II SAB/Ol 69/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Beata Jezielska Protokolant Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. E. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu odwołania od decyzji z dnia "[...]" dotyczącej odmowy przyznania zasiłku celowego specjalnego zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia odwołania skarżącej z dnia "[...]" od decyzji Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia "[...]" nr "[...]" - w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu przez sąd akt organowi W dniu 16 lipca 2010r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie została przekazana przez organ skarga J. E. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu odwołania od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 6 kwietnia 2010r. dotyczącej odmowy przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca podała, że w dniu 26 kwietnia 2010r. otrzymała od organu I instancji pismo, informujące, że akta przedmiotowej sprawy wraz z odwołaniem zostały zgodnie z art. 133 Kodeksu postępowania administracyjnego przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Dotychczas organ odwoławczy nie rozpatrzył jednak tego odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podał przy tym, że odwołanie skarżącej wpłynęło do Kolegium w dniu 26 kwietnia 2010r. W tym czasie przed organem toczyło się równolegle kilka postępowań dotyczących odwołań J. E. od decyzji wydanych przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Pismem z dnia 14 maja 2010r. Kolegium zwróciło się do Prokuratora Rejonowego o rozważenie możliwości udziału w toczących się postępowaniach. Pismem z dnia 28 maja 2010r. Kolegium zostało poinformowane o odmowie przystąpienia prokuratora do postępowań administracyjnych. W związku z tym, postanowieniem z dnia 14 czerwca 2010r. organ odwoławczy zawiadomił J. E. o niezałatwieniu sprawy w terminie i wskazał nowy termin załatwienia sprawy do dnia 9 lipca 2010r. Jako przyczynę niezałatwienia sprawy organ wskazał konieczność ponownego przeprowadzenia w dniu 2 lipca 2010r. rozprawy administracyjnej oraz wystąpienia do Prokuratora Rejonowego z wnioskiem o wzięciu udziału w toczących się postępowaniach. W dniu 30 czerwca 2010r. do Kolegium wpłynęły wnioski skarżącej, w których poinformowała o odmowie uczestnictwa w rozprawie administracyjnej wyznaczonej na dzień 2 lipca 2010r. oraz wniosła o wyłączenie Prezesa oraz wyszczególnionych członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak również samego Kolegium od udziału w sprawach dotyczących wniesionych przez nią odwołań. Pismem z dnia 1 lipca 2010r. organ przekazał wnioski skarżącej Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji. Reasumując, organ odwoławczy nie zgodził się z zarzucaną mu przez skarżącą przewlekłością postępowania i opieszałością w wydaniu decyzji. Podkreślił, że intencją Kolegium było dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy z pełnym poszanowaniem uprawnień strony. Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w dniu 24 sierpnia 2010r. Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego podniosła, iż w kwestii dotyczącej wyłączenia Prezesa oraz poszczególnych członków Kolegium od udziału w sprawie J. E., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wystąpił do organu z wnioskiem o przekazanie całości akt przedmiotowej sprawy, które zostały przekazane i do chwili obecnej nie zostało podjęte rozstrzygnięcie w kwestii wyłączenia. Ponadto wyjaśniła, iż podstawę prawną do zaniechania działania przez Prezesa oraz wskazanych przez skarżącą poszczególnych członków Kolegium stanowią przepisy o samorządowych kolegiach odwoławczych, zgodnie z którymi Prezes Kolegium uprawniony jest do wyznaczenia przewodniczącego składu orzekającego. Skoro skarżąca wystąpiła o wyłączenie Prezesa to brak jest możliwości działania przez niego i wyznaczenia przewodniczącego składu orzekającego, mimo że wnioskiem o wyłączenie nie byli objęci wszyscy członkowie kolegium i możliwe było ustalenie składu orzekającego spośród osób nieobjętych wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej poprzez rozpatrywanie skarg na akty, czynności lub bezczynność organów administracji publicznej. Zgodnie zaś z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (m.in. Wyrok NSA z dnia 23 marca 2010r., Sygn. akt I OSK 1575/09). Przy czym zasadnym jest wyjaśnić, iż w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracyjnych sąd administracyjny orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy istniejący w dniu orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy (J. