II SAB/Ol 68/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie: Przewodniczący Asesor WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2005r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. W. na bezczynność Komendanta Szpitala Wojskowego w przedmiocie wypłaty uposażenia, nagrody rocznej oraz wynagrodzenia za dyżury medyczne postanawia odrzucić skargę. K. W. wystąpił w dniu 28 czerwca 2005r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z pismem nazwanym pozwem, wnosząc o zasądzenie od Komendanta "[...]" Szpitala Wojskowego zwanego dalej: Komendantem "[...]" Szpitala Wojskowego kwoty podwyżki gwarantowanej za lata 2001, 2002, nagrody rocznej za lata 2001, 2002, 2004 oraz wyrównania wynagrodzenia za dyżury medyczne w latach 2001 i 2002 oraz dyżury pełnione od maja do września 2003 r., tj. należności wykazanych w decyzji Komendanta "[...]" Szpitala Wojskowego z dnia 7 listopada 2003 r. nr "[...]". W uzasadnieniu pozwu skarżący argumentował, iż w pozwanym zakładzie zatrudniony był w latach 2001 - 2005 na czas nieokreślony. Gwarantowana podwyżka wraz z nagrodą roczną oraz wynagrodzeniem za dyżury medyczne nie została mu wypłacona. Wielokrotne pisemne upomnienia kierowane do Komendanta "[...]" Szpitala Wojskowego nie przyniosły wypłaty zaległych świadczeń. Do momentu wniesienia pozwu świadczenia te nie zostały zrealizowane, a skarżący otrzymał jedynie decyzję Komendanta przyznającą wymienione należności. Do pozwu została załączona m.in. decyzja z 7 listopada 2003 r. nr "[...]", z której wynika, że organ przyznał stronie następujące świadczenia w wysokości wskazanej w decyzji: wyrównanie uposażenia za lata 2001, 2002 wraz z ustawowymi odsetkami, nagrodę roczną za 2001 i 2002r. wraz z ustawowymi odsetkami, wyrównanie wynagrodzenia za dyżury medyczne za lata 2001 i 2002 wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu tejże decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 7 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002r. Nr 76, poz. 693 ze zm.) zmiana wysokości uposażenia następuje z dniem powstania okoliczności uzasadniających tę zmianę, zatem w związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 15 marca 2001 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 23, poz. 276) przysługują wprowadzone stawki uposażenia oraz stosowne ich wyrównanie od dnia obowiązywania wskazanego rozporządzenia. W związku z utworzeniem w "[...]" Szpitalu Wojskowym funduszu na nagrody i zapomogi oraz § 3 ust. l pkt 1-4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 20 lipca 2000r. w sprawie nagród rocznych, nagród pieniężnych w formie wyróżnienia oraz zapomóg dla żołnierzy (Dz. U. Nr 65, poz. 770) i § 17 ust. l rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. 729 ze zm.), żołnierzowi przysługuje nagroda roczna. W odpowiedzi na skargę Komendant "[...]" Szpitala Wojskowego wniósł o odrzucenie skargi stosownie do art. 53 § l i art. 58 § l pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.). W ocenie organu w sytuacji wniesienia skargi na bezczynność organu konieczne jest aby skarżący w pierwszej kolejności wykorzystał środek prawny przewidziany w art. 37 Kpa tj. zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na nie załatwienie sprawy w terminie. Skargę do Sądu wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ponieważ decyzję z dnia 7 listopada 2003r. nr "[...]" skarżący odebrał w listopadzie 2003r., a skargę do Sądu wniósł 22 czerwca 2005r. należy ją odrzucić z uwagi na wyżej wskazane okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwana dalej; ustawa p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt l ), postanowienia (art. 3 § 2 pkt 2 i 4 ) oraz inne niż określone w pkt. 