II SAB/Ol 70/17

Dnia 14 grudnia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie sędzia WSA Beata Jezielska sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 grudnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Szpitala Miejskiego w udostępnieniu informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 28 czerwca 2017 roku M. K. zwróciła się do Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...]", drogą elektroniczną przez platformę cyfrową ePUAP, o udostępnienie informacji publicznej w zakresie obejmującym udzielenie odpowiedzi na pytanie czy organ ten w latach 2014-2016 zawierał umowy z podmiotami zewnętrznymi o świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej, w tym zastępstwa procesowego. W wypadku odpowiedzi pozytywnej wnioskodawczyni wniosła o przesłanie kopii tych umów. Następnie pismem z dnia 22 sierpnia 2017r. M. K. wywiodła skargę na bezczynność Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej "[...]", wnosząc o: zobowiązanie tego podmiotu do rozpoznania wniosku skarżącej o udostępnienie informacji publicznej w terminie czternastu dni od daty zwrotu akt organowi, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w łącznej kwocie 602,20 zł według załączonego spisu kosztów. W dniu 12 września 2017r., podmiot zobowiązany udzielił drogą elektroniczną przez epuap odpowiedzi na wniosek skarżącej z dnia 28 czerwca 2017r., wskazując, że Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej został zlikwidowany i przejęty przez nową jednostkę – Szpital "[...]", a we wskazanym we wniosku okresie nie zawierał umów z podmiotami zewnętrznymi na świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej. Natomiast w odpowiedzi na skargę Szpital "[...]" wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że wskazany jako organ Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej, nie istnieje, gdyż został wykreślony z rejestru. Skrzynka na platformie epuap została zamknięta po czerwcu 2017r., jednak sam organ wymieniony w skardze już nie istniał. Właściwym adresatem zapytania o informację publiczną powinien być Szpital Miejski. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017r., poz. 2188 j. t.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Badając skargę na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej trzeba mieć na względzie, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016r., poz. 1764 j.t.), udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże, jeśli organ odmawia udostępnienia informacji, to obowiązany jest tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje, jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Dopiero przejaw działalności organu w jednej z tych form działania, zwalnia podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej z zarzutu bezczynności. Wyjaśnić także należy, że instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 p.p.s.a., ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie oraz ustalenia, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. W obecnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Załatwienie przez organ wniosku strony w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku zbadania, czy bezczynność, której się dopuścił, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W takiej sytuacji umorzenie postępowania sądowego może dotyczyć jedynie zobowiązania organu do wydania decyzji czy dokonania czynności, ponieważ tylko w tym zakresie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA z 2009 r., z. 4, poz. 63). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że wskazany jako organ Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej nie istnieje, gdyż został wykreślony z rejestru. Jego miejsce zajął, w wyniku połączenia z innym szpitalem, Szpital Miejski. Zwrócić należy uwagę, że wniosek skarżącej został wysłany na aktywną skrzynkę ePUAP Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej. Mało tego, z tej skrzynki strona otrzymała w dniu 12 września 2017r. odpowiedź na jej wniosek, że we wskazanym we wniosku okresie, podmiot zobowiązany nie zawierał umów z podmiotami zewnętrznymi na świadczenie usług w zakresie obsługi prawnej. Wniosek organu o oddalenie skargi jest zatem niezasadny. Skoro skrzynka ePUAP w momencie składania wniosku przez skarżącą była jeszcze aktywna i obsługiwana, to niezależnie od przekształceń prawnych szpitala, należało załatwić wniosek strony, co też uczyniono w dniu 12 września 2017r. