II SAB/Ol 49/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Rektora Uniwersytetu w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia autokontrolnego – kierunku postanawia 1. umorzyć postępowanie sądowe; 2. zasądzić od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia "[...]" Rektor Uniwersytetu (dalej jako: Rektor) stwierdził nieważność własnego postanowienia z dnia "[...]", utrzymującego w mocy postanowienie Rektora z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie nieważności postanowienia Dziekana Wydziału z dnia "[...]" oraz postanowienia Rektora z dnia "[...]". Na skutek wniosku P.. B. o stwierdzenie nieważności tego postanowienia, Rektor decyzją z dnia "[...]" odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności własnego postanowienia z dnia "[...]". W dniu "[...]" P. B. złożył do organu wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Następnie, w dniu "[...]" (data nadania przesyłki w urzędzie pocztowym) P. B., za pośrednictwem Rektora, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący zarzucił, że pomimo upływu 2 miesięcy organ nie załatwia sprawy, nie wydaje decyzji i nie informuje o przyczynach zwłoki w załatwieniu środka remonstracyjnego. W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie. Podał, że skarga na bezczynność, nadana przez stronę w urzędzie pocztowym w dniu "[...]" dotarła do organu dnia "[...]". Natomiast Rektor wydał w dniu "[...]" decyzję, utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja ta została nadana na poczcie na adres strony w dniu "[...]", a skarżący odebrał ją "[...]". Zdaniem organu decyzja została wydana, co prawda, z naruszeniem terminów do załatwienia sprawy, jednakże nastąpiło to przed doręczeniem skargi organowi. W ocenie organu fakt, iż organ nie pozostaje już w bezczynności daje podstawy do umorzenia postępowania. Na rozprawie skarżący wniósł o umorzenie postępowania i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie zauważyć należy, iż wnioski pełnomocnika organu, zawarte w odpowiedzi na skargę są ze sobą sprzeczne. Oddalenie skargi, o co wnosiła strona, jest rozpoznaniem sprawy co do meritum. Rozstrzygnięcie sprawy co do istoty polega na orzeczeniu odnośnie do naruszenia prawa w działaniu lub zaniechaniu organu administracji publicznej. Potrzeba takiego załatwienia sprawy, poprzedzona badaniem zasadności skargi, zachodzi, gdy Sąd stwierdzi, że istnieje przedmiot sprawy. Warunkiem wydania wyroku oddalającego skargę jest jej bezzasadność, którą Sąd stwierdzi w wyniku przeprowadzenia postępowania rozpoznawczego. Czym innym jest natomiast umorzenie postępowania, na które powołuje się pełnomocnik Rektora w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę. Podstawę prawną do umorzenia postępowania daje art. 161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność organu polegającą na powstrzymaniu się od wydania decyzji administracyjnej (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Strona przeciwna podnosiła, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe, ponieważ stan bezczynności ustał. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż wniesiona skarga jest dopuszczalna bez wcześniejszego składania zażalenia do organu wyższego stopnia, bądź też wezwania, o którym mowa w art. 52 § 3 p.p.s.a. W myśl art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz.1365 ze zm.) do decyzji o których mowa w art. 169 ust. 7 i 8, decyzji podjętych przez autonomiczne organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.) oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Z powołanej wyżej ustawy o szkolnictwie wyższym nie wynika, aby nad rektorem istniał jakikolwiek organ wyższego stopnia w sprawach, o których mowa w art. 207 ust. 1 ustawy, co oznacza, iż w tych sprawach nie znajduje zastosowania tryb określony w art. 37 § 1 k.p.a. Brak jest także podstaw do żądania, aby w sprawie bezczynności rektora strona przed wniesieniem skargi winna wystąpić do organu z wezwaniem, o którym mowa w art. 52 § 3 ustawy p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności, do usunięcia naruszenia prawa. Wskazany wymóg ma zatem zastosowanie jedynie w przypadku, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a., tj. gdy chodzi o akty lub czynności inne niż te wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-3, nie zaś bezczynności w wydaniu takich decyzji. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli nie dopełnił on czynności wymienionych w art. 36 § 1 k.p.a., lub nie podjął innych czynności procesowych, zmierzających do usunięcia przeszkody w załatwieniu sprawy. Z akt niniejszej sprawy wynika, że Rektor w dniu "[...]" podjął decyzję w przedmiotowym postępowaniu i w dniu "[...]" nadał ją w urzędzie pocztowym, a została ona doręczona stronie w dniu "[...]". Wobec tego rozważenia wymagała kwestia, czy organ usunął bezczynność przed, czy po wniesieniu skargi. W sytuacji bowiem, gdy organ wyda akt lub dokona czynności, co do których pozostawał w bezczynności, po wniesieniu skargi na bezczynność, przestaje istnieć przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego. Do wszczęcia tegoż postępowania dochodzi z dniem doręczenia skargi organowi, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy (art. 54 § 1 p.p.s.a.) z tym, że jeśli skargę złożono za pośrednictwem poczty, to datą jej wniesienia jest oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym (art. 83 § 3 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie stało się to w dniu "[...]". W ocenie Sądu, usunięcie stanu bezczynności w niniejszej sprawie miało więc miejsce już po wniesieniu skargi. Dla uzasadnienia takiego stanowiska należy rozważyć kwestię, kiedy mamy do czynienia z wydaniem decyzji. Jedną z cech aktu administracyjnego jest jego zewnętrzny charakter, co oznacza, że akt ten musi być doręczony lub zakomunikowany stronie. Decyzja administracyjna jest bowiem aktem zewnętrznym, będącym oświadczeniem władczym woli organu administracyjnego i może być uznana za wydaną z chwilą ujawnienia woli organu na zewnątrz struktur administracyjnych. Oznacza, to, iż decyzja sporządzona, ale nie doręczona stronie, nie załatwia sprawy administracyjnej, gdyż nie wiąże organu, ani strony. Wobec tego uprawniony jest wniosek, iż decyzja administracyjna jest wydana z chwilą jej doręczenia i z tą chwilą wchodzi ona do obrotu prawnego. Stanowisko takie znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2005 r., sygn. II SA/Wa 1591/05, LEX Nr 192504; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 30 grudnia 2009 r., sygn. II SA/Ol 960/09) i prezentowane jest w piśmiennictwie. Kwestia czynności "podjęcia decyzji", jako rezultatu procesu decyzyjnego, zachodzącego wewnątrz organu administracji oraz "wydania decyzji", jako uzewnętrznienia aktu woli organu, była niejednokrotnie przedmiotem zainteresowania doktryny (m.in. W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne str. 201, J. Borkowski Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, Wydawnictwo Beck Wa-wa 2008, str. 539-542). Z akt niniejszej sprawy wynika, iż organ podjął decyzję w dniu "[...]", jednak za datę jej wydania może być uznany dopiero dzień jej doręczenia, czyli "[...]". Skoro organ załatwił wniosek strony o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydał decyzję po wniesieniu skargi, to dalsze postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Nastąpiło bowiem zdarzenie, w następstwie którego przestała istnieć przyczyna jego wszczęcia. Organ administracji publicznej nie pozostaje już w bezczynności. Oznacza to, że zaistniała przesłanka, określona w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 54 § 3 p.p.s.a., uzasadniająca umorzenie postępowania. W razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. skarżący może ubiegać się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. (uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. I OPS 6/08, publ. ONSA i WSA 2009/4/63). Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. II GSK 23/10, stwierdzając, że: "umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego wobec wydania decyzji przez organ, stanowiące o bezprzedmiotowości postępowania, oznacza, że przegraną stroną procesu jest organ, który w wyniku wniesienia skargi usunął stan niezgodności z prawem". Wobec tego orzeczono jak w punkcie II sentencji postanowienia na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a.