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ). Kontrola ta obejmuje także bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt l i 4 ustawy. Przytoczone wyżej przepisy wyznaczają zatem zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego oraz zakres rzeczowy postępowania sądowo-administracyjnego. W niniejszej sprawie K. W. domaga się - co wynika z treści pozwu - zasądzenia na jego rzecz od Komendanta "[...]" Szpitala Wojskowego kwoty pieniężnej wynikającej z decyzji z 7 listopada 2003r. wraz z należnymi odsetkami. Nie kwestionuje on prawidłowości samej decyzji ( nie żąda jej kontroli), a jedynie domaga się jej wykonania poprzez zasądzenie świadczenia pieniężnego z niej wynikającego. Zatem Sąd musi przede wszystkim rozważyć, czy przedmiotowa sprawa w ogóle należy do jego właściwości. Zgodnie z art. 58 § l pkt l ustawy p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego . Zatem ustalenie właściwości rzeczowej sądu musi poprzedzać badanie każdej sprawy, która do niego wpływa. W tym miejscu wskazać pozostaje, iż co do zasady egzekucję obowiązków o charakterze administracyjnym, w tym wynikających z decyzji administracyjnej, regulują przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954), a postanowienia wydane w takim postępowaniu, a także bezczynność organu w tym zakresie podlegają z mocy art. 3 § 2 pkt 3 i 8 ustawy p.p.s.a. zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Jednakże regulacje powyższe odnoszą się do sytuacji, w której organ administracji jest jednocześnie organem egzekucyjnym, egzekwującym obowiązki nałożone na inne podmioty. Natomiast w niniejszej sprawie żądanie zapłaty dotyczy kwoty pieniężnej wynikającej wprawdzie z decyzji administracyjnej, lecz należnej od organu administracji, który ją wydał i jednocześnie jest w tej decyzji wymieniony jako płatnik tej należności (dłużnik) względem strony, do której decyzja została skierowana. Wobec tego z całą pewnością nie mają tutaj zastosowania powołane wyżej przepisy regulujące postępowanie egzekucyjne w administracji. Wyjaśnić należy również, że sam fakt , iż podmiot zobowiązany do wykonania decyzji jest jednocześnie organem administracji nie przesądza o tym, że sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego. Należy bowiem stwierdzić, że istotą żądania strony jest roszczenie mające wprawdzie swoje źródło w akcie administracyjnym ( decyzji z dnia 7 listopada 2003r), lecz będące w rzeczywistości roszczeniem o charakterze cywilnym. W związku z powyższym w ocenie Sądu sprawa należy do kompetencji sądu powszechnego. Na poparcie takiego stanowiska Sądu w tej sprawie należy przywołać tezę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000r. SK 12/99 (OTK 2000/5/143), w którym stwierdzono, że "art. l ustawy z dnia 17 listopada 1964r. - Kodeks postępowania cywilnego, rozumiany w ten sposób, iż w zakresie pojęcia "sprawy cywilnej" nie mogą się mieścić roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowi decyzja administracyjna, jest niezgodny z art. 45 ust. l w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej". W uzasadnieniu orzeczenia podsumowując rozważania dotyczące przedmiotu procesu cywilnego i pojęcia sprawy cywilnej Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że "w zgodzie z art. 45 ust. l Konstytucji pozostaje tylko takie rozumienie "sprawy cywilnej", które nie wyklucza z jej zakresu możliwości dochodzenia roszczeń cywilnoprawnych tylko z tej przyczyny, że ich źródłem jest decyzja administracyjna ustalająca obowiązek spełnienia określonego świadczenia pieniężnego na rzecz konkretnej osoby. W ocenie Trybunału za sprzeczne z Konstytucją należy uznać stosowanie przez sądy swoistego automatyzmu: jeśli źródłem powstałego stosunku prawnego jest decyzja administracyjna (akt administracyjny), to stosunek ten nie może mieć charakteru cywilnoprawnego i - w konsekwencji - droga sądowa jest