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a w pkt I umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Zaistniała bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Samo uchybienie terminowi z art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie przesądza o rażącym charakterze bezczynności. W niniejszej sprawie podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej wprawdzie naruszył termin ustawowy do załatwienia wniosku strony, jednakże wskazane naruszenie nie miało charakteru znacznego. Dodatkowo wydaje się, że początkowo podmiot zobowiązany był przekonany, iż z uwagi na przekształcenia prawne i zmianę nazwy nie jest już podmiotem zobowiązanym do rozpoznania wniosku strony. Dlatego też Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt II sentencji wyroku. Na podstawie art. 206 p.p.s.a. Sąd w pkt III sentencji wyroku odstąpił od zasądzenia na rzecz skarżącej żądanych kosztów w tym z tytułu zastępstwa prawnego. Stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. za jeden z elementów niezbędnych kosztów postępowania uważa się wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcy prawnego), jednakże wyjątek od tej zasady został przewidziany w powołanym art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Z brzmienia tego przepisu wynika, że stosowanie art. 206 p.p.s.a. ustawodawca pozostawił do uznania sądu i uzależnił od wykazania zaistnienia uzasadnionego przypadku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie właśnie taki uzasadniony przypadek zaistniał. W pierwszej kolejności należy wskazać, że – jak wynika z urządzeń ewidencyjnych - skarżąca, począwszy od 31 sierpnia 2017 r., wniosła do tutejszego Sądu ponad 10 skarg na bezczynność organów w udostępnieniu informacji publicznej (np. sygn. akt II SAB/Ol : 61-64/17, 70/17, 72/17, 82-84/17 i 94/17). We wszystkich sprawach skarżąca była reprezentowana przez adwokata Ł. K., który dołączał do skarg spis kosztów, obejmujący m.in. koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł. W żadnej ze spraw nie zostało wykazane, że koszty zastępstwa prawnego rzeczywiście zostały przez skarżącą poniesione. Poza pełnomocnictwem ogólnym do reprezentowania we wszystkich sprawach przed sądami administracyjnymi i spisem kosztów, nie dołączono bowiem ani umów pomiędzy udzielającą pełnomocnictwa a adwokatem, ani faktur dokumentujących opłacenie usługi prawnej. Niezależnie od tego wskazać należy na nieskomplikowany charakter rozpoznawanej sprawy i znikomy wręcz nakład pracy adwokata. Sąd wziął bowiem pod uwagę znany mu z urzędu fakt, że wniesione do tutejszego Sądu sprawy nie tylko są jednorodzajowe (dotyczą udostępnienia informacji publicznej o umowach dotyczących obsługi prawnej organu), ale też analogiczne w swojej treści. W zasadzie różnią się tylko w zakresie dat złożenia wniosków o udostępnienie informacji publicznej i organu, do którego wnioski zostały złożone. Wszystkie zarzuty skarg i ich argumentacja są zaś takie same. W sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 61/17, rozpoznawanej jako pierwsza spośród skarg wniesionych przez skarżącą, tutejszy Sąd zasądził koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł. Kwota ta powinna zrekompensować koszty, które skarżąca ewentualnie poniosła w związku z wnoszeniem kolejnych spraw, w tym ustanowieniem pełnomocnika, choć celowość takiego działania jest dalece wątpliwa w aspekcie niezbędności, o jakiej mowa w art. 200 p.p.s.a. Wątpliwość ta uzasadniona jest, z urzędu wiadomym Sądowi faktem, powziętym z bazy orzeczeń na stronie https://cbois.nsa.gov.pl/, iż skarżąca tylko w 2017 r. wnosiła do organów na terenie całej Polski liczne, podobne skargi na bezczynność organów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej dotyczącej tego samego przedmiotu (m.in. w sprawach w sprawach sygn. akt II SAB/Op 126/17, II SAB/Kr 191/17, II SAB/Ke 55/17, II SAB/ Rz 80/17). Podmiotami zaś, od których wnioskodawczyni domagała się tej samej rodzajowo informacji, zawsze były jednostki budżetowe, takie jak szkoły, ośrodki pomocy społecznej, publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Jednorodzajowość wnoszonych skarg nie wymagała ustanawiania w każdej z nich pełnomocnika. Każdą z nich strona mogła zmodyfikować bez potrzeby angażowania fachowego pełnomocnika, tym bardziej, że jak wynika z informacji zamieszczonej na stronie http://www.lodz.adwokatura.pl/dla-adwokata/lista-adwokat/k, sama jest adwokatem. Sąd nie zasądził również zwrotu uiszczonego wpisu, który został uiszczony na wezwanie Sądu ponad miesiąc od udzielenia informacji przez szpital. W tej sytuacji stwierdzić należy, że prowadzenie sprawy przed Sądem nie miało na celu uzyskanie informacji publicznej, a inny cel. Tym samym nie można uznać, aby były to wydatki niezbędne do celowego dochodzenia praw, w rozumieniu art. 200 p.p.s.a.