II SAB/Ol 62/21

Dnia 22 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 lipca 2021 roku sprawy ze skargi R. B. na bezczynność Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w udostępnieniu informacji publicznej 1) zobowiązuje Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia "[...]" - w terminie 14 dni; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury na rzecz skarżącego kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. R. B. (dalej jako "wnioskodawca", "strona", "skarżący"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w G. w udostępnieniu informacji publicznej. Z akt sprawy wynika, że w dniu 7 kwietnia 2021 r. (data wpływu do organu), skarżący - za pomocą poczty e-mail - powołując się na art. 2 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 2176), dalej jako: "u.d.i.p.", zwrócił się do Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w G. (dalej jako: "organ"), o przesłanie na podany adres poczty elektronicznej informacji publicznej w postaci kopii/skanów faktur, rachunków i umów związanych z realizacji zadań Gminnego Ośrodka Kultury w G. (dalej jako: "GOK") w 2020 r., opłaconych z wyszczególnionych rozdziałów klasyfikacji budżetowych oraz kopie planów budżetowych GOK-u na rok 2020 oraz 2021. Pismem z 21 kwietnia 2021 r., organ wezwał wnioskodawcę, ze względu na ogólność przesłanego wniosku, do sprecyzowania jaką konkretną informację chce uzyskać w ramach art. 2 ust.1 u.d.i.p. W dniu 29 kwietnia 2021 r. strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, za pośrednictwem organu, bezczynność Dyrektora Gminnego Ośrodka Kultury w G. wskazując, że do dnia dzisiejszego organ nie odpowiedział na wniosek w jakikolwiek sposób Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni i zasądzenie od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, a także dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów na okoliczności w nich wskazane w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę. Organ wskazał, że pomimo trwania termomodernizacji budynku, do wnioskodawcy została wysłana prośba o sprecyzowanie wniosku, ze względu na jego ogólny charakter. Organ podał również, że skarżący, wraz z innymi osobami z nim działającymi, wystosował wiele zapytań do GOK-u, Gminy G., paraliżując pracę jednostek. Celowość wniosków dotyczących działalności GOK w G. nie ma nic wspólnego z troską o poprawne działanie tej instytucji, zaś uzyskane informacje skarżący wykorzystuje do celów prywatnych – walki z obecnym Wójtem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzec skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. (§ 2 art. 149). W piśmiennictwie przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub podjęciem stosownej czynności (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Warszawa 2005, uw. 72 do art. 3). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, uw. 34 do art. 3). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu, albo do podjęcia określonej czynności. W myśl art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Z kolei art. 6 ust. 1 u.d.i.p. określa przykładowy katalog informacji publicznych podlegających udostępnieniu. Obejmuje on m. in. informacje o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. i zasadach funkcjonowania tych podmiotów. U.d.i.p. przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jak podnosi się w orzecznictwie, bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku ma miejsce wówczas, gdy organ w terminach wskazanych w art. 13 ust. 1 w związku z ust. 2 u.d.i.p., nie komunikuje stronie w żaden sposób, jak zakwalifikował żądanie, jak zamierza w stosunku do niego procedować oraz tego, co strona powinna uzupełnić, wyjaśnić i wskazać, aby nadać wnioskowi prawidłowy bieg, ewentualnie (gdy powziął wątpliwości), nie wzywa strony do określenia rodzaju trybu, w jakim występuje ona o udostępnienie informacji publicznej (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II SAB/Bk 33/19, dostępne w CBOSA). Celem skargi na bezczynność jest zwalczanie braku działania w załatwieniu sprawy o udostępnienie informacji publicznej. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia, z jakich powodów określona czynność nie została dokonana przez organ. W przedmiotowej sprawie adresat wniosku - Dyrektor Gminnego Ośrodka Kultury - jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.. Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. z 2020 r. poz. 194, z późn. zm.), jednostki samorządu terytorialnego organizują działalność kulturalną, tworząc samorządowe instytucje kultury, dla których prowadzenie takiej działalności jest podstawowym celem statutowym. Prowadzenie działalności kulturalnej jest zadaniem własnym jednostek samorządu terytorialnego o charakterze obowiązkowym. W związku z tym, dane dotyczące funkcjonowania tego typu jednostki organizacyjnej, w tym przede wszystkim związane z gospodarowaniem środkami finansowymi, mają charakter informacji publicznej, co wynika z treści art. 6 ust. 1 u.d.i.p. W związku z powyższym, organ winien był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Tymczasem zaś z akt sprawy wynika, że po wpłynięciu wniosku skarżącego do organu, skierował on jedynie do skarżącego pismo z dnia 21 kwietnia 2021 r. o sprecyzowanie wniosku – jaką konkretną informację strona chce otrzymać w ramach art. 2 ust. 1 u.d.i.p. Wbrew stanowisku organu, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego jest jasny i precyzyjny. Zostały w nim szczegółowo określone dane, jakich żąda wnioskodawca. Domaga się on kopii, skanów rachunków i umów związanych z realizacją zadań GOK, opłaconych z konkretnie wskazanych rozdziałów klasyfikacji budżetowej. Wskazano nazwę oraz wysokość wydatków. W związku z powyższym, nie było żadnego uzasadnienia do wzywania wnioskodawcy o sprecyzowanie wniosku z dnia 1 kwietnia 2021 r., ponieważ zapytanie pozwalało na udzielenie odpowiedzi. W świetle powyższych rozważań, nie budzi zatem wątpliwości, że organ pozostaje w bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 1 kwietnia 2021 r., bowiem nie podjął odpowiednich działań wymaganych przepisami u.d.i.p. Organ winien zatem rozpoznać wniosek skarżącego i załatwić go w sposób przewidziany w u.d.i.p. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność, w pkt 1) sentencji wyroku zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego, ustalając 14-dniowy termin do rozpoznania wniosku. Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) sentencji wyroku). Nie każde bowiem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym. Jak wskazuje się w orzecznictwie, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa z jednoczesnym brakiem racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 26.05.2020 r., II OSK 4016/19). Z rażącym charakterem bezczynności mamy więc do czynienia, gdy zaniechanie jest celowe lub zamierzone przez organ, ewentualnie wynika z innych niepodlegających akceptacji przyczyn. W ocenie Sądu, okoliczności faktyczne stwierdzonej w niniejszej sprawie bezczynności organu nie przejawiają cech naruszenia prawa o szczególnym stopniu kwalifikacji. O kosztach postępowania orzeczono w pkt 3) sentencji wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony przez skarżącego wpis od skargi. Wyjaśnić należy końcowo, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony.