotowym postępowaniu i powinien być uznany za jego stronę, gdyż jest właścicielem nieruchomości, która znajduje się w strefie mniejszej niż "[...]"m od terenu podlegającego możliwej zabudowie urządzeniami elektrowni wiatrowych na działce nr "[...]", a planowana elektrownia wiatrowa jest jedną z elektrowni na obszarze około 2 km2 i każda z elektrowni ma zostać wybudowana wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Wywiódł, że jego nieruchomość wraz z zabudową mieszkalną znajduje się w sferze oddziaływania urządzeń elektrowni (immisje bezpośrednie i pośrednie), ze skutkami ograniczenia praw wnioskodawcy, w tym prawa do niezakłóconego korzystania z nieruchomości bez immisji oraz do jej wykorzystywania bez ograniczeń, wynikających z planowanej zabudowy na nieruchomościach sąsiednich. Wyjaśnił, że swoją nieruchomość wykorzystuje na cele mieszkaniowe oraz na prowadzenie działalności rolniczej i usługowej. W związku z tym błędnie został pominięty w postępowaniu zakończonym powyższą decyzją i nie mógł bronić swoich praw. Pismem z dnia "[...]"r. Sekretarz Gminy działająca w imieniu Wójta Gminy N poinformowała wnioskodawcę, że z uwagi na wpłynięcie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania, akta sprawy zostały przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E, a w związku z tym wniosek o wznowienie postępowania zostanie rozpoznany po zwrocie akt. Pismem z dnia "[...]"r. M R wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E na niezałatwienie sprawy w terminie przez Wójta Gminy N. Natomiast w dniu "[...]"r. (data nadania przesyłki pocztowej) M R – reprezentowany przez radcę prawnego T K – złożył skargę do tut. Sądu na bezczynność Wójta Gminy N w postępowaniu z wniosku o wznowienie postepowania zakończonego wydaną przez Wójta Gminy N decyzją z dnia "[...]"r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy elektrowni wiatrowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą na działce nr "[...]", obręb C, w gminie N. Wniósł o zobowiązanie skarżonego organu do załatwienia sprawy, o stwierdzenie że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o przyznanie od skarżonego organu na rzecz skarżącego "[...]" zł tytułem sumy pieniężnej wskazanej w art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Podniósł, że w przypadku wniosku o wznowienie postępowania, bez względu na to, czy toczy się postępowanie z wniosku o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji, organ zobowiązany jest do wydania postanowienia w przedmiocie wniosku o wznowienie postępowania (art.149 § 1 lub § 3 k.p.a.) i rozstrzygnięcie tego wniosku lub ewentualnie do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przedstawił przykłady z orzecznictwa sądowoadministracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie skargi, a w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku – o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa oraz o oddalenie pozostałych wniosków zawartych w skardze. Wyjaśniono, że w przypadku jednoczesnych wniosków o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności w tej samej sprawie należy uwzględnić fakt, że skutki stwierdzenia nieważności są dalej idące. Dlatego organ przyjął, że w pierwszej kolejności winien być rozpoznany wniosek o stwierdzenie nieważności, gdyż w przypadku stwierdzenia nieważności decyzji bezprzedmiotowe byłoby postępowanie w sprawie wznowienia. Wyjaśniono, że nie dysponując aktami, które zostały przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w E w związku z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, organ nie mógł podejmować czynności procesowych w sprawie i dlatego udzielił skarżącemu odpowiedzi pismem z dnia "[...]"r. Odnośnie do wniosku skarżącego o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy wskazano, że organ nie uchyla się od załatwienia sprawy, lecz nie może obecnie podejmować w tym zakresie czynności procesowych ze względu na zawisłość sprawy przed organem wyższego stopnia. Zakwestionowano także zasadność wniosku o stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wskazując że skarżący w żaden sposób go nie uzasadnił, podobnie jak wniosku o przyznanie mu kwoty "[...]"zł. Pismem z dnia "[...]"r. organ przesłał Sądowi postanowienie wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E w dniu "[...]"r. o uznaniu zażalenia strony na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione, a także postanowienie organu z dnia "[...]"r. w sprawie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wójta Gminy N "[...]" w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie elektrowni wiatrowej "C" wraz z infrastrukturą towarzyszącą, o mocy nominalnej "[...]" MW, na działce nr "[...]" obręb geodezyjny C, gm. N, a także postanowienie z dnia "[...]"r. o zawieszeniu przedmiotowego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2016r., poz. 1066 ) kontrola sądowa zaskarżonych aktów administracyjnych, czynności oraz bezczynności organów sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Natomiast stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punkcie 1 - 4, a więc w sprawach, gdy organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu sprawy i jej zakończeniu w formie procesowej. W piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010r., sygn. akt IV SAB/Wr 66/09). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Przedmiotem skargi rozpoznawanej w niniejszej sprawie jest bezczynność Wójta Gminy N związana z rozpoznaniem wniosku skarżącego z dnia "[...]"r. dotyczącego wznowienie postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia "[...]"r. (Nr "[...]") o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy elektrowni wiatrowej wraz z infrastruktura towarzyszącą na działce nr "[...]", obręb C, w gminie N. W ocenie sądu nie budzi wątpliwości okoliczność, że w przedmiotowej sprawie organ pozostawał w bezczynności do dnia "[...]"r., czyli do dnia wydania postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją z "[...]"r. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postepowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany był zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy, a ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2 tego przepisu). W niniejszej sprawie wniosek o wznowienie wpłynął do organu w dniu "[...]"r., a został rozpoznany dopiero w dniu "[...]"r., gdyż w tym dniu wydano postanowienie o wznowieniu postępowania. Zatem organ nie dochował terminów określonych w art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Przy czym bez wpływu na stwierdzenie, iż organ pozostawał w bezczynności pozostaje okoliczność, iż organ ten pismem z dnia "[...]"r. poinformował skarżącego, iż akta sprawy znajdują się w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w E i że wniosek zostanie rozpoznany po ich zwróceniu organowi. Wystosowanie do skarżącego pisma, bez podania dokładnej daty rozpoznania sprawy, w sytuacji gdy organ nie podejmował żadnych czynności dowodowych ani wyjaśniających, stanowi o nieprawidłowym skorzystaniu z instytucji uregulowanej w art. 36 k.p.a. Przesłana informacja nie spełniała bowiem wymogów wynikających z art. 36 § 1 k.p.a, gdyż brak było w niej wskazania nowego terminu załatwienia sprawy. Ponadto fakt, iż akta sprawy znajdowały się w organie wyższej instancji w realiach niniejszej sprawy nie uniemożliwiało rozpoznania wniosku, skoro organ mógł zwrócić się o wypożyczenie akt, bądź o wykonanie ich kserokopii celem rozpoznania tego wniosku. W przedmiotowej sprawie doszło zaś do rozpoznania wniosku skarżącego dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność, gdyż skarga ta wpłynęła do Wójta Gminy N w dniu "[...]"r., a postanowienie tego organu zostało wydane w dniu "[...]"r. Podnieść jednak należy, że ocena skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania dokonywana jest na dzień zamknięcia rozprawy. Wynikająca z art. 149 p.p.s.a. możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność, wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., poprzez wydanie wyroku zobowiązującego organ do wydania w określonym terminie aktu bądź dokonania czynności, dopuszczalna jest jedynie wówczas, gdy bezczynność ta trwa nadal w dacie wyrokowania. Skoro zatem sprawa związana ze złożonym wnioskiem o wznowienie postępowania została załatwiona przez wydanie postanowienia z dnia "[...]"r. (nr "[...]"), to pomimo że postanowienie to zostało podjęte dopiero po wniesieniu skargi, nie jest możliwe zobowiązanie organu do wydania aktu. Dlatego w tym zakresie postępowanie zostało umorzone, o czym orzeczono w pkt 1 wyroku. W realiach rozpoznawanej sprawy nie budzi jednak wątpliwości fakt, iż organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego, co zostało stwierdzone w pkt 2 wyroku. Sąd nie uznał przy tym, aby bezczynności ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 3 sentencji). O braku rażącego naruszenia prawa świadczy okoliczność, iż organ pozostawał w błędnym przekonaniu, iż okoliczność przekazania akt tej sprawy do organu wyższej instancji zwalnia go z dotrzymania terminów rozpoznania wniosku, o których mowa w art. 35 k.p.a., jak również wadliwe przekonanie, iż wypełnił dyspozycję art. 36 k.p.a. informując skarżącego o przyczynach braku załatwienia sprawy. Nadto po wniesieniu skargi zostało podjęte rozstrzygnięcie. Powyższe okoliczności pozwalają Sądowi na ocenę, że działaniu organu nie można postawić zarzutu działania z rażącym naruszeniem prawa. Trzeba bowiem pamiętać, że stany bezczynności albo przewlekłego prowadzenia postępowania wyczerpują znamiona rażącego naruszenia prawa tylko wtedy, gdy posiadają pewne dodatkowe (szczególne) cechy względem stanu określanego jako typowe naruszenie prawa. Nie jest zatem wystarczające samo przekroczenie (nawet jeśli jest to przekroczenie dość znaczne, np. kilkumiesięczne) przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie terminu musi być bowiem nie tylko znaczne, lecz także oczywiste, pozbawione racjonalnego uzasadnienia oraz nieznajdujące żadnego usprawiedliwienia w okolicznościach prawnych lub faktycznych sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015r. sygn. akt II OSK 652/15). Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przyznanie od powyższego organu sumy pieniężnej w "[...]" zł, o czym mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., z tych samych względów, które uzasadniają stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Stąd też wniosek skarżącego w tym zakresie został oddalony (pkt 4 wyroku). Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 201 § 1 w zw. z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu, wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu stwierdzającego pełnomocnictwo oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015r. poz. 1804 ze zm.).