II SAB/Ol 41/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Rektora Uniwersytetu w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nieważności postanowienia – kierunku postanawia 1. umorzyć postępowanie sądowe; 2. zasądzić od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia "[...]" Rektor Uniwersytetu (dalej jako: Rektor) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, w sprawie zawieszenia postępowania odwoławczego od decyzji Dziekana Wydziału z "[...]" w przedmiocie skreślenia P. B. z listy studentów. W dniu "[...]" P. B. wystąpił do Rektora o stwierdzenie nieważności powyższego postanowienia. Decyzją z dnia "[...]" Rektor, działając na podstawie art. 157 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.) oraz art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z "[...]". W uzasadnieniu podał, że stosownie do art. 126 k.p.a. nie można stwierdzić nieważności w stosunku do aktów administracyjnych niezaskarżalnych, a taki akt stanowi postanowienie wydane w trybie art. 134 k.p.a. Od tej decyzji P. B. złożył w dniu "[...]" wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Następnie, w dniu "[...]" (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) P. B., reprezentowany pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Rektora w rozpoznaniu wniosku z dnia "[...]" o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniósł, że pomimo upływu 2 miesięcy organ nie załatwia sprawy, nie wydaje decyzji, nie informuje o przyczynach zwłoki. Stwierdził, że jest to stan bezczynności naruszającej prawo tym bardziej, że dotyczy postępowania remonstracyjnego. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie. Podał, że w dniu "[...]" strona nadała na poczcie skargę na bezczynność organu, która to skarga do organu dotarła z dniem "[...]". Natomiast organ wydał w dniu "[...]" decyzję utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia "[...]". Decyzja ta została nadana na poczcie na adres strony w dniu "[...]", a skarżący odebrał ją "[...]". Uznano, iż wprawdzie decyzja wydana została z naruszeniem terminów do załatwienia sprawy, jednakże przed doręczeniem skargi na bezczynność w tej sprawie. Na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, zaś pełnomocnik organu podtrzymał wniosek jak w odpowiedzi na skargę o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) skarga na bezczynność organu administracji przysługuje w sprawach, w których mogą być wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1 i 3 ustawy p.p.s.a.) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynność kontrola Sądu sprowadza się do stwierdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy w ten sposób, że w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub pomimo prowadzenia postępowania w sprawie, nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. W sprawach skarg na bezczynność organów administracyjnych sąd administracyjny orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy istniejący w dniu orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy (J. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wydanie 3, Warszawa 2008, s.329). Wyjaśnić pozostaje także, iż w takich sprawach można skutecznie wnieść skargę na bezczynność, jeśli organ administracji publicznej nie załatwi sprawy w terminie określonym w przepisach art. 35 - 36 k.p.a., bądź w terminie wynikającym z innej ustawy regulującej sposób postępowania organów administracji. W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż wniesiona skarga jest dopuszczalna bez wcześniejszego składania zażalenia do organu wyższego stopnia, bądź też wezwania, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. W myśl art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym do decyzji, o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez autonomiczne organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Z powołanej wyżej ustawy o szkolnictwie wyższym nie wynika, aby nad rektorem istniał jakikolwiek organ wyższego stopnia w sprawach, o których mowa w art. 207 ust. 1 ustawy, co oznacza, iż w tych sprawach nie znajduje zastosowania tryb określony w art. 37 § 1 k.p.a. Brak jest także podstaw do żądania, aby w sprawie bezczynności rektora strona przed wniesieniem skargi winna wystąpić do organu z wezwaniem, o którym mowa w art. 52 § 3 ustawy p.p.s.a., gdyż stosownie do tej regulacji, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności, do usunięcia naruszenia prawa. Wskazany wymóg ma zatem zastosowanie jedynie w