niedopuszczalna. Jak wykazano wyżej, takie rozumowanie nie znajduje uzasadnienia prawnego i prowadzi do całkowitego pozbawienia ochrony sądowej, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 45 ust. l Konstytucji". Stanowisko to wynika - jak wskazał Trybunał - po pierwsze z faktu, że w zakresie pojęcia "sprawa cywilna" mieszczą się także roszczenia dotyczące zobowiązań pieniężnych, których źródło stanowią akty administracyjne. Podkreślono, że choć w doktrynie prawa cywilnego ciągle nie osiągnięto zgodności poglądów co do katalogu i podziału zdarzeń cywilnoprawnych, nigdy nie było wątpliwości co do tego, że akty (decyzje) administracyjne mogą stanowić źródło stosunków cywilnoprawnych; wraz z orzeczeniami sądowymi o charakterze konstytutywnym oraz oświadczeniami woli tworzą one kategorię czynności. W szczególności nie można wykluczyć, że roszczenie o zapłatę powstałe na tle stosunku administracyjno-prawnego ma charakter cywilnoprawny, a spór dotyczący jego wykonania należy zakwalifikować jako sprawę cywilną. Po drugie Trybunał zwrócił uwagę, iż "w przypadku wykluczenia drogi do dochodzenia tych roszczeń przed sądami powszechnymi, osoba uprawniona do świadczenia nie dysponuje żadną możliwością realizacji prawa. Przyjęty w Polsce model sądownictwa administracyjnego nie dopuszcza bowiem badania przez Naczelny Sąd Administracyjny cywilnoprawnych skutków niewykonania lub nienależytego wykonania legalnej i niewadliwej decyzji administracyjnej. Wyłączenie analizowanych spraw z kategorii "spraw cywilnych", a tym samym - wyłączenie ochrony przed sądem powszechnym, jest więc równoznaczne z całkowitym zamknięciem drogi sądowego dochodzenia ewentualnych roszczeń związanych ze świadczeniami pieniężnymi mającymi swe źródło w decyzji administracyjnej". Mimo zmiany modelu sądownictwa administracyjnego w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) powyższe orzeczenie Trybunału konstytucyjnego zachowuje swoją aktualność. Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażano wielokrotnie pogląd, iż z art. 45 ust. l Konstytucji gwarantującego prawo do sądu oraz art. 177 Konstytucji, wynika domniemanie właściwości sądu powszechnego we wszystkich sprawach przedstawionych do rozpoznania, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów (postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2003r. III CK 319/03 (OSNC 2005/2/31), postanowienie Sądu Najwyższego z 21 maja 2002r., III CK 53/02 (OSNC 2003, nr 2, poz. 31), uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003r. III CZP 85/02 (OSNC 2003, nr l0, poz. 129)). Przytoczone orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego wskazuje, iż akt administracyjny w postaci decyzji administracyjnej wywołuje również skutki cywilnoprawne. W przypadku, gdy z wydanej decyzji wynika konieczność świadczenia określonej kwoty pieniężnej, należnej od organu, który decyzję wydał, do orzekania w sprawie zasądzenia roszczeń z tej decyzji wynikających właściwe są sądy powszechne. Zasadność przytoczonego stanowiska dodatkowo potwierdza fakt, iż sprawowanie wymiaru sprawiedliwości przez sąd administracyjny ogranicza się jedynie do kontroli działalności administracji publicznej, pod względem zgodności z prawem (art. l ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Sąd ten - w przeciwieństwie do sądu powszechnego - nie ma uprawnień do zasądzania określonych roszczeń, czego domaga się strona skarżąca w niniejszej sprawie. Ponadto sąd administracyjny nie dysponuje środkami prawnymi pozwalającymi na skuteczne wyegzekwowanie wykonania takiej decyzji, w której organ ją wydający nałożył na siebie określone obowiązki. Z powyższych względów skarga podlega odrzuceniu. W związku z tym na podstawie art. 58 § l pkt l w zw. z art. 58 § 3 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.