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wydanie 3, Warszawa 2008, s.329). Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że na skutek odwołania J. E. od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, organ odwoławczy winien wydać na podstawie art. 138 K.p.a. decyzję administracyjną. Nie budzi także wątpliwości, że dotychczas taka decyzja nie została przez ten organ wydana. Rozstrzygnięcia wymaga natomiast, czy działania podjęte przez ten organ, po wpłynięciu odwołania i na skutek kolejnych wniosków procesowych skarżącej uprawniały ten organ do zaniechania załatwienia rozpoznawanej sprawy w przewidzianej prawem formie. Analiza przedłożonych przez organ akt administracyjnych wskazuje jednak, że zaniechanie to nie miało podstaw prawnych. Zgodnie bowiem z art. 35 § 5 K.p.a., do terminów załatwiania spraw nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W ocenie Sądu, powołane przez organ przyczyny opóźnień w załatwieniu odwołania skarżącej nie mieszczą się w żadnym z wymienionych powyżej okresów, które uprawniałyby organ do zgodnego z prawem wydłużenia terminu załatwienia sprawy, który zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. wynosi dla organu odwoławczego – miesiąc od dnia otrzymania odwołania. Przyczyną taką nie może być zwrócenie się przez organ do prokuratora z prośbą o rozważenie wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu. Przepis art. 183 K.p.a., stanowiący podstawę prawną takiego wystąpienia, nie zawiera bowiem żadnego terminu, od którego upływu uzależnione byłoby dalsze procedowanie w sprawie. Także ustawa z dnia 20 czerwca 1985r. o prokuraturze (Dz. U. z 2008r., Nr 7, poz. 39 ze zm.) nie zawiera żadnych terminów w tej kwestii. Tym samym, pozostawanie w zwłoce w rozpoznaniu sprawy z powołaniem się przez organ odwoławczy na konieczność oczekiwania na stanowisko prokuratora nie może być uznane za usprawiedliwione. Z tych samych powodów, za nieuprawnione należy uznać twierdzenie organu, jakoby przeszkodą w załatwieniu odwołania skarżącej było złożenie przez nią wniosku o wyłączenie od rozpoznawania sprawy poszczególnych członków Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz, jego Prezesa. Jak przyznała Prezes Kolegium na rozprawie przed tut. Sądem, na skutek tego wniosku Kolegium nie utraciło zdolności do rozpoznawania przedmiotowej sprawy (wniosek nie obejmował bowiem wyłączenia wszystkich członków) a jedynie spowodował niemożność wyznaczenia przez Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego przewodniczącego składu orzekającego. Zauważyć jednak należy, że przewidziana w art. 11 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001r., Nr 79, poz. 856 ze zm).kompetencja Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego do wyznaczania przewodniczącego składu orzekającego ma charakter techniczny. Skład orzekający Kolegium oraz warunki, które musi spełniać jego przewodniczący wynikają bowiem z art. 18 ust. 1 tej ustawy, a zasady orzekania przez członków składów orzekających określa art. 21 tej ustawy. Natomiast wniosek o wyłączenie dotyczyć może jedynie żądania powstrzymania się przez konkretną osobę od czynności orzeczniczych, a taką czynnością z całą pewnością nie jest czynność polegająca na wyznaczeniu przewodniczącego składu orzekającego. Oznacza to, że wskazywane przez organ przeszkody natury technicznej związane z niemożnością wyznaczenia tego przewodniczącego przez Prezesa Kolegium nie mogą w okolicznościach niniejszej sprawy stanowić usprawiedliwionej przyczyny przedłużenia terminu załatwienia sprawy. Taką przyczyną nie jest także wskazywana przez organ konieczność przeprowadzenia w niniejszej sprawie rozprawy administracyjnej. Zgodnie bowiem z art. 12 K.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. W świetle tej regulacji prawnej niemożność przeprowadzenia w sprawie rozprawy administracyjnej nie może być uznana za usprawiedliwioną przyczynę zwłoki w załatwieniu sprawy. Skoro strona dwukrotnie odmawia udziału w rozprawie i informuje o tym organ, to tenże organ winien ocenić tę okoliczność wraz ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i w oparciu o istniejące uregulowania prawne wydać w sprawie rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze na mocy art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.