przypadku, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. tj. gdy chodzi o akty lub czynności inne niż te wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-3 nie zaś bezczynności w wydaniu takich decyzji. Przystępując do rozpoznania skargi na bezczynność wskazać należy, iż stosownie do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawę bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z akt niniejszej sprawy wynika, że Rektor w dniu "[...]" podjął decyzję w przedmiotowym postępowaniu i w dniu "[...]" nadał ją w urzędzie pocztowym. Decyzja ta została doręczone stronie "[...]". Wobec tego rozważenia wymagała kwestia, czy organ usunął stan bezczynność przed, czy po wniesieniu skargi. W sytuacji bowiem, gdy organ wyda akt lub dokona czynności, co do których pozostawał w bezczynności, po wniesieniu skargi na bezczynność, przestaje istnieć przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego. Wskazać należy, iż do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego dochodzi z dniem doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy (art. 54 § 1 p.p.s.a.), z tym, że jeśli skargę złożono za pośrednictwem poczty, to datą jej wniesienia pozostaje dzień oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym (art. 83 § 3 ustawy p.p.s.a.). W sprawie tej miało to miejsce "[...]". W ocenie Sądu usunięcie stanu bezczynności w przedmiotowej sprawie miało więc miejsce już po wniesieniu skargi. Dla uzasadnienia takiego stanowiska należy wyjaśnić kwestię, kiedy następuje wydanie decyzji w sprawie. Jedną z cech aktu administracyjnego jest jego zewnętrzny charakter, co oznacza, że akt ten musi być doręczony lub zakomunikowany stronie. Decyzja administracyjna jest bowiem aktem zewnętrznym, będącym władczym oświadczeniem woli organu administracyjnego i może być uznana za wydaną z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz. Oznacza to, iż decyzja sporządzona, ale nie doręczona stronie, nie załatwia sprawy administracyjnej, gdyż wprawdzie z chwilą jej podpisania wiąże organ lecz wywołuje skutki prawne na zewnątrz dopiero z chwilą jej wprowadzenia do obrotu prawnego, co ma miejsce z chwilą jej doręczenia którejkolwiek ze stron postępowania. Uprawnione jest zatem stwierdzenie, że decyzja administracyjna jest wydana z chwilą jej doręczenia, gdyż z tą chwilą wchodzi ona do obrotu prawnego. Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. II SA/Wa 1591/05, LEX nr 192504; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 grudnia 2009 r., sygn. II SA/Ol 960/09) i prezentowane jest w piśmiennictwie. Kwestia rozróżnienia pojęcia "podjęcia decyzji", jako rezultatu procesu decyzyjnego, zachodzącego wewnątrz organu administracji oraz "wydania decyzji", jako uzewnętrznienia aktu woli tego organu, była niejednokrotnie przedmiotem rozważań w doktrynie (m.in. W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne str. 201, J. Borkowski, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, Wydawnictwo Beck, Wa-wa 2008 str. 539-542). Z akt sprawy wynika, iż Rektor podjął decyzję w dniu "[...]", bowiem taka data wydania decyzji widnieje w jej sentencji, stosownie do art. 107 § 1 k.p.a., jednakże dla skutku usunięcia stanu bezczynności w tej sprawie należało uznać dopiero dzień jej doręczenia stronie skarżącej, czyli "[...]". Skoro organ załatwił wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydał decyzję po wniesieniu skargi czym wypełniona została dyspozycja art. 54 § 3 p.p.s.a., to dalsze postępowanie w sprawie bezczynności stało się bezprzedmiotowe. Nastąpiło zdarzenie, w efekcie którego przestała istnieć przyczyna wszczęcia postępowania sądowoadministarcyjnego. Organ administracji publicznej nie pozostaje już w bezczynności. Reasumując, zaistniała przesłanka, określona 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 3 tej ustawy uzasadniająca umorzenie postępowania. W przypadku umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. skarżący może ubiegać się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. I OPS 6/08, publ. ONSA i WSA 2009/4/63). Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt II GSK 23/10 stwierdzając, że "umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego wobec wydania decyzji przez organ, stanowiące o bezprzedmiotowości postępowania, oznacza, że przegraną stroną procesu jest organ, który w wyniku wniesienia skargi usunął stan niezgodności z prawem". Wobec tego orzeczono jak w punkcie II sentencji postanowienia na podstawie art. 201 § 1 ustawy p.p.s.a.