II SAB/Ol 63/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M.K. na bezczynność Szpitala Powiatowego w udostępnieniu informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. M.K., reprezentowana przez adw. Ł.K., wniosła do tut. Sądu skargę na bezczynność Szpitala Powiatowego im. "[...]" w B. w udostępnieniu informacji publicznej, domagając się zobowiązania organu do rozpoznania wniosku, stwierdzenia, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenia kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 zł według załączonego spisu kosztów, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 480 zł. Podała, że w dniu 28 czerwca 2017r. zwróciła się drogą elektroniczną, za pomocą platformy ePUAP, z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy szpital w latach 2014 - 2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego, a w przypadku odpowiedzi pozytywnej - wniosła o przesłanie jej kopii tych umów na wskazany adres. Pomimo upływu 14 dni organ nie udostępnił żądanej informacji, nie zawiadomił wnioskodawczyni o okolicznościach, o których mowa w art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, ani też nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Skarga ta wpłynęła do Szpitala w dniu 23 sierpnia 2017r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szpitala Powiatowego w B., reprezentowany przez r.pr. D. B., wniósł o jej oddalenie. Podano, że skarżąca złożyła przedmiotowe zapytanie, ale zostało ono odebrane dopiero w godzinach rannych w dniu 23 sierpnia 2017r. Wyjaśniono, że Szpital założył skrzynkę ePUAP, jednakże z racji tego, że nikt nie prowadzi korespondencji elektronicznej ze Szpitalem przez tę platformę, nie jest ona monitorowana przez pracownika Szpitala, a cała korespondencja elektroniczna Szpitala, w tym korespondencja z NFZ, innymi szpitalami czy pacjentami odbywa się przez ogólny adres mailowy, podany na stronie internetowej Szpitala. Wskazano, że w ostatnim okresie na ten adres wpłynęło zapytanie o udzielenie informacji publicznej od innego podmiotu i odpowiedź na to zapytanie została udzielona. Także skarżącej udzielono odpowiedzi w formie elektronicznej dniu 23 sierpnia 2017r., a w dniu 30 sierpnia 2017r. - w formie pisemnej. Wskazano, że w ocenie Szpitala skarżącej nie chodziło o uzyskanie informacji publicznej, gdyż w takim wypadku skierowałaby ponowne zapytanie na adres mailowy Szpitala. Zapytanie to – w ocenie organu - miało na celu wygenerowanie sprawy sądowej i jest typowym nadużyciem prawa do uzyskania informacji publicznej, a przypadki takie są znane na terenie objętym jurysdykcją Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Pismem z dnia 30 października 2017r. pełnomocnik skarżącej wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na udzielenie skarżącej żądanej informacji. Jednocześnie podtrzymał wniosek o zwrot kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), o czym stanowi art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2016r. poz. 1764, dalej jak: u.d.i.p.). Ustawa ta - stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej - reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. tylko informacja publiczna w rozumieniu tej ustawy podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. W przepisie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., jako zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej, wskazano m.in. jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. Ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. Złożenie wniosku do podmiotu zobowiązanego przesądza o tym, iż w odniesieniu do tego właśnie konkretnego podmiotu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością. W niniejszej sprawie adresatem wniosku o udostępnienie informacji jest szpital powiatowy, a przedmiotem - informacja na temat zawieranych umów w przedmiocie obsługi prawnej. W świetle powołanego art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie powinno budzić wątpliwości, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, gdyż jako podmiot wykonujący zadania publiczne z zakresu ochronny zdrowia, jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej. Żądana informacja stanowi informację publiczną, bowiem dotyczy funkcjonowania jednostki organizacyjnej, która wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym. Zatem organ winien był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Nie ulega wątpliwości, że żądana informacja została udzielona, jednakże z przekroczeniem terminów określonych w u.d.i.p. Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może także odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże w takim wypadku zobowiązany jest tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje, jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Dopiero przejaw działalności organu w jednej z tych form działania zwalnia podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej z zarzutu bezczynności. W obecnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Załatwienie przez organ wniosku strony w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku zbadania, czy bezczynność, której się dopuścił, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W takiej sytuacji umorzenie postępowania sądowego może dotyczyć jedynie zobowiązania organu do wydania dokonania czynności, ponieważ tylko w tym zakresie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008r., I OPS 6/08, ONSAiWSA z 2009 r., z. 4, poz. 63). Bezsprzecznie Szpital rozpoznał przedmiotowy wniosek strony i choć po wniesieniu skargi, to jednak udzielił stronie - pismem z 30 sierpnia 2017r. - odpowiedzi na jej wniosek. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a w pkt 1 umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie udzielenia informacji publicznej (pkt I wyroku). W ocenie Sądu bezczynność organu w niniejszej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt II wyroku. Jak wynika z akt sprawy organ nie zignorował wniosku skarżącej, a zwłoka w udzieleniu odpowiedzi wyniknęła jedynie z faktu braku monitorowania skrzynki meilowej ePuap. Jak bowiem wyjaśniono, korespondencja meilowa przychodzi na adres internetowy Szpitala, dostępny w internecie i kierowane tam pisma są na bieżąco odbierane. Należy przy tym podkreślić, że szpital powiatowy nie jest organem administracji publicznej w sensie ustrojowym, a jedynie podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej a więc organem jedynie w sensie funkcjonalnym, z uwagi na to, że wykonuje zadania publiczne. W tych okolicznościach sprawy stwierdzić zatem należy, że bezczynność organu w niniejszej sprawie nie wynikała z lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy. W związku z tym brak jest podstaw do stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Sąd oddalił wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego na podstawie z art. 206 p.p.s.a. (pkt III). Zgodnie z tym przepisem Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że stosowanie art. 206 p.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie właśnie taki uzasadniony przypadek zaistniał. W pierwszej kolejności należy wskazać, że – jak wynika z urządzeń ewidencyjnych Sądu oraz wykazu zamieszczonego na k. 34 akt sądowych – skarżąca od sierpnia 2017r. - wniosła do tutejszego Sądu 10 skarg na bezczynność organów w udostępnieniu informacji publicznej. We wszystkich tych sprawach skarżąca była reprezentowana przez adwokata Ł. K., który dołączał do skarg spis kosztów, obejmujący m.in. koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł. W żadnej ze spraw nie zostało wykazane, że koszty zastępstwa prawnego rzeczywiście zostały przez skarżącą poniesione. Poza pełnomocnictwem ogólnym do reprezentowania we wszystkich sprawach przed sądami administracyjnymi i spisem kosztów, nie dołączono bowiem ani umów pomiędzy udzielającą pełnomocnictwa a adwokatem, ani faktur dokumentujących opłacenie usługi prawnej. Niezależnie od tego wskazać należy na nieskomplikowany charakter rozpoznawanej sprawy i znikomy wręcz nakład pracy adwokata. Sąd wziął bowiem pod uwagę znany mu z urzędu fakt, że wniesione do tutejszego Sądu sprawy nie tylko są jednorodzajowe (dotyczą udostępnienia informacji publicznej o umowach dotyczących obsługi prawnej organu), ale też analogiczne w swojej treści. W zasadzie różnią się tylko w zakresie dat złożenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej i organu, do którego wnioski zostały złożone. Wszystkie zarzuty skarg i ich argumentacja są zaś takie same. Dotyczy to również pisma procesowego złożonego w toku postępowania sądowego. Wskazać przy tym należy, że w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 61/17, rozpoznawanej jako pierwsza spośród skarg wniesionych przez skarżącą do WSA w Olsztynie, tutejszy Sąd zasądził koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł. Kwota ta powinna zatem zrekompensować koszty, które skarżąca ewentualnie poniosła w związku z ustanowieniem fachowego pełnomocnika. Ponadto Sąd ustalił – w oparciu o dane z bazy orzeczeń na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/ - że skarżąca w 2017r. wniosła kilkadziesiąt podobnych skarg na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej do sądów administracyjnych na terenie całego kraju, dotyczących tego samego przedmiotu. Jedynie przykładowo można wskazać sprawy o sygn. akt II SAB/Op 126/17, II SAB/Kr 191/17, II SAB/Ke 55/17, II SAB/Rz 80/17, II SAB/Po 148/17, II SAB/Łd 201/17, II SAB/Lu 125/17. Podmiotami, od których skarżąca domagała się tej samej rodzajowo informacji zawsze były jednostki budżetowe, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej, publiczne zakłady opieki zdrowotnej, które dysponują i tak ograniczonymi środkami finansowymi. Takie działanie skarżącej - zdaniem Sądu - pozwala na stwierdzenie, że jej rzeczywistą intencją nie było uzyskanie żądanych informacji, a – jak słusznie wskazał pełnomocnik organu - jedynie wygenerowanie spraw sądowych, pozwalających na uzyskanie kosztów, co do których faktycznego poniesienia – w zakresie kosztów zastępstwa procesowego - istnieją duże wątpliwości. Należy przy tym zwrócić uwagę na okoliczność, że skarżąca uzyskała żądaną informację niezwłocznie po wpłynięciu skargi do organu, a jeszcze przed jej przekazaniem Sądowi. Będąc zatem reprezentowana przez fachowego pełnomocnika miała pełną wiedzę o możliwości uniknięcia kosztów związanych z dalszym postępowaniem sądowym. W tych okolicznościach Sąd uznał, że wydatki poniesione w niniejszej sprawie nie były niezbędne do celowego dochodzenia praw, w rozumieniu art. 200 p.p.s.a.